बेहन्द्लुन्ग्स्ज़िएलेदीर्घम् आयुः स्मृतिं मेधाम् आरोग्यं तरुणं वयः । (१।१)

प्रभावर्णस्वरौदार्यं देहेन्द्रियबलोदयम् ॥ (१।२)

वाक्सिद्धिं वृषतां कान्तिम् अवाप्नोति रसायनात् । (२।१)

एर्क्ल्￤रुन्ग् देर् Wइर्कुन्ग् (= च्स्)लाभोपायो हि शस्तानां रसादीनां रसायनम् ॥ (२।२)

पूर्वे वयसि मध्ये वा तत् प्रयोज्यं जितात्मनः । (३।१)

स्निग्धस्य स्रुतरक्तस्य विशुद्धस्य च सर्वथा ॥ (३।२)

अविशुद्धे शरीरे हि युक्तो रासायनो विधिः । (४।१)

वाजीकरो वा मलिने वस्त्रे रङ्ग इवाफलः ॥ (४।२)

रसायनानां द्विविधं प्रयोगम् ऋषयो विदुः । (५।१)

कुटीप्रावेशिकं मुख्यं वातातपिकम् अन्यथा ॥ (५।२)

पुरे प्राप्योपकरणे हर्म्यनिर्वातनिर्भये । (६।१)

दिश्य् उदीच्यां शुभे देशे त्रिगर्भां सूक्ष्मलोचनाम् ॥ (६।२)

धूमातपरजोव्यालस्त्रीमूर्खाद्यविलङ्घिताम् । (७।१)

सज्जवैद्योपकरणां सुमृष्टां कारयेत् कुटीम् ॥ (७।२)

अथ पुण्ये ऽह्नि सम्पूज्य पूज्यांस् तां प्रविशेच् छुचिः । (८।१)

तत्र संशोधनैः शुद्धः सुखी जातबलः पुनः ॥ (८।२)

ब्रह्मचारी धृतियुतः श्रद्दधानो जितेन्द्रियः । (९।१)

दानशीलदयासत्यव्रतधर्मपरायणः ॥ (९।२)

देवतानुस्मृतौ युक्तो युक्तस्वप्नप्रजागरः । (१०।१)

प्रियौषधः पेशलवाग् आरभेत रसायनम् ॥ (१०।२)

हरीतकीम् आमलकं सैन्धवं नागरं वचाम् । (११।१)

हरिद्रां पिप्पलीं वेल्लं गुडं चोष्णाम्बुना पिबेत् ॥ (११।२)

स्निग्धस्विन्नो नरः पूर्वं तेन साधु विरिच्यते । (१२।१)

ततः शुद्धशरीराय कृतसंसर्जनाय च ॥ (१२।२)

त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सप्ताहं वा घृतान्वितम् । (१३।१)

दद्याद् यावकम् आ शुद्धेः पुराणशकृतो ऽथवा ॥ (१३।२)

इत्थं संस्कृतकोष्ठस्य रसायनम् उपाहरेत् । (१४।१)

यस्य यद् यौगिकं पश्येत् सर्वम् आलोच्य सात्म्यवित् ॥ (१४।२)

पथ्यासहस्रं त्रिगुणधात्रीफलसमन्वितम् । (१५।१)

पञ्चानां पञ्चमूलानां सार्धं पलशतद्वयम् ॥ (१५।२)

जले दशगुणे पक्त्वा दशभागस्थिते रसे । (१६।१)

आपोथ्य कृत्वा व्यस्थीनि विजयामलकान्य् अथ ॥ (१६।२)

विनीय तस्मिन् निर्यूहे योजयेत् कुडवांशकम् । (१७।१)

त्वगेलामुस्तरजनीपिप्पल्यगुरुचन्दनम् ॥ (१७।२)

मण्डूकपर्णीकनकशङ्खपुष्पीवचाप्लवम् । (१८।१)

यष्ट्याह्वयं विडङ्गं च चूर्णितं तुलयाधिकम् ॥ (१८।२)

सितोपलार्धभारं च पात्राणि त्रीणि सर्पिषः । (१९।१)

द्वे च तैलात् पचेत् सर्वं तद् अग्नौ लेहतां गतम् ॥ (१९।२)

अवतीर्णं हिमं युञ्ज्याद् विंशैः क्षौद्रशतैस् त्रिभिः । (२०।१)

ततः खजेन मथितं निदध्याद् घृतभाजने ॥ (२०।२)

या नोपरुन्ध्याद् आहारम् एकं मात्रास्य सा स्मृता । (२१।१)

षष्टिकः पयसा चात्र जीर्णे भोजनम् इष्यते ॥ (२१।२)

वैखानसा वालखिल्यास् तथा चान्ये तपोधनाः । (२२।१)

ब्रह्मणा विहितं धन्यम् इदं प्राश्य रसायनम् ॥ (२२।२)

तन्द्राश्रमक्लमवलीपलितामयवर्जिताः । (२३।१)

मेधास्मृतिबलोपेता बभूवुर् अमितायुषः ॥ (२३।२)

अभयामलकसहस्रं निरामयं पिप्पलीसहस्रयुतम् । (२४।१)

तरुणपलाशक्षारद्रवीकृतं स्थापयेद् भाण्डे ॥ (२४।२)

उपयुक्ते च क्षारे छायासंशुष्कचूर्णितं योज्यम् । (२५।१)

पादांशेन सितायाश् चतुर्गुणाभ्यां मधुघृताभ्याम् ॥ (२५।२)

तद् घृतकुम्भे भूमौ निधाय षण्माससंस्थम् उद्धृत्य । (२६।१)

