MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 7, 12.2

146 of 257 · 7 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

परिणामशब्दात् प्रातिपदिकाद्धात्वर्थे इति णिचि कृते परिणामयतीति रूपम् ॥ (१।०)

pariṇāmaśabdāt prātipadikāddhātvarthe iti ṇici kṛte pariṇāmayatīti rūpam ||

एताश्च सर्वभूतगतास् तस्य सम्बन्धिनी शक्तिः रोधान्तं तदधिकारकालं यावत् परिणामेन योजयती पतिशक्तिः कार्कचित्त्विषा हेतुभूतयोन्मीलनं यदा करोति तदानुग्राहिकेत्युच्यते ॥ (२।०)

etāśca sarvabhūtagatās tasya sambandhinī śaktiḥ rodhāntaṃ tadadhikārakālaṃ yāvat pariṇāmena yojayatī patiśaktiḥ kārkacittviṣā hetubhūtayonmīlanaṃ yadā karoti tadānugrāhiketyucyate ||

3.0३.०

कशब्देन मूर्धा सदानुग्रहैकव्यापार ईशानः ॥ (३।०)

kaśabdena mūrdhā sadānugrahaikavyāpāra īśānaḥ ||

4.0४.०

ईशानमूर्धेति मन्त्रलिङ्गम् ॥ (४।०)

īśānamūrdheti mantraliṅgam ||

5.0५.०

स एव सकलजगदनुग्रहे नित्योद्युक्तत्वाद् अर्केणोपमितः ॥ (५।०)

sa eva sakalajagadanugrahe nityodyuktatvād arkeṇopamitaḥ ||

6.1६.१

ततः प्रवृत्तया परश्रेयःप्रकाशिकया ज्ञानभासा तयोन्मीलितस्वरूपाणाम् अणुवर्गाणां यदोन्मीलनम् आशयविकासनं करोति तदानुग्राहिका भण्यते ॥ (६।१)

tataḥ pravṛttayā paraśreyaḥprakāśikayā jñānabhāsā tayonmīlitasvarūpāṇām aṇuvargāṇāṃ yadonmīlanam āśayavikāsanaṃ karoti tadānugrāhikā bhaṇyate ||