MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 1, 12.2
Select a line for its word-by-word analysis.
घटते चेष्टते अर्थक्रियाम् इति घटः चन्दति ह्लादयति दीप्यते चेति चन्द्र इत्य् एवंविधया शब्दव्युत्पत्त्या शब्दव्यतिरिक्तवाच्यार्थासंभवतो घटशब्दस्यैवोदकाहरणं चन्द्रशब्दस्यैव चाह्लादनादि प्राप्तं न चानयोस् तद् अस्ति अपि तु तद्वाच्ययोः पृथुबुध्नोदराद्याकारभास्वरबिम्बस्वरूपयोस् तत्तदर्थक्रियाकरणक्षमत्वं दृष्टम् ॥ (१।०)
ghaṭate ceṣṭate arthakriyām iti ghaṭaḥ candati hlādayati dīpyate ceti candra ity evaṃvidhayā śabdavyutpattyā śabdavyatiriktavācyārthāsaṃbhavato ghaṭaśabdasyaivodakāharaṇaṃ candraśabdasyaiva cāhlādanādi prāptaṃ na cānayos tad asti api tu tadvācyayoḥ pṛthubudhnodarādyākārabhāsvarabimbasvarūpayos tattadarthakriyākaraṇakṣamatvaṃ dṛṣṭam ||
ततश् च न शब्दमात्रं देवता किं तर्हि तद्वाच्यैवेति सिद्धम् ॥ (३।०)
tataś ca na śabdamātraṃ devatā kiṃ tarhi tadvācyaiveti siddham ||
इदानीं वाक्यं तदन्यथासिद्धम् इति परमतम् अनुसंधाय दूषयति ॥ (४।०)
idānīṃ vākyaṃ tadanyathāsiddham iti paramatam anusaṃdhāya dūṣayati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.