मृगेन्द्रटीकाMṛgendraṭīkā

MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 6, 7.2

132 of 257 · 20 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

स चात्मा नाव्यापकः नापि क्षणिकः देशकालाभ्याम् अनवच्छिन्नत्वात् ॥ (१।०)

sa cātmā nāvyāpakaḥ nāpi kṣaṇikaḥ deśakālābhyām anavacchinnatvāt ||

2.1२.१

तदाहुः । (२।१)

tadāhuḥ |

2.2२.२

अनवच्छिन्नसद्भावं वस्तु यद् देशकालतः । (२।२)

anavacchinnasadbhāvaṃ vastu yad deśakālataḥ |

2.3२.३

तन् नित्यं विभु चेच्छन्तीत्यात्मनो विभुनित्यते ॥ (२।३)

tan nityaṃ vibhu cecchantītyātmano vibhunityate ||

3.0३.०

इति ॥ (३।०)

iti ||

4.1४.१

न चासाव् एकः । (४।१)

na cāsāv ekaḥ |

4.2४.२

एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा । (४।२)

eko vaśī sarvabhūtāntarātmā |

4.3४.३

इति प्रतिपन्नानां ब्रह्मविदाम् इव जन्ममरणकरणादिप्रतिनियमदर्शनस्य पुरुषबहुत्वज्ञापकस्यापह्नोतुम् अशक्यत्वात् ॥ (४।३)

iti pratipannānāṃ brahmavidām iva janmamaraṇakaraṇādipratiniyamadarśanasya puruṣabahutvajñāpakasyāpahnotum aśakyatvāt ||

5.0५.०

न च नैयायिकवैशेषिकाणामिव जडः ॥ (५।०)

na ca naiyāyikavaiśeṣikāṇāmiva jaḍaḥ ||

6.0६.०

नापि सांख्यानामिवाकर्ता ॥ (६।०)

nāpi sāṃkhyānāmivākartā ||

7.0७.०

न च केषांचिदिवागन्तुना चिता युक्तः ॥ (७।०)

na ca keṣāṃcidivāgantunā citā yuktaḥ ||

8.0८.०

कुतः इत्याह पाशान्ते शिवताश्रुतेः पाशानामविद्यादीनाम् अन्ते तत्प्रतिबन्धकत्वव्यपगमे यतो ऽस्यात्मनः शिवत्वव्यक्तिः श्रूयते ॥ (८।०)

kutaḥ ityāha pāśānte śivatāśruteḥ pāśānāmavidyādīnām ante tatpratibandhakatvavyapagame yato 'syātmanaḥ śivatvavyaktiḥ śrūyate ||

9.1९.१

तथा चोक्तम् । (९।१)

tathā coktam |

9.2९.२

अथात्ममलमायाख्यकर्मबन्धविमुक्तये । (९।२)

athātmamalamāyākhyakarmabandhavimuktaye |

9.3९.३

व्यक्तये च शिवत्वस्य शिवाज् ज्ञानं प्रवर्तते ॥ (९।३)

vyaktaye ca śivatvasya śivāj jñānaṃ pravartate ||

10.0१०.०

इति ॥ (१०।०)

iti ||

11.0११.०

न च तच्छिवत्वम् अव्यापकत्वादिधर्मयुक्तं ज्ञत्वकर्तृत्वरहितं वा ॥ (११।०)

na ca tacchivatvam avyāpakatvādidharmayuktaṃ jñatvakartṛtvarahitaṃ vā ||

12.0१२.०

नित्यं कालानवच्छेदाद् वैतत्यान् न प्रदेशगम् ॥ (१२।०)

nityaṃ kālānavacchedād vaitatyān na pradeśagam ||

13.0१३.०

इत्यादिना प्रत्युत तद्विलक्षणत्वस्योपपादितत्वात् ॥ (१३।०)

ityādinā pratyuta tadvilakṣaṇatvasyopapāditatvāt ||

14.0१४.०

न च व्यापकत्वनित्यत्वादेर् मुक्ताव् एवोदयात् संसार्यवस्थायाम् अभाव इति मन्तव्यम् असदुत्पत्त्यसम्भवस्योपपादयिष्यमाणत्वाद् इति ॥ (१४।०)

na ca vyāpakatvanityatvāder muktāv evodayāt saṃsāryavasthāyām abhāva iti mantavyam asadutpattyasambhavasyopapādayiṣyamāṇatvād iti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 6, 7.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit