MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 9, 5.2

166 of 257 · 8 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

जगत्संहारे यद्युपादानकारणस्य मायाख्यस्यापि नाशः स्यात् तत्पुनः सर्गादौ कस्माद् उपादानाज्जगद् उत्पद्यते ॥ (१।०)

jagatsaṃhāre yadyupādānakāraṇasya māyākhyasyāpi nāśaḥ syāt tatpunaḥ sargādau kasmād upādānājjagad utpadyate ||

अतो नास्यानित्यत्वम् ॥ (२।०)

ato nāsyānityatvam ||

अथोच्यते सर्गादाव् उपादानम् अपि देवः स्रक्ष्यतीति । (३।१)

athocyate sargādāv upādānam api devaḥ srakṣyatīti |

नैतद् युक्तम् एवं हि सति तत्कार्यस्येव तस्याप्युपादानं विनानुत्पत्तेर् उपादानान्तरं परिकल्प्यं तस्याप्यन्यद् इत्यनवस्था स्यात् ॥ (३।२)

naitad yuktam evaṃ hi sati tatkāryasyeva tasyāpyupādānaṃ vinānutpatter upādānāntaraṃ parikalpyaṃ tasyāpyanyad ityanavasthā syāt ||

व्याप्त्युपसंहारेण शक्तिरूपतया त्व् अवस्थाने न कश्चिद् दोषः ॥ (४।०)

vyāptyupasaṃhāreṇa śaktirūpatayā tv avasthāne na kaścid doṣaḥ ||

एवम् अस्याव्यापित्वे सर्वतोमुखस्य कार्यस्यानुत्पादः स्यात् ॥ (५।०)

evam asyāvyāpitve sarvatomukhasya kāryasyānutpādaḥ syāt ||

अतो व्यापकत्वम् अवश्यम् अभ्युपेयम् ॥ (६।०)

ato vyāpakatvam avaśyam abhyupeyam ||

तथैकत्वे युक्त्युपन्यासः ॥ (७।०)

tathaikatve yuktyupanyāsaḥ ||