MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 6, 2.2
Select a line for its word-by-word analysis.
कार्यत्वं तावत्क्षित्यादेरेव संनिवेशादिमत्त्वेन प्राक् कथितम् ॥ (१।०)
kāryatvaṃ tāvatkṣityādereva saṃniveśādimattvena prāk kathitam ||
तस्य च कर्ता प्रागुक्ताभिर्युक्तिभिरीशः सिद्धः ॥ (२।०)
tasya ca kartā prāguktābhiryuktibhirīśaḥ siddhaḥ ||
तत्तु कार्यं तदुपयोगि वा स्यात् स्वोपयोगि अनुपयोगि अन्योपयोगि वेति चत्वारः पक्षाः ॥ (३।०)
tattu kāryaṃ tadupayogi vā syāt svopayogi anupayogi anyopayogi veti catvāraḥ pakṣāḥ ||
तत्र न तावदीश्वरोपयोगि नहि पृथिव्यादिभिस्तस्य स्वात्मन्यर्थक्रिया काचित्क्रियते नित्यपरिपूर्णस्वरूपत्वात् ॥ (४।०)
tatra na tāvadīśvaropayogi nahi pṛthivyādibhistasya svātmanyarthakriyā kācitkriyate nityaparipūrṇasvarūpatvāt ||
न च तत् क्षित्यादि कार्यं क्षित्याद्यर्थमेव क्रियते तेषामाचैतन्यात् करणीयस्याभावात् ॥ (५।०)
na ca tat kṣityādi kāryaṃ kṣityādyarthameva kriyate teṣāmācaitanyāt karaṇīyasyābhāvāt ||
चेतनस्य हि धर्मादिचतुर्वर्गप्रेप्सोः करणीयं सम्भवति न पटादेः ॥ (६।०)
cetanasya hi dharmādicaturvargaprepsoḥ karaṇīyaṃ sambhavati na paṭādeḥ ||
सामान्येनापि कर्त्रा यत्कार्यं क्रियते तन् नानर्थकं भवति किं पुनः परमेश्वरव्यापारितैर् जगत्कर्तृभिर्ब्रह्मादिभिः ॥ (८।०)
sāmānyenāpi kartrā yatkāryaṃ kriyate tan nānarthakaṃ bhavati kiṃ punaḥ parameśvaravyāpāritair jagatkartṛbhirbrahmādibhiḥ ||
तत्कार्यकरणे च न प्रयोजनं प्राक् प्रदर्शितम् ॥ (९।०)
tatkāryakaraṇe ca na prayojanaṃ prāk pradarśitam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.