नानाविधानां शल्यानां नानादेशप्रबोधिनाम् । (१।१)

आहर्तुम् अभ्युपायो यस्तद् यन्त्रं यच्च दर्शने ॥ (१।२)

अर्शोभगन्दरादीनां शस्त्रक्षाराग्नियोजने । (२।१)

शेषाङ्गपरिरक्षायां तथा वस्त्यादिकर्मणि ॥ (२।२)

घटिकालाबुशृङ्गं च जाम्बवौष्ठादिकानि च । (३।१)

अनेकरूपकार्याणि यन्त्राणि विविधान्यतः ॥ (३।२)

विकल्प्य कल्पयेत् बुद्ध्या यथास्थूलं तु वक्ष्यते । (४।१)

तुल्यानि कङ्कसिंहर्क्षकाकादिमृगपक्षिणाम् ॥ (४।२)

मुखैर् मुखानि यन्त्राणां कुर्यात् तत्संज्ञकानि च । (५।१)

अष्टादशाङ्गुलायामान्यायसानि च भूरिशः ॥ (५।२)

मसूराकारपर्यन्तैः कण्ठे बद्धानि कीलकैः । (६।१)

विद्यात् स्वस्तिकयन्त्राणि मूले ऽङ्कुशनतानि च ॥ (६।२)

तैर् दृढैर् अस्थिसंलग्नशल्याहरणम् इष्यते । (७।१)

कीलबद्धविमुक्ताग्रौ संदंशौ षोडशाङ्गुलौ ॥ (७।२)

त्वक्सिरास्नायुपिशितलग्नशल्यापकर्षणौ । (८।१)

षडङ्गुलो ऽन्यो हरणे सूक्ष्मशल्योपपक्ष्मणाम् ॥ (८।२)

मुचुण्डी सूक्ष्मदन्तर्जुर् मूले रुचकभूषणा । (९।१)

गम्भीरव्रणमांसानाम् अर्मणः शेषितस्य च ॥ (९।२)

द्वे द्वादशाङ्गुले मत्स्यतालवत् द्व्येकतालके । (१०।१)

तालयन्त्रे स्मृते कर्णनाडीशल्यापहारिणी ॥ (१०।२)

नाडीयन्त्राणि सुषिराण्य् एकानेकमुखानि च । (११।१)

स्रोतोगतानां शल्यानाम् आमयानां च दर्शने ॥ (११।२)

क्रियाणां सुकरत्वाय कुर्याद् आचूषणाय च । (१२।१)

तद्विस्तारपरीणाहदैर्घ्यं स्रोतोऽनुरोधतः ॥ (१२।२)

दशाङ्गुलार्धनाहान्तःकण्ठशल्यावलोकिनी । (१३।१)

नाडी पञ्चमुखच्छिद्रा चतुष्कर्णस्य संग्रहे ॥ (१३।२)

वारङ्गस्य द्विकर्णस्य त्रिच्छिद्रा तत्प्रमाणतः । (१४।१)

नाडीर् एवंविधाश् चान्या द्रष्टुं शल्यानि कारयेत् । (१५।१)

पद्मकर्णिकया मूर्ध्नि सदृशी द्वादशाङ्गुला ॥ (१५।२)

चतुर्थसुषिरा नाडी शल्यनिर्घातिनी मता । (१६।१)

अर्शसां गोस्तनाकारं यन्त्रकं चतुरङ्गुलम् ॥ (१६।२)

नाहे पञ्चाङ्गुलं पुंसां प्रमदानां षडङ्गुलम् । (१७।१)

द्विच्छिद्रं दर्शने व्याधेर् एकच्छिद्रं तु कर्मणि ॥ (१७।२)

मध्ये ऽस्य त्र्यङ्गुलं छिद्रम् अङ्गुष्ठोदरविस्तृतम् । (१८।१)

अर्धाङ्गुलोच्छ्रितोद्वृत्तकर्णिकं च तदूर्ध्वतः ॥ (१८।२)

शम्याख्यं तादृग् अच्छिद्रं यन्त्रम् अर्शःप्रपीडनम् । (१९।१)

सर्वथापनयेद् ओष्ठं छिद्राद् ऊर्ध्वं भगन्दरे ॥ (१९।२)

घ्राणार्बुदार्शसाम् एकच्छिद्रा नाड्यङ्गुलद्वया । (२०।१)

प्रदेशिनीपरीणाहा स्याद् भगन्दरयन्त्रवत् ॥ (२०।२)

अङ्गुलीत्राणकं दान्तं वार्क्षं वा चतुरङ्गुलम् । (२१।१)

द्विच्छिद्रं गोस्तनाकारं तद्वक्त्रविवृतौ सुखम् ॥ (२१।२)

योनिव्रणेक्षणं मध्ये सुषिरं षोडशाङ्गुलम् । (२२।१)

मुद्राबद्धं चतुर्भित्तम् अम्भोजमुकुलाननम् ॥ (२२।२)

