MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 10, 9.2
Select a line for its word-by-word analysis.
उक्तेन प्रकारेण व्यक्ता क्रियाशक्तिर् यस्य स तथाविधो ऽणुर् गोचरं प्रतिबिम्बितविषयं बुद्ध्याख्यं द्रष्टुमिच्छुर्दृशो ज्ञानस्यानुग्रहापेक्षां भजते ज्ञानशक्त्यनुग्रहम् अपेक्षत इति तात्पर्यम् ॥ (१।०)
uktena prakāreṇa vyaktā kriyāśaktir yasya sa tathāvidho 'ṇur gocaraṃ pratibimbitaviṣayaṃ buddhyākhyaṃ draṣṭumicchurdṛśo jñānasyānugrahāpekṣāṃ bhajate jñānaśaktyanugraham apekṣata iti tātparyam ||
स्वयं द्रष्टुम् अशक्नुवन्निति विशेषणभावेन हेतूपन्यासः स्वयं बोद्धुम् असमर्थत्वाद् इत्यर्थः ॥ (२।०)
svayaṃ draṣṭum aśaknuvanniti viśeṣaṇabhāvena hetūpanyāsaḥ svayaṃ boddhum asamarthatvād ityarthaḥ ||
तदर्थम् अनन्तेशः कलां तत्त्वाविर्भावनसहां प्रक्षोभ्य जन्यजननाभिमुखीं कृत्वा आत्मनः परं प्रकृष्टं करणं विद्याख्यं सृष्टवान् ॥ (३।०)
tadartham ananteśaḥ kalāṃ tattvāvirbhāvanasahāṃ prakṣobhya janyajananābhimukhīṃ kṛtvā ātmanaḥ paraṃ prakṛṣṭaṃ karaṇaṃ vidyākhyaṃ sṛṣṭavān ||
परत्वं चास्य साक्षात् साध्यस्यैवोपकारकत्वात् तदुत्तेजितज्ञानशक्तेर् अन्तःकरणबहिष्करणैर् योग इति तेषाम् अपरत्वम् ॥ (४।०)
paratvaṃ cāsya sākṣāt sādhyasyaivopakārakatvāt taduttejitajñānaśakter antaḥkaraṇabahiṣkaraṇair yoga iti teṣām aparatvam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.