MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 9, 21.1
Select a line for its word-by-word analysis.
तदेतत् पटादेर् भावस्य जननम् अभिमतं यत् तुरीतन्तुवेमादिसमाश्रयाच्छक्त्यात्मनावस्थितस्य तस्याभिव्यक्तिः ॥ (१।०)
tadetat paṭāder bhāvasya jananam abhimataṃ yat turītantuvemādisamāśrayācchaktyātmanāvasthitasya tasyābhivyaktiḥ ||
यतः पटाकारप्रतिबन्धकं तन्तुगतमाकारं वेमादिकारकव्रातेनापास्य अनन्तरं पटस्य व्यक्तिः प्रकाश्यते न तूपलभ्यमानपटान्तरवत् सदेव तन्त्वादिभ्यः पटाद्युत्पद्यते इति ॥ (२।०)
yataḥ paṭākārapratibandhakaṃ tantugatamākāraṃ vemādikārakavrātenāpāsya anantaraṃ paṭasya vyaktiḥ prakāśyate na tūpalabhyamānapaṭāntaravat sadeva tantvādibhyaḥ paṭādyutpadyate iti ||
अभिव्यक्तिर् अपि किम् असत्कार्यम् उत नेत्येवम् आदिकुतार्किककुविकल्पपरिहारो ग्रन्थविस्तरभीरुत्वान्न लिखितः ॥ (३।०)
abhivyaktir api kim asatkāryam uta netyevam ādikutārkikakuvikalpaparihāro granthavistarabhīrutvānna likhitaḥ ||
व्यक्तिस्वरूपत्वादभिव्यक्तेर् अभिव्यङ्ग्यता न वेत्यादयः किल वितर्का दूरापेता एव प्रकाशवत् ॥ (४।०)
vyaktisvarūpatvādabhivyakter abhivyaṅgyatā na vetyādayaḥ kila vitarkā dūrāpetā eva prakāśavat ||
यथाहि प्रकाशः प्रकाशात्मकत्वान्न प्रकाशान्तरप्रकाश्यः एवम् अभिव्यक्तिर् व्यक्तिस्वभावत्वान्नाभिव्यक्त्यन्तरम् अपेक्षत इति ॥ (५।०)
yathāhi prakāśaḥ prakāśātmakatvānna prakāśāntaraprakāśyaḥ evam abhivyaktir vyaktisvabhāvatvānnābhivyaktyantaram apekṣata iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.