MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 2, 13.2
Select a line for its word-by-word analysis.
यदि प्रमाणम् असत्यरूपं परमार्थतः परमात्मन एव सत्यत्वात् तथाविधेन प्रमाणेनैतत् प्रमीयमाणं मनोर् निमितेन प्रदीपेन सन् तमसावस्थितपदार्थप्रविवेचनप्रायम् ॥ (१।१)
yadi pramāṇam asatyarūpaṃ paramārthataḥ paramātmana eva satyatvāt tathāvidhena pramāṇenaitat pramīyamāṇaṃ manor nimitena pradīpena san tamasāvasthitapadārthapravivecanaprāyam ||
अथ सत्यम् एव प्रमाणम् एवं तर्हि स परमात्मा प्रमेयत्वेन स्थितः ॥ (२।१)
atha satyam eva pramāṇam evaṃ tarhi sa paramātmā prameyatvena sthitaḥ ||
प्रमाणं हि प्रमेयं परिच्छिन्दत् प्रमाणताम् आसादयति इतरथा प्रमाणतैवास्य न स्यात् ॥ (३।१)
pramāṇaṃ hi prameyaṃ paricchindat pramāṇatām āsādayati itarathā pramāṇataivāsya na syāt ||
किम् अन्यद् यत्रैतद् द्वितयं प्रमाणप्रमेयलक्षणं तत्र प्रमातृप्रमित्यात्मकम् अन्यद् अपि द्वयम् अन्योन्यसत्त्वव्यपेक्षत्वात् स्थितम् एव ॥ (५।१)
kim anyad yatraitad dvitayaṃ pramāṇaprameyalakṣaṇaṃ tatra pramātṛpramityātmakam anyad api dvayam anyonyasattvavyapekṣatvāt sthitam eva ||
न हि प्रमातारं कर्तारम् अन्तरेण प्रमाणप्रमेययोः क्वचित् किंचित्करत्वं करणकर्मणोः क्रियासिद्धौ कर्त्राश्रयत्वात् ॥ (६।१)
na hi pramātāraṃ kartāram antareṇa pramāṇaprameyayoḥ kvacit kiṃcitkaratvaṃ karaṇakarmaṇoḥ kriyāsiddhau kartrāśrayatvāt ||
प्रमितिर् अपि क्रियारूपो व्यापारस् तेभ्यः पृथग् एवान्वयव्यतिरेकाभ्याम् उपलभ्यत इति चतुष्टयम् अवश्यंभावि ॥ (७।१)
pramitir api kriyārūpo vyāpāras tebhyaḥ pṛthag evānvayavyatirekābhyām upalabhyata iti catuṣṭayam avaśyaṃbhāvi ||
चतसृषु चैवंविधासु सर्वो ऽपि व्यवहारः परिसमाप्यत इति ॥ (८।२)
catasṛṣu caivaṃvidhāsu sarvo 'pi vyavahāraḥ parisamāpyata iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.