प्राह्णे प्राश्य यथानलम् उचिताहारो भवेत् सततम् ॥ (२६।२)

इत्य् उपयुञ्ज्याशेषं वर्षशतम् अनामयो जरारहितः । (२७।१)

जीवति बलपुष्टिवपुःस्मृतिमेधाद्यन्वितो विशेषेण ॥ (२७।२)

नीरुजार्द्रपलाशस्य छिन्ने शिरसि तत् क्षतम् । (२८।१)

अन्तर् द्विहस्तं गम्भीरं पूर्यम् आमलकैर् नवैः ॥ (२८।२)

आमूलं वेष्टितं दर्भैः पद्मिनीपङ्कलेपितम् । (२९।१)

आदीप्य गोमयैर् वन्यैर् निर्वाते स्वेदयेत् ततः ॥ (२९।२)

स्विन्नानि तान्य् आमलकानि तृप्त्या खादेन् नरः क्षौद्रघृतान्वितानि । (३०।१)

क्षीरं शृतं चानु पिबेत् प्रकामं तेनैव वर्तेत च मासम् एकम् ॥ (३०।२)

वर्ज्यानि वर्ज्यानि च तत्र यत्नात् स्पृश्यं च शीताम्बु न पाणिनापि । (३१।१)

एकादशाहे ऽस्य ततो व्यतीते पतन्ति केशा दशना नखाश् च ॥ (३१।२)

अथाल्पकैर् एव दिनैः सुरूपः स्त्रीष्व् अक्षयः कुञ्जरतुल्यवीर्यः । (३२।१)

विशिष्टमेधाबलबुद्धिसत्त्वो भवत्य् असौ वर्षसहस्रजीवी ॥ (३२।२)

दशमूलबलामुस्तजीवकर्षभकोत्पलम् । (३३।१)

पर्णिन्यौ पिप्पली शृङ्गी मेदा तामलकी त्रुटी ॥ (३३।२)

जीवन्ती जोङ्गकं द्राक्षा पौष्करं चन्दनं शठी । (३४।१)

पुनर्नवर्द्धिकाकोलीकाकनासामृताद्वयम् ॥ (३४।२)

विदारी वृषमूलं च तद् ऐकध्यं पलोन्मितम् । (३५।१)

जलद्रोणे पचेत् पञ्च धात्रीफलशतानि च ॥ (३५।२)

पादशेषं रसं तस्माद् व्यस्थीन्य् आमलकानि च । (३६।१)

गृहीत्वा भर्जयेत् तैलघृताद् द्वादशभिः पलैः ॥ (३६।२)

मत्स्यण्डिकातुलार्धेन युक्तं तल् लेहवत् पचेत् । (३७।१)

स्नेहार्धं मधु सिद्धे तु तवक्षीर्याश् चतुःपलम् ॥ (३७।२)

पिप्पल्या द्विपलं दद्याच् चतुर्जातं कणार्धितम् । (३८।१)

अतो ऽवलेहयेन् मात्रां कुटीस्थः पथ्यभोजनः ॥ (३८।२)

इत्य् एष च्यवनप्राशो यं प्राश्य च्यवनो मुनिः । (३९।१)

जराजर्जरितो ऽप्य् आसीन् नारीनयननन्दनः ॥ (३९।२)

कासं श्वासं ज्वरं शोषं हृद्रोगं वातशोणितम् । (४०।१)

मूत्रशुक्राश्रयान् दोषान् वैस्वर्यं च व्यपोहति ॥ (४०।२)

बालवृद्धक्षतक्षीणकृशानाम् अङ्गवर्धनः । (४१।१)

मेधां स्मृतिं कान्तिम् अनामयत्वम् आयुःप्रकर्षं पवनानुलोम्यम् । (४१।२)

स्त्रीषु प्रहर्षं बलम् इन्द्रियाणाम् अग्नेश् च कुर्याद् विधिनोपयुक्तः ॥ (४१।३)

मधुकेन तवक्षीर्या पिप्पल्या सिन्धुजन्मना । (४२।१)

पृथग् लोहैः सुवर्णेन वचया मधुसर्पिषा ॥ (४२।२)

सितया वा समा युक्ता समायुक्ता रसायनम् । (४३।१)

त्रिफला सर्वरोगघ्नी मेधायुःस्मृतिबुद्धिदा ॥ (४३।२)

मण्डूकपर्ण्याः स्वरसं यथाग्नि क्षीरेण यष्टीमधुकस्य चूर्णम् । (४४।१)

रसं गुडूच्याः सहमूलपुष्प्याः कल्कं प्रयुञ्जीत च शङ्खपुष्प्याः ॥ (४४।२)

आयुःप्रदान्य् आमयनाशनानि बलाग्निवर्णस्वरवर्धनानि । (४५।१)

मेध्यानि चैतानि रसायनानि मेध्या विशेषेण तु शङ्खपुष्पी ॥ (४५।२)

प्रेस्च्रिप्तिओन्नलदं कटुरोहिणी पयस्या मधुकं चन्दनसारिवोग्रगन्धाः । (४६।१)

त्रिफला कटुकत्रयं हरिद्रे सपटोलं लवणं च तैः सुपिष्टैः ॥ (४६।२)

त्रिगुणेन रसेन शङ्खपुष्प्याः सपयस्कं घृतनल्वणं विपक्वम् । (४७।१)

उपयुज्य भवेज् जडो ऽपि वाग्मी श्रुतधारी प्रतिभानवान् अरोगः ॥ (४७।२)

प्रेस्च्रिप्तिओन्पेष्यैर् मृणालबिसकेसरपत्त्रबीजैः सिद्धं सहेमशकलं पयसा च सर्पिः । (४८।१)

