षड्विंशतिः सुकर्मारैर् घटितानि यथाविधि । (१।१)

शस्त्राणि रोमवाहीनि बाहुल्येनाङ्गुलानि षट् ॥ (१।२)

सुरूपाणि सुधाराणि सुग्रहाणि च कारयेत् । (२।१)

अकरालानि सुध्मातसुतीक्ष्णावर्तिते ऽयसि ॥ (२।२)

समाहितमुखाग्राणि नीलाम्भोजच्छवीनि च । (३।१)

नामानुगतरूपाणि सदा संनिहितानि च ॥ (३।२)

स्वोन्मानार्धचतुर्थांशफलान्येकैकशो ऽपि च । (४।१)

प्रायो द्वित्राणि युञ्जीत तानि स्थानविशेषतः ॥ (४।२)

मण्डलाग्रं फले तेषां तर्जन्यन्तर्नखाकृति । (५।१)

लेखने छेदने योज्यं पोथकीशुण्डिकादिषु ॥ (५।२)

वृद्धिपत्त्रं क्षुराकारं छेदभेदनपाटने । (६।१)

ऋज्वग्रम् उन्नते शोफे गम्भीरे च तद् अन्यथा ॥ (६।२)

नताग्रं पृष्ठतो दीर्घह्रस्ववक्त्रं यथाश्रयम् । (७।१)

उत्पलाध्यर्धधाराख्ये भेदने छेदने तथा ॥ (७।२)

सर्पास्यं घ्राणकर्णार्शश्छेदने ऽर्धाङ्गुलं फले । (८।१)

गतेरन्वेषणे श्लक्ष्णा गण्डूपदमुखैषणी ॥ (८।२)

भेदनार्थे ऽपरा सूचीमुखा मूलनिविष्टखा । (९।१)

वेतसं व्यधने स्राव्ये शरार्यास्यत्रिकूर्चके ॥ (९।२)

कुशाटा वदने स्राव्ये द्व्यङ्गुलं स्यात् तयोः फलम् । (१०।१)

तद्वद् अन्तर्मुखं तस्य फलम् अध्यर्धम् अङ्गुलम् ॥ (१०।२)

अर्धचन्द्राननं चैतत् तथाध्यर्धाङ्गुलं फले । (११।१)

व्रीहिवक्त्रं प्रयोज्य च तत् सिरोदरयोर् व्यधे ॥ (११।२)

पृथुः कुठारी गोदन्तसदृशार्धाङ्गुलानना । (१२।१)

तयोर्ध्वदण्डया विध्येद् उपर्यस्थ्नां स्थितां सिराम् ॥ (१२।२)

ताम्री शलाका द्विमुखी मुखे कुरुवकाकृतिः । (१३।१)

लिङ्गनाशं तया विध्येत् कुर्याद् अङ्गुलिशस्त्रकम् ॥ (१३।२)

मुद्रिकानिर्गतमुखं फले त्वर्धाङ्गुलायतम् । (१४।१)

योगतो वृद्धिपत्त्रेण मण्डलाग्रेण वा समम् ॥ (१४।२)

तत् प्रदेशिन्यग्रपर्वप्रमाणार्पणमुद्रिकम् । (१५।१)

सूत्रबद्धं गलस्रोतोरोगच्छेदनभेदने ॥ (१५।२)

ग्रहणे शुण्डिकार्मादेर् बडिशं सुनताननम् । (१६।१)

छेदे ऽस्थ्नां करपत्त्रं तु खरधारं दशाङ्गुलम् ॥ (१६।२)

विस्तारे द्व्यङ्गुलं सूक्ष्मदन्तं सुत्सरुबन्धनम् । (१७।१)

स्नायुसूत्रकचछेदे कर्तरी कर्तरीनिभा ॥ (१७।२)

वक्रर्जुधारं द्विमुखं नखशस्त्रं नवाङ्गुलम् । (१८।१)

सूक्ष्मशल्योद्धृतिच्छेदभेदप्रच्छानलेखने ॥ (१८।२)

एकधारं चतुष्कोणं प्रबद्धाकृति चैकतः । (१९।१)

दन्तलेखनकं तेन शोधयेद् दन्तशर्कराम् ॥ (१९।२)

वृत्ता गूढदृढाः पाशे तिस्रः सूच्यो ऽत्र सीवने । (२०।१)

मांसलानां प्रदेशानां त्र्यश्रा त्र्यङ्गुलम् आयता ॥ (२०।२)

अल्पमांसास्थिसंधिस्थव्रणानां द्व्यङ्गुलायता । (२१।१)

व्रीहिवक्त्रा धनुर्वक्रा पक्वामाशयमर्मसु ॥ (२१।२)

सा सार्धद्व्यङ्गुला सर्ववृत्तास् ताश्चतुरङ्गुलाः । (२२।१)

कूर्चो वृत्तैकपीठस्थाः सप्ताष्टौ वा सुबन्धनाः ॥ (२२।२)

स योज्यो नीलिकाव्यङ्गकेशशातेषु कुट्टने । (२३।१)

अर्धाङ्गुलमुखैर् वृत्तैरष्टाभिः कण्टकैः खजः ॥ (२३।२)

पाणिभ्यां मथ्यमानेन घ्राणात् तेन हरेद् असृक् । (२४।१)

व्यधनं कर्णपालीनां यूथिकामुकुलाननम् ॥ (२४।२)

आरार्धाङ्गुलवृत्तास्या तत्प्रवेशा तथोर्ध्वतः । (२५।१)

चतुरश्रा तया विध्येच्छोफं पक्वामसंशये ॥ (२५।२)

कर्णपालीं च बहलां बहलायाश्च शस्यते । (२६।१)

सूची त्रिभागसुषिरा त्र्यङ्गुला कर्णवेधनी ॥ (२६।२)

जलौकःक्षारदहनकाचोपलनखादयः । (२७।१)

अलौहान्यनुशस्त्राणि तान्येवं च विकल्पयेत् ॥ (२७।२)

अपराण्यपि यन्त्रादीन्युपयोगं च यौगिकम् । (२८।१)

उत्पाट्यपाट्यसीव्यैष्यलेख्यप्रच्छानकुट्टनम् ॥ (२८।२)

छेद्यं भेद्यं व्यधो मन्थो ग्रहो दाहश्च तत्क्रियाः । (२९।१)

कुण्ठखण्डतनुस्थूलह्रस्वदीर्घत्ववक्रताः ॥ (२९।२)

शस्त्राणां खरधारत्वम् अष्टौ दोषाः प्रकीर्तिताः । (३०।१)

छेदभेदनलेख्यार्थं शस्त्रं वृन्तफलान्तरे ॥ (३०।२)

तर्जनीमध्यमाङ्गुष्ठैर् गृह्णीयात् सुसमाहितः । (३१।१)

विस्रावणानि वृन्ताग्रे तर्जन्यङ्गुष्ठकेन च ॥ (३१।२)

तलप्रच्छन्नवृन्ताग्रं ग्राह्यं व्रीहिमुखं मुखे । (३२।१)

मूलेष्वाहरणार्थानि क्रियासौकर्यतो ऽपरम् ॥ (३२।२)

स्यान् नवाङ्गुलविस्तारः सुघनो द्वादशाङ्गुलः । (३३।१)

क्षौमपत्त्रोर्णकौशेयदुकूलमृदुचर्मजः ॥ (३३।२)

विन्यस्तपाशः सुस्यूतः सान्तरोर्णास्थशस्त्रकः । (३४।१)

शलाकापिहितास्यश्च शस्त्रकोशः सुसंचयः ॥ (३४।२)

जलौकसस् तु सुखिनां रक्तस्रावाय योजयेत् । (३५।१)

दुष्टाम्बुमत्स्यभेकाहिशवकोथमलोद्भवाः ॥ (३५।२)

रक्ताः श्वेता भृशं कृष्णाश्चपलाः स्थूलपिच्छिलाः । (३६।१)

इन्द्रायुधविचित्रोर्ध्वराजयो रोमशाश्च ताः ॥ (३६।२)

सविषा वर्जयेत् ताभिः कण्डूपाकज्वरभ्रमाः । (३७।१)

विषपित्तास्रनुत् कार्यं तत्र शुद्धाम्बुजाः पुनः ॥ (३७।२)

निर्विषाः शैवलश्यावा वृत्ता नीलोर्ध्वराजयः । (३८।१)

कषायपृष्ठास् तन्वङ्ग्यः किंचित्पीतोदराश्च याः ॥ (३८।२)

ता अप्यसम्यग्वमनात् प्रततं च निपातनात् । (३९।१)

सीदन्तीः सलिलं प्राप्य रक्तमत्ता इति त्यजेत् ॥ (३९।२)

अथेतरा निशाकल्कयुक्ते ऽम्भसि परिप्लुताः । (४०।१)

अवन्तिसोमे तक्रे वा पुनश्चाश्वासिता जले ॥ (४०।२)

लागयेद् घृतमृत्स्तन्यरक्तशस्त्रनिपातनैः । (४१।१)

पिबन्तीरुन्नतस्कन्धाश्छादयेन् मृदुवाससा ॥ (४१।२)

संपृक्ताद् दुष्टशुद्धास्राज् जलौका दुष्टशोणितम् । (४२।१)

आदत्ते प्रथमं हंसः क्षीरं क्षीरोदकाद् इव ॥ (४२।२)

गुल्मार्शोविद्रधीन् कुष्ठवातरक्तगलामयान् । (४३।१)

नेत्ररुग्विषवीसर्पान् शमयन्ति जलौकसः ॥ (४३।२)

दंशस्य तोदे कण्ड्वां वा मोक्षयेद् वामयेच्च ताम् । (४४।१)

पटुतैलाक्तवदनां श्लक्ष्णकण्डनरूषिताम् ॥ (४४।२)

रक्षन् रक्तमदाद् भूयः सप्ताहं ता न पातयेत् । (४५।१)

पूर्ववत् पटुता दार्ढ्यं सम्यग्वान्ते जलौकसाम् ॥ (४५।२)

क्लमो ऽतियोगान् मृत्युर् वा दुर्वान्ते स्तब्धता मदः । (४६।१)

अन्यत्रान्यत्र ताः स्थाप्या घटे मृत्स्नाम्बुगर्भिणि ॥ (४६।२)

लालादिकोथनाशार्थं सविषाः स्युस् तदन्वयात् । (४७।१)

अशुद्धौ स्रावयेद् दंशान् हरिद्रागुडमाक्षिकैः ॥ (४७।२)

शतधौताज्यपिचवस् ततो लेपाश्च शीतलाः । (४८।१)

दुष्टरक्तापगमनात् सद्यो रागरुजां शमः ॥ (४८।२)

अशुद्धं चलितं स्थानात् स्थितं रक्तं व्रणाशये । (४९।१)

व्यम्लीभवेत् पर्युषितं तस्मात् तत् स्रावयेत् पुनः ॥ (४९।२)

युञ्ज्यान् नालाबुघटिका रक्ते पित्तेन दूषिते । (५०।१)

तासाम् अनलसंयोगाद् युञ्ज्यात् तु कफवायुना ॥ (५०।२)

कफेन दुष्टं रुधिरं न शृङ्गेण विनिर्हरेत् । (५१।१)

स्कन्नत्वाद् वातपित्ताभ्यां दुष्टं शृङ्गेण निर्हरेत् ॥ (५१।२)

गात्रं बद्ध्वोपरि दृढं रज्ज्वा पट्टेन वा समम् । (५२।१)

स्नायुसंध्यस्थिमर्माणि त्यजन् प्रच्छानम् आचरेत् ॥ (५२।२)

अधोदेश प्रविसृतैः पदैरुपरिगामिभिः । (५३।१)

न गाढघनतिर्यग्भिर् न पदे पदम् आचरन् ॥ (५३।२)

प्रच्छानेनैकदेशस्थं ग्रथितं जलजन्मभिः । (५४।१)

हरेच्छृङ्गादिभिः सुप्तम् असृग् व्यापि सिराव्यधैः ॥ (५४।२)

प्रच्छानं पिण्डिते वा स्याद् अवगाढे जलौकसः । (५५।१)

त्वक्स्थे ऽलाबुघटीशृङ्गं सिरैव व्यापके ऽसृजि ॥ (५५।२)

वातादिधाम वा शृङ्गजलौकोऽलाबुभिः क्रमात् । (५६।१)

स्रुतासृजः प्रदेहाद्यैः शीतैः स्याद् वायुकोपतः ॥ (५६।२)

सतोदकण्डुः शोफस् तं सर्पिषोष्णेन सेचयेत् ॥ (५७।१)