MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 2, 15.2
Select a line for its word-by-word analysis.
अभोक्तुः पुरुषस्य भोगायतनेन देहेन भोगसाधनैर् इन्द्रियैर् भोक्तव्यैर् इन्द्रियार्थैर् भोगेन च सुखदुःखवेदनात्मना फलेन किं प्रयोजनम् ॥ (१।०)
abhoktuḥ puruṣasya bhogāyatanena dehena bhogasādhanair indriyair bhoktavyair indriyārthair bhogena ca sukhaduḥkhavedanātmanā phalena kiṃ prayojanam ||
यतश् चास्य भोगस् तदधिकरणतत्साधनसहितो ऽस्ति अतो भोक्तृत्वम् अपह्नोतुम् अशक्यम् ॥ (२।०)
yataś cāsya bhogas tadadhikaraṇatatsādhanasahito 'sti ato bhoktṛtvam apahnotum aśakyam ||
यश् च भोक्ता स कथम् अकर्ता अकर्तरि कारणादिसम्बन्धस्य निरर्थकत्वात् ॥ (३।०)
yaś ca bhoktā sa katham akartā akartari kāraṇādisambandhasya nirarthakatvāt ||
दृक्क्रियात्मकत्वम् एव स्वरूपं चैतन्यस्य ततश् च कर्तृत्वनिरासात् ज्ञत्वम् अपि निरस्तं संवेदनस्यापि क्रियात्मनः कर्तृत्वानपगमात् ॥ (४।०)
dṛkkriyātmakatvam eva svarūpaṃ caitanyasya tataś ca kartṛtvanirāsāt jñatvam api nirastaṃ saṃvedanasyāpi kriyātmanaḥ kartṛtvānapagamāt ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.