मृगेन्द्रटीकाMṛgendraṭīkā

MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 1, 7.2

10 of 257 · 19 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

एवम् अपि कथिते तदीयं भक्तिप्रकर्षं ज्ञातुम् इच्छुर् इन्द्रत्वेन परमैश्वर्ययोगात् प्रभुः प्रभवनशीलः स तान् मुनीन् सस्मितम् आह ॥ (१।०)

evam api kathite tadīyaṃ bhaktiprakarṣaṃ jñātum icchur indratvena paramaiśvaryayogāt prabhuḥ prabhavanaśīlaḥ sa tān munīn sasmitam āha ||

2.0२.०

किं तत् ॥ (२।०)

kiṃ tat ||

3.0३.०

मिथ्या ज्ञानं वः युष्माकं सम्बन्धि यद् एतल्लिङ्गार्चनादिशिवाराधनप्रतिपादकं ज्ञानं शास्त्रं तन् मिथ्या न सत्यं तत् प्रणेतृतथाविधदेवतानुपपत्तेः ॥ (३।०)

mithyā jñānaṃ vaḥ yuṣmākaṃ sambandhi yad etalliṅgārcanādiśivārādhanapratipādakaṃ jñānaṃ śāstraṃ tan mithyā na satyaṃ tat praṇetṛtathāvidhadevatānupapatteḥ ||

4.0४.०

यतः कर्मानुष्ठानाद् एव फलं न देवतातः ॥ (४।०)

yataḥ karmānuṣṭhānād eva phalaṃ na devatātaḥ ||

5.0५.०

शब्दमात्रं हि देवता ॥ (५।०)

śabdamātraṃ hi devatā ||

6.0६.०

न खलु वयं प्रत्यक्षेतरप्रमाणापह्नवप्रवृत्तदुराचारचार्वाकवदसंभवम् एव देवतायाः प्रतिपद्यामहे ॥ (६।०)

na khalu vayaṃ pratyakṣetarapramāṇāpahnavapravṛttadurācāracārvākavadasaṃbhavam eva devatāyāḥ pratipadyāmahe ||

7.0७.०

किं तर्हि ॥ (७।०)

kiṃ tarhi ||

8.0८.०

विद्यत एव देवता सा तु शब्दान् नातिरिच्यते अपि तु अयोगोलकवह्निवद् अनुपलभ्यमानवाच्यार्थपृथग्भावः शब्द एव तेषु तेषु क्रियाविशेषेषु अङ्गभावं गच्छन् यागसम्प्रदानदेवता विशेषाख्यां लभते ॥ (८।०)

vidyata eva devatā sā tu śabdān nātiricyate api tu ayogolakavahnivad anupalabhyamānavācyārthapṛthagbhāvaḥ śabda eva teṣu teṣu kriyāviśeṣeṣu aṅgabhāvaṃ gacchan yāgasampradānadevatā viśeṣākhyāṃ labhate ||

9.1९.१

तद् उक्तम् । (९।१)

tad uktam |

9.2९.२

अविनिर्भिन्नशब्दार्थं ध्यायेद् ॐकारम् ईश्वरम् । (९।२)

avinirbhinnaśabdārthaṃ dhyāyed oṃkāram īśvaram |

9.3९.३

इति ॥ (९।३)

iti ||

10.0१०.०

न चात्र कश्चिद् एक एव विश्वेशितास्तीति नियमः प्रतिज्ञातुं शक्यः अनेकाकारसुप्रसिद्धबहुतरदेवताविशेषश्रवणात् ॥ (१०।०)

na cātra kaścid eka eva viśveśitāstīti niyamaḥ pratijñātuṃ śakyaḥ anekākārasuprasiddhabahutaradevatāviśeṣaśravaṇāt ||

11.0११.०

तच् चेदम् अनुपममहिम्नः शब्दरूपस्यैवं विजृम्भितं यद् एकम् अपि सत् तत् तद् देवताविशेषप्रतीतिहेतुताम् आत्मप्रतीतिहेतुतां चाभ्येति ॥ (११।०)

tac cedam anupamamahimnaḥ śabdarūpasyaivaṃ vijṛmbhitaṃ yad ekam api sat tat tad devatāviśeṣapratītihetutām ātmapratītihetutāṃ cābhyeti ||

12.1१२.१

तथैव श्रुतिः । (१२।१)

tathaiva śrutiḥ |

12.2१२.२

इन्द्रं मित्रं वरुणम् अग्निम् आहुर् अथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् । (१२।२)

indraṃ mitraṃ varuṇam agnim āhur atho divyaḥ sa suparṇo garutmān |

12.3१२.३

एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्य् अग्निं यमं मातरिश्वानम् आहुः ॥ (१२।३)

ekaṃ sadviprā bahudhā vadanty agniṃ yamaṃ mātariśvānam āhuḥ ||

13.0१३.०

इति ॥ (१३।०)

iti ||

14.0१४.०

तत् संस्थितम् एतच् छब्दात्मिका देवतेति ॥ (१४।०)

tat saṃsthitam etac chabdātmikā devateti ||

15.0१५.०

एवम् अन्वयेनाभिधाय व्यतिरेकेणामुम् एवार्थं द्रढयितुम् आह ॥ (१५।०)

evam anvayenābhidhāya vyatirekeṇāmum evārthaṃ draḍhayitum āha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 1, 7.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit