MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 7, 9.2
Select a line for its word-by-word analysis.
तत्तेषाम् आत्मनाम् अनादौ काले स्थितमनादिस्थं न त्व् आदिमत्त्वेन स्थितम् ॥ (१।०)
tatteṣām ātmanām anādau kāle sthitamanādisthaṃ na tv ādimattvena sthitam ||
अत्रैव युक्तिमाह अर्वाग्वेति यदि ह्य् आदिमत्त्वेनात्मसुस्थितं तदभ्युपगम्यते तदा तद्योगे हेतुः वाच्यः इत्यध्याहारः ॥ (२।०)
atraiva yuktimāha arvāgveti yadi hy ādimattvenātmasusthitaṃ tadabhyupagamyate tadā tadyoge hetuḥ vācyaḥ ityadhyāhāraḥ ||
तद् अतोऽन्यथेति यदि तु तदञ्जनमतो ऽन्यथेति हेतुम् अनपेक्ष्यैवात्मानम् आश्लिष्यति तदानीं मुक्तान् अप्यात्मनो रुणद्धि उपरुद्धदृक्क्रियान् करोतीति प्रसक्तम् ॥ (३।०)
tad ato'nyatheti yadi tu tadañjanamato 'nyatheti hetum anapekṣyaivātmānam āśliṣyati tadānīṃ muktān apyātmano ruṇaddhi uparuddhadṛkkriyān karotīti prasaktam ||
मुक्तात्मानोऽपि यदि पुनःपुनर् मलेन युज्यन्ते ततो गजस्नानप्राये ऽस्मिन् मोक्षे मिथ्यैव यत्नः भूयो ऽपि मलयोगतः संसारितायाः सम्भवात् ॥ (५।०)
muktātmāno'pi yadi punaḥpunar malena yujyante tato gajasnānaprāye 'smin mokṣe mithyaiva yatnaḥ bhūyo 'pi malayogataḥ saṃsāritāyāḥ sambhavāt ||
तस्मान् नागन्तुकमात्मनां मलं किं तर्हि अनादि ॥ (६।०)
tasmān nāgantukamātmanāṃ malaṃ kiṃ tarhi anādi ||
अथानादिर् मलः पुंसां पशुत्वं परिकीर्तितम् । (७।२)
athānādir malaḥ puṃsāṃ paśutvaṃ parikīrtitam |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.