संहारसमये यदनन्तेशनाथेन विश्रामितं ततः तस्माद् एव मायातत्त्वात् पुंस्तत्त्वम् आविरभूद् इत्यर्थः ॥ (१।०)

पुंस्प्रत्ययनिबन्धनमिति पुंस्प्रतीतेर् हेतुः अनेन मायागर्भस्थेभ्यो ऽधिकारिरुद्राणुभ्यस् तत्तद्भुवननिवासिभ्यश् च वैलक्षण्यम् उक्तं तेषां पुंस्प्रत्ययायोगात् ॥ (२।०)

तच्च पुंस्तत्त्वं प्रधानादेस् तत्त्वव्रातस्यापूरकं पुरुषार्थत्वेन कार्यसहितस्य प्रधानस्येष्टत्वात् ॥ (३।०)

एवं छात्त्रहेतुकत्वाद् अध्ययनस्य छात्त्रा अध्यापकाः इत्यादिवद् आपूरकशब्दो ज्ञेयः ॥ (४।०)

भौवने चाध्वनि तत् पुंस्तत्त्वं रुद्रसंश्रयम् ॥ (५।०)

तथा चोक्तं श्रीमत्स्वतन्त्रे । (६।१)

अतः पुरुषतत्त्वे तु भुवनानि निबोध मे । (६।२)

दिव्याम्भः सलिलौघे च ॥ (६।३)

इत्यादि ॥ (७।०)

पुंरागसंपुटितरूपं च एतत्पुरुषतत्त्वं रुद्राणाम् आश्रयत्वेनेष्टम् ॥ (८।०)

यथोक्तं श्रीमत्किरणे । (९।१)

वामदेवोऽथ भीमश् चाप्युग्रश्च भवसंज्ञकः । (९।२)

सर्वेशानैकवीरौ च प्रचण्डश् चेश्वरः पुमान् ॥ (९।३)

उमाभर्ता ह्य् अजो ऽनन्त एकश्चैव शिवस्ततः । (१०।१)

रागतत्त्वे स्थिता ह्य् एते रुद्रास्तीव्रबलोत्कटाः ॥ (१०।२)

अत्रैव पुरुषो ज्ञेयः प्रधानगृहपालकः । (११।१)

इति ॥ (११।२)