चतुःशलाकम् आक्रान्तं मूले तद् विकसेन् मुखे । (२३।१)

यन्त्रे नाडीव्रणाभ्यङ्गक्षालनाय षडङ्गुले ॥ (२३।२)

वस्तियन्त्राकृती मूले मुखे ऽङ्गुष्ठकलायखे । (२४।१)

अग्रतो ऽकर्णिके मूले निबद्धमृदुचर्मणी ॥ (२४।२)

द्विद्वारा नलिका पिच्छनलिका वोदकोदरे । (२५।१)

धूमवस्त्यादियन्त्राणि निर्दिष्टानि यथायथम् ॥ (२५।२)

त्र्यङ्गुलास्यं भवेच्छृङ्गं चूषणे ऽष्टादशाङ्गुलम् । (२६।१)

अग्रे सिद्धार्थकच्छिद्रं सुनद्धं चूचुकाकृति ॥ (२६।२)

स्याद् द्वादशाङ्गुलो ऽलाबुर् नाहे त्वष्टादशाङ्गुलः । (२७।१)

चतुस्त्र्यङ्गुलवृत्तास्यो दीप्तो ऽन्तः श्लेष्मरक्तहृत् ॥ (२७।२)

तद्वद् घटी हिता गुल्मविलयोन्नमने च सा । (२८।१)

शलाकाख्यानि यन्त्राणि नानाकर्माकृतीनि च ॥ (२८।२)

यथायोगप्रमाणानि तेषाम् एषणकर्मणी । (२९।१)

उभे गण्डूपदमुखे स्रोतोभ्यः शल्यहारिणी ॥ (२९।२)

मसूरदलवक्त्रे द्वे स्याताम् अष्टनवाङ्गुले । (३०।१)

शङ्कवः षड् उभौ तेषां षोडशद्वादशाङ्गुलौ ॥ (३०।२)

व्यूहने ऽहिफणावक्त्रौ द्वौ दशद्वादशाङ्गुलौ । (३१।१)

चालने शरपुङ्खास्यावाहार्ये बडिशाकृती ॥ (३१।२)

नतो ऽग्रे शङ्कुना तुल्यो गर्भशङ्कुर् इति स्मृतः । (३२।१)

अष्टाङ्गुलायतस् तेन मूढगर्भं हरेत् स्त्रियाः ॥ (३२।२)

अश्मर्याहरणं सर्पफणावद् वक्रम् अग्रतः । (३३।१)

शरपुङ्खमुखं दन्तपातनं चतुरङ्गुलम् ॥ (३३।२)

कार्पासविहितोष्णीषाः शलाकाः षट् प्रमार्जने । (३४।१)

पायावासन्नदूरार्थे द्वे दशद्वादशाङ्गुले ॥ (३४।२)

द्वे षट्सप्ताङ्गुले घ्राणे द्वे कर्णे ऽष्टनवाङ्गुले । (३५।१)

कर्णशोधनम् अश्वत्थपत्त्रप्रान्तं स्रुवाननम् ॥ (३५।२)

शलाकाजाम्बवौष्ठानां क्षारे ऽग्नौ च पृथक् त्रयम् । (३६।१)

युञ्ज्यात् स्थूलाणुदीर्घाणां शलाकाम् अन्त्रवर्ध्मनि ॥ (३६।२)

मध्योर्ध्ववृत्तदण्डां च मूले चार्धेन्दुसंनिभाम् । (३७।१)

कोलास्थिदलतुल्यास्या नासार्शोऽर्बुददाहकृत् ॥ (३७।२)

अष्टाङ्गुला निम्नमुखास् तिस्रः क्षारौषधक्रमे । (३८।१)

कनीनीमध्यमानामीनखमानसमैर् मुखैः ॥ (३८।२)

स्वं स्वम् उक्तानि यन्त्राणि मेढ्रशुद्ध्यञ्जनादिषु । (३९।१)

अनुयन्त्राण्ययस्कान्तरज्जूवस्त्राश्ममुद्गराः ॥ (३९।२)

वध्रान्त्रजिह्वावालाश्च शाखानखमुखद्विजाः । (४०।१)

कालः पाकः करः पादो भयं हर्षश् च तत्क्रियाः ॥ (४०।२)

उपायवित् प्रविभजेद् आलोच्य निपुणं धिया ॥ (४१।१)

निर्घातनोन्मथनपूरणमार्गशुद्धिसंव्यूहनाहरणबन्धनपीडनानि । (४२।१)

आचूषणोन्नमननामनचालभङ्गव्यावर्तनर्जुकरणानि च यन्त्रकर्म ॥ (४२।२)

विवर्तते साध्ववगाहते च ग्राह्यं गृहीत्वोद्धरते च यस्मात् । (४३।१)

यन्त्रेष्वतः कङ्कमुखं प्रधानं स्थानेषु सर्वेष्वधिकारि यच्च ॥ (४३।२)