पञ्चारविन्दम् इति तत् प्रथितं पृथिव्यां प्रभ्रष्टपौरुषबलप्रतिभैर् निषेव्यम् ॥ (४८।२)

प्रेस्च्रिप्तिओन्यन् नालकन्ददलकेसरवद् विपक्वं नीलोत्पलस्य तद् अपि प्रथितं द्वितीयम् । (४९।१)

सर्पिश् चतुष्कुवलयं सहिरण्यपत्त्रं मेध्यं गवाम् अपि भवेत् किमु मानुषाणाम् ॥ (४९।२)

ब्राह्मीवचासैन्धवशङ्खपुष्पीमत्स्याक्षकब्रह्मसुवर्चलैन्द्र्यः । (५०।१)

वैदेहिका च त्रियवाः पृथक् स्युर् यवौ सुवर्णस्य तिलो विषस्य ॥ (५०।२)

सर्पिषश् च पलम् एकत एतद् योजयेत् परिणते च घृताढ्यम् । (५१।१)

भोजनं समधु वत्सरम् एवं शीलयन्न् अधिकधीस्मृतिमेधः ॥ (५१।२)

अतिक्रान्तजराव्याधितन्द्रालस्यश्रमक्लमः । (५२।१)

जीवत्य् अब्दशतं पूर्णं श्रीतेजःकान्तिदीप्तिमान् ॥ (५२।२)

विशेषतः कुष्ठकिलासगुल्मविषज्वरोन्मादगरोदराणि । (५३।१)

अथर्वमन्त्रादिकृताश् च कृत्याः शाम्यन्त्य् अनेनातिबलाश् च वाताः ॥ (५३।२)

शरन्मुखे नागबलां पुष्ययोगे समुद्धरेत् । (५४।१)

अक्षमात्रं ततो मूलाच् चूर्णितात् पयसा पिबेत् ॥ (५४।२)

लिह्यान् मधुघृताभ्यां वा क्षीरवृत्तिर् अनन्नभुक् । (५५।१)

एवं वर्षप्रयोगेन जीवेद् वर्षशतं बली ॥ (५५।२)

फलोन्मुखो गोक्षुरकः समूलश् छायाविशुष्कः सुविचूर्णिताङ्गः । (५६।१)

सुभावितः स्वेन रसेन तस्मान् मात्रां परां प्रासृतिकीं पिबेद् यः ॥ (५६।२)

क्षीरेण तेनैव च शालिम् अश्नन् जीर्णे भवेत् स द्वितुलोपयोगात् । (५७।१)

शक्तः सुरूपः सुभगः शतायुः कामी ककुद्मान् इव गोकुलस्थः ॥ (५७।२)

वाराहीकन्दम् आर्द्रार्द्रं क्षीरेण क्षीरपः पिबेत् । (५८।१)

मासं निरन्नो मासं च क्षीरान्नादो जरां जयेत् ॥ (५८।२)

तत्कन्दश्लक्ष्णचूर्णं वा स्वरसेन सुभावितम् । (५९।१)

घृतक्षौद्रप्लुतं लिह्यात् तत्पक्वं वा घृतं पिबेत् ॥ (५९।२)

तद्वद् विदार्यतिबलाबलामधुकवायसीः । (६०।१)

श्रेयसीश्रेयसीयुक्तापथ्याधात्रीस्थिरामृताः ॥ (६०।२)

मण्डूकीशङ्खकुसुमावाजिगन्धाशतावरीः । (६१।१)

उपयुञ्जीत मेधाधीवयःस्थैर्यबलप्रदाः ॥ (६१।२)

यथास्वं चित्रकः पुष्पैर् ज्ञेयः पीतसितासितैः । (६२।१)

यथोत्तरं स गुणवान् विधिना च रसायनम् ॥ (६२।२)

छायाशुष्कं ततो मूलं मासं चूर्णीकृतं लिहन् । (६३।१)

सर्पिषा मधुसर्पिर्भ्यां पिबन् वा पयसा यतिः ॥ (६३।२)

अम्भसा वा हितान्नाशी शतं जीवति नीरुजः । (६४।१)

मेधावी बलवान् कान्तो वपुष्मान् दीप्तपावकः ॥ (६४।२)

तैलेन लीढो मासेन वातान् हन्ति सुदुस्तरान् । (६५।१)

मूत्रेण श्वित्रकुष्ठानि पीतस् तक्रेण पायुजान् ॥ (६५।२)

भल्लातकानि पुष्टानि धान्यराशौ निधापयेत् । (६६।१)

ग्रीष्मे संगृह्य हेमन्ते स्वादुस्निग्धहिमैर् वपुः ॥ (६६।२)

संस्कृत्य तान्य् अष्टगुणे सलिले ऽष्टौ विपाचयेत् । (६७।१)

अष्टांशशिष्टं तत्क्वाथं सक्षीरं शीतलं पिबेत् ॥ (६७।२)

वर्धयेत् प्रत्यहं चानु तत्रैकैकम् अरुष्करम् । (६८।१)

सप्तरात्रत्रयं यावत् त्रीणि त्रीणि ततः परम् ॥ (६८।२)

आ चत्वारिंशतस् तानि ह्रासयेद् वृद्धिवत् ततः । (६९।१)

सहस्रम् उपयुञ्जीत सप्ताहैर् इति सप्तभिः ॥ (६९।२)

यन्त्रितात्मा घृतक्षीरशालिषष्टिकभोजनः । (७०।१)

तद्वत् त्रिगुणितं कालं प्रयोगान्ते ऽपि चाचरेत् ॥ (७०।२)

