अथातो वमनविरेचनव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः । (१।१)

इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः । (१।२)

वमनं मृदुकोष्ठेन क्षुद्वताल्पकफेन वा । (१।३)

अतितीक्ष्णहिमस्तोकम् अजीर्णे दुर्बलेन वा ॥ (१।४)

पीतं प्रयात्यधस्तस्मिन्न् इष्टहानिर् मलोदयः । (२।१)

वामयेत् तं पुनः स्निग्धं स्मरन् पूर्वम् अतिक्रमम् ॥ (२।२)

अजीर्णिनः श्लेष्मवतो व्रजत्यूर्ध्वं विरेचनम् । (३।१)

अतितीक्ष्णोष्णलवणम् अहृद्यम् अतिभूरि वा ॥ (३।२)

तत्र पूर्वोदिता व्यापत् सिद्धिश्च न तथापि चेत् । (४।१)

आशये तिष्ठति ततस्तृतीयं नावचारयेत् ॥ (४।२)

अन्यत्र सात्म्याद्धृद्याद् वा भेषजान्निरपायतः । (५।१)

अस्निग्धस्विन्नदेहस्य पुराणं रूक्षम् औषधम् ॥ (५।२)

दोषान् उत्क्लेश्य निर्हर्तुम् अशक्तं जनयेद् गदान् । (६।१)

विभ्रंशं श्वयथुं हिध्मां तमसो दर्शनं तृषम् ॥ (६।२)

पिण्डिकोद्वेष्टनं कण्डूम् ऊर्वोः सादं विवर्णताम् । (७।१)

स्निग्धस्विन्नस्य वात्यल्पं दीप्ताग्नेर् जीर्णम् औषधम् ॥ (७।२)

शीतैर् वा स्तब्धम् आमे वा समुत्क्लेश्याहरन्मलान् । (८।१)

तान् एव जनयेद् रोगान् अयोगः सर्व एव सः ॥ (८।२)

तं तैललवणाभ्यक्तं स्विन्नं प्रस्तरसंकरैः । (९।१)

निरूढः जाङ्गलरसैर् भोजयित्वानुवासयेत् ॥ (९।२)

फलमागधिकादारुसिद्धतैलेन मात्रया । (१०।१)

स्निग्धं वातहरैः स्नेहैः पुनस्तीक्ष्णेन शोधयेत् ॥ (१०।२)

बहुदोषस्य रूक्षस्य मन्दाग्नेर् अल्पम् औषधम् । (११।१)

सोदावर्तस्य चोत्क्लेश्य दोषान्मार्गान्निरुध्य तैः ॥ (११।२)

भृशम् आध्मापयेन्नाभिं पृष्ठपार्श्वशिरोरुजम् । (१२।१)

श्वासं विण्मूत्रवातानां सङ्गं कुर्याच्च दारुणम् ॥ (१२।२)

अभ्यङ्गस्वेदवर्त्यादि सनिरूहानुवासनम् । (१३।१)

उदावर्तहरम् सर्वं कर्माध्मातस्य शस्यते ॥ (१३।२)

पञ्चमूलयवक्षारवचाभूतिकसैन्धवैः । (१४।१)

यवागूः सुकृता शूलविबन्धानाहनाशनी ॥ (१४।२)

पिप्पलीदाडिमक्षारहिङ्गुशुण्ठ्यम्लवेतसान् । (१५।१)

ससैन्धवान् पिबेन्मद्यैः सर्पिषोष्णोदकेन वा ॥ (१५।२)

प्रवाहिकापरिस्राववेदनापरिकर्तने । (१६।१)

पीतौषधस्य वेगानां निग्रहान्मारुतादयः ॥ (१६।२)

कुपिता हृदयं गत्वा घोरं कुर्वन्ति हृद्ग्रहम् । (१७।१)

हिध्मापार्श्वरुजाकासदैन्यलालाक्षिविभ्रमैः ॥ (१७।२)

जिह्वां खादति निःसंज्ञो दन्तान् कटकटाययन् । (१८।१)

न गच्छेद् विभ्रमं तत्र वामयेद् आशु तं भिषक् ॥ (१८।२)

मधुरैः पित्तमूर्छार्तं कटुभिः कफमूर्छितम् । (१९।१)

पाचनीयैस्ततश्चास्य दोषशेषं विपाचयेत् ॥ (१९।२)

