MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 6, 7.2
Select a line for its word-by-word analysis.
स चात्मा नाव्यापकः नापि क्षणिकः देशकालाभ्याम् अनवच्छिन्नत्वात् ॥ (१।०)
sa cātmā nāvyāpakaḥ nāpi kṣaṇikaḥ deśakālābhyām anavacchinnatvāt ||
तन् नित्यं विभु चेच्छन्तीत्यात्मनो विभुनित्यते ॥ (२।३)
tan nityaṃ vibhu cecchantītyātmano vibhunityate ||
इति प्रतिपन्नानां ब्रह्मविदाम् इव जन्ममरणकरणादिप्रतिनियमदर्शनस्य पुरुषबहुत्वज्ञापकस्यापह्नोतुम् अशक्यत्वात् ॥ (४।३)
iti pratipannānāṃ brahmavidām iva janmamaraṇakaraṇādipratiniyamadarśanasya puruṣabahutvajñāpakasyāpahnotum aśakyatvāt ||
कुतः इत्याह पाशान्ते शिवताश्रुतेः पाशानामविद्यादीनाम् अन्ते तत्प्रतिबन्धकत्वव्यपगमे यतो ऽस्यात्मनः शिवत्वव्यक्तिः श्रूयते ॥ (८।०)
kutaḥ ityāha pāśānte śivatāśruteḥ pāśānāmavidyādīnām ante tatpratibandhakatvavyapagame yato 'syātmanaḥ śivatvavyaktiḥ śrūyate ||
व्यक्तये च शिवत्वस्य शिवाज् ज्ञानं प्रवर्तते ॥ (९।३)
vyaktaye ca śivatvasya śivāj jñānaṃ pravartate ||
न च तच्छिवत्वम् अव्यापकत्वादिधर्मयुक्तं ज्ञत्वकर्तृत्वरहितं वा ॥ (११।०)
na ca tacchivatvam avyāpakatvādidharmayuktaṃ jñatvakartṛtvarahitaṃ vā ||
नित्यं कालानवच्छेदाद् वैतत्यान् न प्रदेशगम् ॥ (१२।०)
nityaṃ kālānavacchedād vaitatyān na pradeśagam ||
इत्यादिना प्रत्युत तद्विलक्षणत्वस्योपपादितत्वात् ॥ (१३।०)
ityādinā pratyuta tadvilakṣaṇatvasyopapāditatvāt ||
न च व्यापकत्वनित्यत्वादेर् मुक्ताव् एवोदयात् संसार्यवस्थायाम् अभाव इति मन्तव्यम् असदुत्पत्त्यसम्भवस्योपपादयिष्यमाणत्वाद् इति ॥ (१४।०)
na ca vyāpakatvanityatvāder muktāv evodayāt saṃsāryavasthāyām abhāva iti mantavyam asadutpattyasambhavasyopapādayiṣyamāṇatvād iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.