आशिषो लभते ऽपूर्वा वह्नेर् दीप्तिं विशेषतः । (७१।१)

प्रमेहकृमिकुष्ठार्शोमेदोदोषविवर्जितः ॥ (७१।२)

पिष्टस्वेदनम् अरुजैः पूर्णं भल्लातकैर् विजर्जरितैः । (७२।१)

भूमिनिखाते कुम्भे प्रतिष्ठितं कृष्णमृल्लिप्तम् ॥ (७२।२)

परिवारितं समन्तात् पचेत् ततो गोमयाग्निना मृदुना । (७३।१)

तत्स्वरसो यश् च्यवते गृह्णीयात् तं दिने ऽन्यस्मिन् ॥ (७३।२)

अमुम् उपयुज्य स्वरसं मध्वष्टमभागिकं द्विगुणसर्पिः । (७४।१)

पूर्वविधियन्त्रितात्मा प्राप्नोति गुणान् स तान् एव ॥ (७४।२)

पुष्टानि पाकेन परिच्युतानि भल्लातकान्य् आढकसंमितानि । (७५।१)

घृष्ट्वेष्टिकाचूर्णकणैर् जलेन प्रक्षाल्य संशोष्य च मारुतेन ॥ (७५।२)

जर्जराणि विपचेज् जलकुम्भे पादशेषघृतगालितशीतम् । (७६।१)

तद्रसं पुनर् अपि श्रपयेत क्षीरकुम्भसहितं चरणस्थे ॥ (७६।२)

सर्पिः पक्वं तत्र तुल्यप्रमाणं युञ्ज्यात् स्वेच्छं शर्करया रजोभिः । (७७।१)

एकीभूतं तत् खजक्षोभणेन स्थाप्यं धान्ये सप्तरात्रं सुगुप्तम् ॥ (७७।२)

तम् अमृतरसपाकं यः प्रगे प्राशम् अश्नन्न् अनुपिबति यथेष्टं वारि दुग्धं रसं वा । (७८।१)

स्मृतिमतिबलमेधासत्त्वसारैर् उपेतः कनकनिचयगौरः सो ऽश्नुते दीर्घम् आयुः ॥ (७८।२)

द्रोणे ऽम्भसो व्रणकृतां त्रिशताद् विपक्वात् क्वाथाढके पलसमैस् तिलतैलपात्रम् । (७९।१)

तिक्ताविषाद्वयवरागिरिजन्मतार्क्ष्यैः सिद्धं परं निखिलकुष्ठनिबर्हणाय ॥ (७९।२)

सहामलकशुक्तिभिर् दधिसरेण तैलेन वा गुडेन पयसा घृतेन यवसक्तुभिर् वा सह । (८०।१)

तिलेन सह माक्षिकेण पललेन सूपेन वा वपुष्करम् अरुष्करं परममेध्यम् आयुष्करम् ॥ (८०।२)

भल्लातकानि तीक्ष्णानि पाकीन्य् अग्निसमानि च । (८१।१)

भवन्त्य् अमृतकल्पानि प्रयुक्तानि यथाविधि ॥ (८१।२)

कफजो न स रोगो ऽस्ति न विबन्धो ऽस्ति कश्चन । (८२।१)

यं न भल्लातकं हन्याच् छीघ्रम् अग्निबलप्रदम् ॥ (८२।२)

वातातपविधाने ऽपि विशेषेण विवर्जयेत् । (८३।१)

कुलत्थदधिशुक्तानि तैलाभ्यङ्गाग्निसेवनम् ॥ (८३।२)

वृक्षास् तुबरका नाम पश्चिमार्णवतीरजाः । (८४।१)

वीचीतरंगविक्षोभमारुतोद्धूतपल्लवाः ॥ (८४।२)

तेभ्यः फलान्य् आददीत सुपक्वान्य् अम्बुदागमे । (८५।१)

मज्ज्ञः फलेभ्यश् चादाय शोषयित्वावचूर्ण्य च ॥ (८५।२)

तिलवत् पीडयेद् द्रोण्यां क्वाथयेद् वा कुसुम्भवत् । (८६।१)

तत्तैलं संभृतं भूयः पचेद् आ सलिलक्षयात् ॥ (८६।२)

अवतार्य करीषे च पक्षमात्रं निधापयेत् । (८७।१)

स्निग्धस्विन्नो हृतमलः पक्षाद् उद्धृत्य तत् ततः ॥ (८७।२)

चतुर्थभक्तान्तरितः प्रातः पाणितलं पिबेत् । (८८।१)

मन्त्रेणानेन पूतस्य तैलस्य दिवसे शुभे ॥ (८८।२)

मज्जसार महावीर्य सर्वान् धातून् विशोधय । (८९।१)

शङ्खचक्रगदापाणिस् त्वाम् आज्ञापयते ऽच्युतः ॥ (८९।२)

तेनास्योर्ध्वम् अधस्ताच् च दोषा यान्त्य् असकृत् ततः । (९०।१)

सायम् अस्नेहलवणां यवागूं शीतलां पिबेत् ॥ (९०।२)

पञ्चाहानि पिबेत् तैलम् इत्थं वर्ज्यान् विवर्जयन् । (९१।१)

पक्षं मुद्गरसान्नाशी सर्वकुष्ठैर् विमुच्यते ॥ (९१।२)

तद् एव खदिरक्वाथे त्रिगुणे साधु साधितम् । (९२।१)

निहितं पूर्ववत् पक्षं पिबेन् मासं सुयन्त्रितः ॥ (९२।२)

तेनाभ्यक्तशरीरश् च कुर्वन्न् आहारम् ईरितम् । (९३।१)

