MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 5, 7.1
Select a line for its word-by-word analysis.
पशुदृग्भिः पाशवैर् ज्ञानैस्तदुक्तेन च पतञ्जलिप्रभृतिप्रणीतेन योगेन ये सिद्धाः सत्त्वगुणप्रसादान् माध्यस्थ्यं प्राप्तास्तेषां यत्कर्मभ्याम् उपकारापकाररूपाभ्यां चेष्टाभ्यां प्रसादक्रोधलक्षणं व्यक्तिद्वयं सममिति नापकारिणि क्रोधव्यक्तिर् नाप्युपकारिणि प्रीतिव्यक्तिर् माध्यस्थ्याद् एवैतद्भवतु नास्माभिर् निषिध्यते ॥ (१।०)
paśudṛgbhiḥ pāśavair jñānaistaduktena ca patañjaliprabhṛtipraṇītena yogena ye siddhāḥ sattvaguṇaprasādān mādhyasthyaṃ prāptāsteṣāṃ yatkarmabhyām upakārāpakārarūpābhyāṃ ceṣṭābhyāṃ prasādakrodhalakṣaṇaṃ vyaktidvayaṃ samamiti nāpakāriṇi krodhavyaktir nāpyupakāriṇi prītivyaktir mādhyasthyād evaitadbhavatu nāsmābhir niṣidhyate ||
इह पुनरयं विशेषः यदधिकारवतीषु मुक्तिषु विषयेषूपायस्य दीक्षादेः ॥ (२।०)
iha punarayaṃ viśeṣaḥ yadadhikāravatīṣu muktiṣu viṣayeṣūpāyasya dīkṣādeḥ ||
इत्यादिना वक्ष्यमाणाद् वैशिष्ट्याद् आदरस्य च तत्तत्पदप्राप्तिप्रीतिश्रद्धात्मनोवैलक्षण्यात् यथोक्तं श्रीमत्सूक्ष्मस्वायम्भुवे । (४।१)
ityādinā vakṣyamāṇād vaiśiṣṭyād ādarasya ca tattatpadaprāptiprītiśraddhātmanovailakṣaṇyāt yathoktaṃ śrīmatsūkṣmasvāyambhuve |
इति तस्माद् उपायादरवैलक्षण्यान् मन्त्रमहेश्वरादिपदप्राप्तिलक्षणज्येष्ठफलयोग्यतां मन्त्रेश्वरपदशक्त्यात्मकफलार्हत्वं पञ्चाष्टकाद्यपराधिकारि पदयोजनायोग्यतां च निश्चेतुं कर्मव्यक्तित्रयं मृग्यते अन्विष्यते ॥ (५।०)
iti tasmād upāyādaravailakṣaṇyān mantramaheśvarādipadaprāptilakṣaṇajyeṣṭhaphalayogyatāṃ mantreśvarapadaśaktyātmakaphalārhatvaṃ pañcāṣṭakādyaparādhikāri padayojanāyogyatāṃ ca niścetuṃ karmavyaktitrayaṃ mṛgyate anviṣyate ||
भक्तिश्रद्धाभिव्यक्तितारतम्याद् उत्कृष्टमध्यमापकृष्टरूपसाधिकारापवर्गपदभाज इत्यनुग्राह्या भवन्तीत्याशयः ॥ (६।०)
bhaktiśraddhābhivyaktitāratamyād utkṛṣṭamadhyamāpakṛṣṭarūpasādhikārāpavargapadabhāja ityanugrāhyā bhavantītyāśayaḥ ||
यच् चैतत् साधिकारमुक्तित्रयं दर्शितम् ततः ॥ (७।०)
yac caitat sādhikāramuktitrayaṃ darśitam tataḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.