चतुःप्रकारो गण्डूषः स्निग्धः शमनशोधनौ । (१।१)

रोपणश्च त्रयस् तत्र त्रिषु योज्याश्चलादिषु ॥ (१।२)

अन्त्यो व्रणघ्नः स्निग्धो ऽत्र स्वाद्वम्लपटुसाधितैः । (२।१)

स्नेहैः संशमनस् तिक्तकषायमधुरौषधैः ॥ (२।२)

शोधनस् तिक्तकट्वम्लपटूष्णै रोपणः पुनः । (३।१)

कषायतिक्तकैस् तत्र स्नेहः क्षीरं मधूदकम् ॥ (३।२)

शुक्तं मद्यं रसो मूत्रं धान्याम्लं च यथायथम् । (४।१)

कल्कैर् युक्तं विपक्वं वा यथास्पर्शं प्रयोजयेत् ॥ (४।२)

दन्तहर्षे दन्तचाले मुखरोगे च वातिके । (५।१)

सुखोष्णम् अथवा शीतं तिलकल्कोदकं हितम् ॥ (५।२)

गण्डूषधारणे नित्यं तैलं मांसरसो ऽथवा । (६।१)

ऊषादाहान्विते पाके क्षते चागन्तुसम्भवे ॥ (६।२)

विषे क्षाराग्निदग्धे च सर्पिर् धार्यं पयो ऽथवा । (७।१)

वैशद्यं जनयत्याशु संदधाति मुखे व्रणान् ॥ (७।२)

दाहतृष्णाप्रशमनं मधुगण्डूषधारणम् । (८।१)

धान्याम्लम् आस्यवैरस्यमलदौर्गन्ध्यनाशनम् ॥ (८।२)

तद् एवालवणं शीतं मुखशोषहरं परम् । (९।१)

आशु क्षाराम्बुगण्डूषो भिनत्ति श्लेष्मणश् चयम् ॥ (९।२)

सुखोष्णोदकगण्डूषैर् जायते वक्त्रलाघवम् । (१०।१)

निवाते सातपे स्विन्नमृदितस्कन्धकन्धरः ॥ (१०।२)

गण्डूषम् अपिबन् किंचिदुन्नतास्यो विधारयेत् । (११।१)

कफपूर्णास्यता यावत् स्रवद्घ्राणाक्षताथवा ॥ (११।२)

मन्याशिरःकर्णमुखाक्षिरोगाः प्रसेककण्ठामयवक्त्रशोषाः । (१२।१)

हृल्लासतन्द्रारुचिपीनसाश्च साध्या विशेषात् कवडग्रहेण ॥ (१२।२)

कल्को रसक्रिया चूर्णस् त्रिविधं प्रतिसारणम् ॥ (१३।१)

युञ्ज्यात् तत् कफरोगेषु गण्डूषविहितौषधैः । (१४।१)

मुखालेपस् त्रिधा दोषविषहा वर्णकृच्च सः ॥ (१४।२)

उष्णो वातकफे शस्तः शेषेष्वत्यर्थशीतलः । (१५।१)

त्रिप्रमाणश् चतुर्भागत्रिभागार्धाङ्गुलोन्नतिः ॥ (१५।२)

अशुष्कस्य स्थितिस् तस्य शुष्को दूषयति छविम् । (१६।१)

तम् आर्द्रयित्वापनयेत् तदन्ते ऽभ्यङ्गम् आचरेत् ॥ (१६।२)

विवर्जयेद् दिवास्वप्नभाष्याग्न्यातपशुक्क्रुधः । (१७।१)

न योज्यः पीनसे ऽजीर्णे दत्तनस्ये हनुग्रहे ॥ (१७।२)

अरोचके जागरिते स तु हन्ति सुयोजितः । (१८।१)

अकालपलितव्यङ्गवलीतिमिरनीलिकाः ॥ (१८।२)

कोलमज्जा वृषान् मूलं शाबरं गौरसर्षपाः । (१९।१)

सिंहीमूलं तिलाः कृष्णा दार्वीत्वङ् निस्तुषा यवाः ॥ (१९।२)

दर्भमूलहिमोशीरशिरीषमिशितण्डुलाः । (२०।१)

कुमुदोत्पलकल्हारदूर्वामधुकचन्दनम् ॥ (२०।२)

कालीयकतिलोशीरमांसीतगरपद्मकम् । (२१।१)

इत्यर्धार्धोदिता लेपा हेमन्तादिषु षट् स्मृताः । (२२।१)

मुखालेपनशीलानां दृढं भवति दर्शनम् ॥ (२२।२)

वदनं चापरिम्लानं श्लक्ष्णं तामरसोपमम् । (२३।१)

अभ्यङ्गसेकपिचवो वस्तिश् चेति चतुर्विधम् ॥ (२३।२)

मूर्धतैलं बहुगुणं तद् विद्याद् उत्तरोत्तरम् । (२४।१)

तत्राभ्यङ्गः प्रयोक्तव्यो रौक्ष्यकण्डूमलादिषु ॥ (२४।२)

अरूंषिकाशिरस्तोददाहपाकव्रणेषु तु । (२५।१)

परिषेकः पिचुः केशशातस्फुटनधूपने ॥ (२५।२)

नेत्रस्तम्भे च वस्तिस् तु प्रसुप्त्यर्दितजागरे । (२६।१)

नासास्यशोषे तिमिरे शिरोरोगे च दारुणे ॥ (२६।२)

विधिस् तस्य निषण्णस्य पीठे जानुसमे मृदौ । (२७।१)

शुद्धाक्तस्विन्नदेहस्य दिनान्ते गव्यमाहिषम् ॥ (२७।२)

द्वादशाङ्गुलविस्तीर्णं चर्मपट्टं शिरःसमम् । (२८।१)

आ कर्णबन्धनस्थानं ललाटे वस्त्रवेष्टिते ॥ (२८।२)

चैलवेणिकया बद्ध्वा माषकल्केन लेपयेत् । (२९।१)

ततो यथाव्याधि शृतं स्नेहं कोष्णं निषेचयेत् ॥ (२९।२)

ऊर्ध्वं केशभुवो यावद् अङ्गुलं धारयेच्च तम् । (३०।१)

आ वक्त्रनासिकोत्क्लेदाद् दशाष्टौ षट् चलादिषु ॥ (३०।२)

मात्रासहस्राण्यरुजे त्वेकं स्कन्धादि मर्दयेत् । (३१।१)

मुक्तस्नेहस्य परमं सप्ताहं तस्य सेवनम् ॥ (३१।२)

धारयेत् पूरणं कर्णे कर्णमूलं विमर्दयन् । (३२।१)

रुजः स्यान् मार्दवं यावन् मात्राशतम् अवेदने ॥ (३२।२)

यावत् पर्येति हस्ताग्रं दक्षिणं जानुमण्डलम् । (३३।१)

निमेषोन्मेषकालेन समं मात्रा तु सा स्मृता ॥ (३३।२)

कचसदनसितत्वपिञ्जरत्वं परिफुटनं शिरसः समीररोगान् । (३४।१)

जयति जनयतीन्द्रियप्रसादं स्वरहनुमूर्धबलं च मूर्धतैलम् ॥ (३४।२)