अनेनाशु प्रयोगेण साधयेत् कुष्ठिनं नरम् ॥ (९३।२)

सर्पिर्मधुयुतं पीतं तद् एव खदिराद् विना । (९४।१)

पक्षं मांसरसाहारं करोति द्विशतायुषम् ॥ (९४।२)

तद् एव नस्ये पञ्चाशद् दिवसान् उपयोजितम् । (९५।१)

वपुष्मतं श्रुतधरं करोति त्रिशतायुषम् ॥ (९५।२)

पञ्चाष्टौ सप्त दश वा पिप्पलीर् मधुसर्पिषा । (९६।१)

रसायनगुणान्वेषी समाम् एकां प्रयोजयेत् ॥ (९६।२)

तिस्रस् तिस्रस् तु पूर्वाह्णे भुक्त्वाग्रे भोजनस्य च । (९७।१)

पिप्पल्यः किंशुकक्षारभाविता घृतभर्जिताः ॥ (९७।२)

प्रयोज्या मधुसम्मिश्रा रसायनगुणैषिणा । (९८।१)

क्रमवृद्ध्या दशाहानि दशपैप्पलिकं दिनम् ॥ (९८।२)

वर्धयेत् पयसा सार्धं तथैवापनयेत् पुनः । (९९।१)

जीर्णौषधश् च भुञ्जीत षष्टिकं क्षीरसर्पिषा ॥ (९९।२)

पिप्पलीनां सहस्रस्य प्रयोगो ऽयं रसायनम् । (१००।१)

पिष्टास् ता बलिभिः पेयाः शृता मध्यबलैर् नरैः ॥ (१००।२)

तद्वच् च छागदुग्धेन द्वे सहस्रे प्रयोजयेत् । (१०१।१)

एभिः प्रयोगैः पिप्पल्यः कासश्वासगलग्रहान् ॥ (१०१।२)

यक्ष्ममेहग्रहण्यर्शःपाण्डुत्वविषमज्वरान् । (१०२।१)

घ्नन्ति शोफं वमिं हिध्मां प्लीहानं वातशोणितम् ॥ (१०२।२)

बिल्वार्धमात्रेण च पिप्पलीनां पात्रं प्रलिम्पेद् अयसो निशायाम् । (१०३।१)

प्रातः पिबेत् तत् सलिलाञ्जलिभ्यां वर्षं यथेष्टाशनपानचेष्टः ॥ (१०३।२)

शुण्ठीविडङ्गत्रिफलागुडूची यष्टीहरिद्रातिबलाबलाश् च । (१०४।१)

मुस्तासुराह्वागुरुचित्रकाश् च सौगन्धिकं पङ्कजम् उत्पलानि ॥ (१०४।२)

धवाश्वकर्णासनबालपत्त्रसारास् तथा पिप्पलिवत् प्रयोज्याः । (१०५।१)

लोहोपलिप्ताः पृथग् एव जीवेत् समाः शतं व्याधिजराविमुक्तः ॥ (१०५।२)

क्षीराञ्जलिभ्यां च रसायनानि युक्तान्य् अमून्य् आयसलेपनानि । (१०६।१)

कुर्वन्ति पूर्वोक्तगुणप्रकर्षम् आयुःप्रकर्षं द्विगुणं ततश् च ॥ (१०६।२)

असनखदिरयूषैर् भावितां सोमराजीं मधुघृतशिखिपथ्यालोहचूर्णैर् उपेताम् । (१०७।१)

शरदम् अवलिहानः पारिणामान् विकारांस् त्यजति मितहिताशी तद्वद् आहारजातान् ॥ (१०७।२)

तीव्रेण कुष्ठेन परीतमूर्तिर् यः सोमराजीं नियमेन खादेत् । (१०८।१)

संवत्सरं कृष्णतिलद्वितीयां स सोमराजीं वपुषातिशेते ॥ (१०८।२)

ये सोमराज्या वितुषीकृतायाश् चूर्णैर् उपेतात् पयसः सुजातात् । (१०९।१)

उद्धृत्य सारं मधुना लिहन्ति तक्रं तद् एवानुपिबन्ति चान्ते ॥ (१०९।२)

कुष्ठिनः शीर्यमाणाङ्गास् ते जाताङ्गुलिनासिकाः । (११०।१)

भान्ति वृक्षा इव पुनः प्ररूढनवपल्लवाः ॥ (११०।२)

राहोर् अमृतचौर्येण लूनाद् ये पतिता गलात् । (१११।१)

अमृतस्य कणा भूमौ ते लशुनत्वम् आगताः ॥ (१११।२)

द्विजा नाश्नन्ति तम् अतो दैत्यदेहसमुद्भवम् । (११२।१)

साक्षाद् अमृतसम्भूतेर् ग्रामणीः स रसायनम् ॥ (११२।२)

शीलयेल्लशुनं शीते वसन्ते ऽपि कफोल्बणः । (११३।१)

घनोदये ऽपि वातार्तः सदा वा ग्रीष्मलीलया ॥ (११३।२)

स्निग्धशुद्धतनुः शीतमधुरोपस्कृताशयः । (११४।१)

तदुत्तंसावतंसाभ्यां चर्चितानुचराजिरः ॥ (११४।२)

तस्य कन्दान् वसन्तान्ते हिमवच्छकदेशजान् । (११५।१)

अपनीतत्वचो रात्रौ तिमयेन् मदिरादिभिः ॥ (११५।२)

तत्कल्कस्वरसं प्रातः शुचितान्तवपीडितम् । (११६।१)

मदिरायाः सुरूढायास् त्रिभागेन समन्वितम् ॥ (११६।२)