कायाग्निं च बलं चास्य क्रमेणाभिप्रवर्धयेत् । (२०।१)

पवनेनातिवमतो हृदयं यस्य पीड्यते ॥ (२०।२)

तस्मै स्निग्धाम्ललवणान् दद्यात् पित्तकफे ऽन्यथा । (२१।१)

पीतौषधस्य वेगानां निग्रहेण कफेन वा ॥ (२१।२)

रुद्धो ऽति वा विशुद्धस्य गृह्णात्यङ्गानि मारुतः । (२२।१)

स्तम्भवेपथुनिस्तोदसादोद्वेष्टार्तिभेदनैः ॥ (२२।२)

तत्र वातहरं सर्वं स्नेहस्वेदादि शस्यते । (२३।१)

बहुतीक्ष्णं क्षुधार्तस्य मृदुकोष्ठस्य भेषजम् ॥ (२३।२)

हृत्वाशु विट्पित्तकफान् धातून् आस्रावयेद् द्रवान् । (२४।१)

तत्रातियोगे मधुरैः शेषम् औषधम् उल्लिखेत् ॥ (२४।२)

योज्यो ऽतिवमने रेको विरेके वमनं मृदु । (२५।१)

परिषेकावगाहाद्यैः सुशीतैः स्तम्भयेच्च तम् ॥ (२५।२)

अञ्जनं चन्दनोशीरम् अजासृक्शर्करोदकम् । (२६।१)

लाजचूर्णैः पिबेन्मन्थम् अतियोगहरं परम् ॥ (२६।२)

वमनस्यातियोगे तु शीताम्बुपरिषेचितः । (२७।१)

पिबेत् फलरसैर् मन्थं सघृतक्षौद्रशर्करम् ॥ (२७।२)

सोद्गारायां भृशं छर्द्यां मूर्वाया धान्यमुस्तयोः । (२८।१)

समधूकाञ्जनं चूर्णं लेहयेन्मधुसंयुतम् ॥ (२८।२)

वमतो ऽन्तः प्रविष्टायां जिह्वायां कवडग्रहाः । (२९।१)

स्निग्धाम्ललवणा हृद्या यूषमांसरसा हिताः ॥ (२९।२)

फलान्यम्लानि खादेयुस्तस्य चान्ये ऽग्रतो नराः । (३०।१)

निःसृतां तु तिलद्राक्षाकल्कलिप्तां प्रवेशयेत् ॥ (३०।२)

वाग्ग्रहानिलरोगेषु घृतमांसोपसाधिताम् । (३१।१)

यवागूं तनुकां दद्यात् स्नेहस्वेदौ च कालवित् ॥ (३१।२)

अतियोगाच्च भैषज्यं जीवं हरति शोणितम् । (३२।१)

तज्जीवादानम् इत्युक्तम् आदत्ते जीवितं यतः ॥ (३२।२)

शुने काकाय वा दद्यात् तेनान्नम् असृजा सह । (३३।१)

भुक्ते ऽभुक्ते वदेज्जीवं पित्तं वा भेषजेरितम् ॥ (३३।२)

शुक्लं वा भावितं वस्त्रम् आवानं कोष्णवारिणा । (३४।१)

प्रक्षालितं विवर्णं स्यात् पित्ते शुद्धं तु शोणिते ॥ (३४।२)

तृष्णामूर्छामदार्तस्य कुर्याद् आ मरणात् क्रियाम् । (३५।१)

रक्तपित्तातिसारघ्नीं तस्याशु प्राणरक्षणीम् ॥ (३५।२)

मृगगोमहिषाजानां सद्यस्कं जीवताम् असृक् । (३६।१)

पिबेज्जीवाभिसंधानं जीवं तद्ध्याशु गच्छति ॥ (३६।२)

तद् एव दर्भमृदितं रक्तं वस्तौ निषेचयेत् । (३७।१)

श्यामाकाश्मर्यमधुकदूर्वोशीरैः शृतं पयः ॥ (३७।२)

घृतमण्डाञ्जनयुतं वस्तिं वा योजयेद्धिमम् । (३८।१)

पिच्छावस्तिं सुशीतं वा घृतमण्डानुवासनम् ॥ (३८।२)

गुदं भ्रष्टं कषायैश्च स्तम्भयित्वा प्रवेशयेत् । (३९।१)

विसंज्ञं श्रावयेत् सामवेणुगीतादिनिस्वनम् ॥ (३९।२)