मद्यस्यान्यस्य तक्रस्य मस्तुनः काञ्जिकस्य वा । (११७।१)

तत्काल एव वा युक्तं युक्तम् आलोच्य मात्रया ॥ (११७।२)

तैलसर्पिर्वसामज्जक्षीरमांसरसैः पृथक् । (११८।१)

क्वाथेन वा यथाव्याधि रसं केवलम् एव वा ॥ (११८।२)

पिबेद् गण्डूषमात्रं प्राक् कण्ठनालीविशुद्धये । (११९।१)

प्रततं स्वेदनं चानु वेदनायां प्रशस्यते ॥ (११९।२)

शीताम्बुसेकः सहसा वमिमूर्छाययोर् मुखे । (१२०।१)

शेषं पिबेत् क्लमापाये स्थिरतां गत ओजसि ॥ (१२०।२)

विदाहपरिहाराय परं शीतानुलेपनः । (१२१।१)

धारयेत् साम्बुकणिका मुक्ताकर्पूरमालिकाः ॥ (१२१।२)

कुडवो ऽस्य परा मात्रा तदर्धं केवलस्य तु । (१२२।१)

पलं पिष्टस्य तन्मज्ज्ञः सभक्तं प्राक् च शीलयेत् ॥ (१२२।२)

जीर्णशाल्योदनं जीर्णे शङ्खकुन्देन्दुपाण्डुरम् । (१२३।१)

भुञ्जीत यूषैर् पयसा रसैर् वा धन्वचारिणाम् ॥ (१२३।२)

मद्यम् एकं पिबेत् तत्र तृट्प्रबन्धे जलान्वितम् । (१२४।१)

अमद्यपस् त्वारनालं फलाम्बु परिसिक्थकाम् ॥ (१२४।२)

तत्कल्कं वा समघृतं घृतपात्रे खजाहतम् । (१२५।१)

स्थितं दशाहाद् अश्नीयात् तद्वद् वा वसया समम् ॥ (१२५।२)

विकञ्चुकप्राज्यरसोनगर्भान् सशूल्यमांसान् विविधोपदंशान् । (१२६।१)

निमर्दकान् वा घृतशुक्तयुक्तान् प्रकामम् अद्याल्लघु तुच्छम् अश्नन् ॥ (१२६।२)

पित्तरक्तविनिर्मुक्तसमस्तावरणावृते । (१२७।१)

शुद्धे वा विद्यते वायौ न द्रव्यं लशुनात् परम् ॥ (१२७।२)

प्रियाम्बुगुडदुग्धस्य मांसमद्याम्लविद्विषः । (१२८।१)

अतितिक्षोर् अजीर्णं च लशुनो व्यापदे ध्रुवम् ॥ (१२८।२)

पित्तकोपभयाद् अन्ते युञ्ज्यान् मृदु विरेचनम् । (१२९।१)

रसायनगुणान् एवं परिपूर्णान् समश्नुते ॥ (१२९।२)

ग्रीष्मे ऽर्कतप्ता गिरयो जतुतुल्यं वमन्ति यत् । (१३०।१)

हेमादिषड्धातुरसं प्रोच्यते तच्छिलाजतु ॥ (१३०।२)

सर्वं च तिक्तकटुकं नात्युष्णं कटु पाकतः । (१३१।१)

छेदनं च विशेषेण लौहं तत्र प्रशस्यते ॥ (१३१।२)

गोमूत्रगन्धि कृष्णं गुग्गुल्वाभं विशर्करं मृत्स्नम् । (१३२।१)

स्निग्धम् अनम्लकषायं मृदु गुरु च शिलाजतु श्रेष्ठम् ॥ (१३२।२)

व्याधिव्याधितसात्म्यं समनुस्मरन् भावयेद् अयःपात्रे । (१३३।१)

प्राक् केवलजलधौतं शुष्कं क्वाथैस् ततो भाव्यम् ॥ (१३३।२)

समगिरिजम् अष्टगुणिते निष्क्वाथ्यं भावनौषधं तोये । (१३४।१)

तन्निर्यूहे ऽष्टांशे पूतोष्णे प्रक्षिपेद् गिरिजम् ॥ (१३४।२)

तत् समरसतां यातं संशुष्कं प्रक्षिपेद् रसे भूयः । (१३५।१)

स्वैः स्वैर् एवं क्वाथैर् भाव्यं वारान् भवेत् सप्त ॥ (१३५।२)

अथ स्निग्धस्य शुद्धस्य घृतं तिक्तकसाधितम् । (१३६।१)

त्र्यहं युञ्जीत गिरिजम् एकैकेन तथा त्र्यहम् ॥ (१३६।२)

फलत्रयस्य यूषेण पटोल्या मधुकस्य च । (१३७।१)

योगं योग्यं ततस् तस्य कालापेक्षं प्रयोजयेत् ॥ (१३७।२)

शिलाजम् एवं देहस्य भवत्यत्युपकारकम् । (१३८।१)

गुणान् समग्रान् कुरुते सहसा व्यापदं न च ॥ (१३८।२)

एकत्रिसप्तसप्ताहं कर्षम् अर्धपलं पलम् । (१३९।१)

हीनमध्योत्तमो योगः शिलाजस्य क्रमान् मतः ॥ (१३९।२)

संस्कृतं संस्कृते देहे प्रयुक्तं गिरिजाह्वयम् । (१४०।१)

युक्तं व्यस्तैः समस्तैर् वा ताम्रायोरूप्यहेमभिः ॥ (१४०।२)

क्षीरेणालोडितं कुर्याच्छीघ्रं रासायनं फलम् । (१४१।१)

कुलत्थान् काकमाचीं च कपोतांश्च सदा त्यजेत् ॥ (१४१।२)

न सो ऽस्ति रोगो भुवि साध्यरूपो जत्वश्मजं यं न जयेत् प्रसह्य । (१४२।१)

तत्कालयोगैर् विधिवत् प्रयुक्तं स्वस्थस्य चोर्जां विपुलां दधाति ॥ (१४२।२)

कुटीप्रवेशः क्षणिनां परिच्छदवतां हितः । (१४३।१)

अतो ऽन्यथा तु ये तेषां सौर्यमारुतिको विधिः ॥ (१४३।२)

वातातपसहा योगा वक्ष्यन्ते ऽतो विशेषतः । (१४४।१)

सुखोपचारा भ्रंशे ऽपि ये न देहस्य बाधकाः ॥ (१४४।२)

शीतोदकं पयः क्षौद्रं घृतम् एकैकशो द्विशः । (१४५।१)

त्रिशः समस्तम् अथवा प्राक् पीतं स्थापयेद् वयः ॥ (१४५।२)

गुडेन मधुना शुण्ठ्या कृष्णया लवणेन वा । (१४६।१)

द्वे द्वे खादन् सदा पथ्ये जीवेद् वर्षशतं सुखी ॥ (१४६।२)

हरीतकीं सर्पिषि सम्प्रताप्य समश्नतस् तत् पिबतो घृतं च । (१४७।१)

भवेच्चिरस्थायि बलं शरीरे सकृत् कृतं साधु यथा कृतज्ञे ॥ (१४७।२)

धात्रीरसक्षौद्रसिताघृतानि हिताशनानां लिहतां नराणाम् । (१४८।१)

प्रणाशम् आयान्ति जराविकारा ग्रन्था विशाला इव दुर्गृहीताः ॥ (१४८।२)

धात्रीकृमिघ्नासनसारचूर्णं सतैलसर्पिर्मधुलोहरेणु । (१४९।१)

निषेवमाणस्य भवेन् नरस्य तारुण्यलावण्यम् अविप्रणष्टम् ॥ (१४९।२)

लौहं रजो वेल्लभवं च सर्पिःक्षौद्रद्रुतं स्थापितम् अब्दमात्रम् । (१५०।१)

समुद्गके बीजकसारकॢप्ते लिहन् बली जीवति कृष्णकेशः ॥ (१५०।२)

विडङ्गभल्लातकनागराणि ये ऽश्नन्ति सर्पिर्मधुसंयुतानि । (१५१।१)

जरानदीं रोगतरंगिणीं ते लावण्ययुक्ताः पुरुषास् तरन्ति ॥ (१५१।२)

खदिरासनयूषभावितायास् त्रिफलाया घृतमाक्षिकप्लुतायाः । (१५२।१)

नियमेन नरा निषेवितारो यदि जीवन्त्यरुजः किम् अत्र चित्रम् ॥ (१५२।२)

बीजकस्य रसम् अङ्गुलिहार्यं शर्करां मधु घृतं त्रिफलां च । (१५३।१)

शीलयत्सु पुरुषेषु जरत्ता स्वागतापि विनिवर्तत एव ॥ (१५३।२)

पुनर्नवस्यार्धपलं नवस्य पिष्टं पिबेद् यः पयसार्धमासम् । (१५४।१)

मासद्वयं तत्त्रिगुणं समां वा जीर्णो ऽपि भूयः स पुनर्नवः स्यात् ॥ (१५४।२)

मूर्वाबृहत्यंशुमतीबलानाम् उशीरपाठासनसारिवाणाम् । (१५५।१)

कालानुसार्यागुरुचन्दनानां वदन्ति पौनर्नवम् एव कल्पम् ॥ (१५५।२)

शतावरीकल्ककषायसिद्धं ये सर्पिर् अश्नन्ति सिताद्वितीयम् । (१५६।१)

ताञ्जीविताध्वानम् अभिप्रपन्नान् न विप्रलुम्पन्ति विकारचौराः ॥ (१५६।२)

पीताश्वगन्धा पयसार्धमासं घृतेन तैलेन सुखाम्बुना वा । (१५७।१)

कृशस्य पुष्टिं वपुषो विधत्ते बालस्य सस्यस्य यथा सुवृष्टिः ॥ (१५७।२)

दिने दिने कृष्णतिलप्रकुञ्चं समश्नतां शीतजलानुपानम् । (१५८।१)

पोषः शरीरस्य भवत्यनल्पो दृढीभवन्त्य् आ मरणाच्च दन्ताः ॥ (१५८।२)

चूर्णं श्वदंष्ट्रामलकामृतानां लिहन् ससर्पिर् मधुभागमिश्रम् । (१५९।१)

वृषः स्थिरः शान्तविकारदुःखः समाः शतं जीवति कृष्णकेशः ॥ (१५९।२)

सार्धं तिलैर् आमलकानि कृष्णैर् अक्षाणि संक्षुद्य हरीतकीर् वा । (१६०।१)

ये ऽद्युर् मयूरा इव ते मनुष्या रम्यं परीणामम् अवाप्नुवन्ति ॥ (१६०।२)

शिलाजतुक्षौद्रविडङ्गसर्पिर्लोहाभयापारदताप्यभक्षः । (१६१।१)

आपूर्यते दुर्बलदेहधातुस् त्रिपञ्चरात्रेण यथा शशाङ्कः ॥ (१६१।२)

ये मासम् एकं स्वरसं पिबन्ति दिने दिने भृङ्गरजःसमुत्थम् । (१६२।१)

क्षीराशिनस् ते बलवीर्ययुक्ताः समाः शतं जीवितम् आप्नुवन्ति ॥ (१६२।२)

मासं वचाम् अप्युपसेवमानाः क्षीरेण तैलेन घृतेन वापि । (१६३।१)

भवन्ति रक्षोभिर् अधृष्यरूपा मेधाविनो निर्मलमृष्टवाक्याः ॥ (१६३।२)

मण्डूकपर्णीम् अपि भक्षयन्तो भृष्टां घृते मासम् अनन्नभक्षाः । (१६४।१)

जीवन्ति कालं विपुलं प्रगल्भास् तारुण्यलावण्यगुणोदयस्थाः ॥ (१६४।२)

लाङ्गलीत्रिफलालोहपलपञ्चाशता कृतम् । (१६५।१)

मार्कवस्वरसे षष्ट्या गुटिकानां शतत्रयम् ॥ (१६५।२)

छायाविशुष्कं गुटिकार्धम् अद्यात् पूर्वं समस्ताम् अपि तां क्रमेण । (१६६।१)

भजेद् विरिक्तः क्रमशश्च मण्डं पेयां विलेपीं रसकौदनं च ॥ (१६६।२)

सर्पिःस्निग्धं मासम् एकं यतात्मा मासाद् ऊर्ध्वं सर्वथा स्वैरवृत्तिः । (१६७।१)

वर्ज्यं यत्नात् सर्वकालं त्वजीर्णं वर्षेणैवं योगम् एवोपयुञ्ज्यात् ॥ (१६७।२)

भवति विगतरोगो यो ऽप्यसाध्यामयार्तः प्रबलपुरुषकारः शोभते यो ऽपि वृद्धः । (१६८।१)

उपचितपृथुगात्रश्रोत्रनेत्रादियुक्तस् तरुण इव समानां पञ्च जीवेच्छतानि ॥ (१६८।२)

गायत्रीशिखिशिंशिपासनशिवावेल्लाक्षकारुष्करान् । (१६९।१)

पिष्ट्वाष्टादशसंगुणे ऽम्भसि धृतान् खण्डैः सहायोमयैः । (१६९।२)

पात्रे लोहमये त्र्यहं रविकरैर् आलोडयन् पाचयेत् । (१६९।३)

अग्नौ चानु मृदौ सलोहशकलं पादस्थितं तत् पचेत् ॥ (१६९।४)

पूतस्यांशः क्षीरतो ऽंशस्तथांशौ भार्गान् निर्यासाद् द्वौ वरायास् त्रयो ऽंशाः । (१७०।१)

अंशाश् चत्वारश् चेह हैयंगवीनाद् एकीकृत्यैतत् साधयेत् कृष्णलौहे ॥ (१७०।२)

विमलखण्डसितामधुभिः पृथग् युतम् अयुक्तम् इदं यदि वा घृतम् । (१७१।१)

स्वरुचिभोजनपानविचेष्टितो भवति ना पलशः परिशीलयन् ॥ (१७१।२)

श्रीमान् निर्धूतपाप्मा वनमहिषबलो वाजिवेगः स्थिराङ्गः । (१७२।१)

केशैर् भृङ्गाङ्गनीलैर् मधुसुरभिमुखो नैकयोषिन्निषेवी । (१७२।२)

वाङ्मेधाधीसमृद्धः सुपटुहुतवहो मासमात्रोपयोगात् । (१७२।३)

धत्ते ऽसौ नारसिंहं वपुर् अनलशिखातप्तचामीकराभम् ॥ (१७२।४)

अत्तारं नारसिंहस्य व्याधयो न स्पृशन्त्यपि । (१७३।१)

चक्रोज्ज्वलभुजं भीता नारसिंहम् इवासुराः ॥ (१७३।२)

भृङ्गप्रवालान् अमुनैव भृष्टान् घृतेन यः खादति यन्त्रितात्मा । (१७४।१)

विशुद्धकोष्ठो ऽसनसारसिद्धदुग्धानुपस् तत्कृतभोजनार्थः ॥ (१७४।२)

मासोपयोगात् स सुखी जीवत्यब्दशतत्रयम् । (१७५।१)

गृह्णाति सकृद् अप्युक्तम् अविलुप्तस्मृतीन्द्रियः ॥ (१७५।२)

अनेनैव च कल्पेन यस् तैलम् उपयोजयेत् । (१७६।१)

तान् एवाप्नोति स गुणान् कृष्णकेशश् च जायते ॥ (१७६।२)

उक्तानि शक्यानि फलान्वितानि युगानुरूपाणि रसायनानि । (१७७।१)

महानुशंसान्यपि चापराणि प्राप्त्यादिकष्टानि न कीर्तितानि ॥ (१७७।२)

रसायनविधिभ्रंशाज्जायेरन् व्याधयो यदि । (१७८।१)

यथास्वम् औषधं तेषां कार्यं मुक्त्वा रसायनम् ॥ (१७८।२)

सत्यवादिनम् अक्रोधम् अध्यात्मप्रवणेन्द्रियम् । (१७९।१)

शान्तं सद्वृत्तनिरतं विद्यान् नित्यरसायनम् ॥ (१७९।२)

गुणैर् एभिः समुदितः सेवते यो रसायनम् । (१८०।१)

स निवृत्तात्मा दीर्घायुः परत्रेह च मोदते ॥ (१८०।२)

शास्त्रानुसारिणी चर्या चित्तज्ञाः पार्श्ववर्तिनः । (१८१।१)

बुद्धिर् अस्खलितार्थेषु परिपूर्णं रसायनम् ॥ (१८१।२)