MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 10, 14.2

194 of 257 · 9 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

त्रुटिलवनिमेषमुहूर्तादेः प्रत्ययस्य ज्ञानस्यार्थो निमित्तं यः स कालः ॥ (१।०)

truṭilavanimeṣamuhūrtādeḥ pratyayasya jñānasyārtho nimittaṃ yaḥ sa kālaḥ ||

स मुहूर्तमास्ते प्रहरं भ्राम्यति इत्यादिप्रतीतिर् अजस्रपरिवर्तिनो यस्माद् भवति स मायात उत्पन्नः पशुत्वेन मलेन युक्तम् आत्मानं कलयन् काल इत्युच्यते ॥ (२।०)

sa muhūrtamāste praharaṃ bhrāmyati ityādipratītir ajasraparivartino yasmād bhavati sa māyāta utpannaḥ paśutvena malena yuktam ātmānaṃ kalayan kāla ityucyate ||

3.1३.१

यद् आहुः । (३।१)

yad āhuḥ |

3.2३.२

जलयन्त्रभ्रमावेगसदृशीभिः प्रवृत्तिभिः । (३।२)

jalayantrabhramāvegasadṛśībhiḥ pravṛttibhiḥ |

3.3३.३

स कालः कलयंस्तावत्कालाख्यां लभते ततः ॥ (३।३)

sa kālaḥ kalayaṃstāvatkālākhyāṃ labhate tataḥ ||

4.0४.०

इति ॥ (४।०)

iti ||

5.0५.०

कीदृशं पशुं कलयन्नित्याह आ समुत्थानान्नियत्या नियतं नियतेः समुत्थानं स्वकारणाद् अभिव्यक्तिः तत आरभ्य यावत् संहारमसौ पशुं कर्मजनिते सुखदुःखोपभोगे नियच्छति ॥ (५।०)

kīdṛśaṃ paśuṃ kalayannityāha ā samutthānānniyatyā niyataṃ niyateḥ samutthānaṃ svakāraṇād abhivyaktiḥ tata ārabhya yāvat saṃhāramasau paśuṃ karmajanite sukhaduḥkhopabhoge niyacchati ||

6.0६.०

न चायं कालस्य व्यापारस्तस्य कलनमात्र एव चरितार्थत्वात् ॥ (६।०)

na cāyaṃ kālasya vyāpārastasya kalanamātra eva caritārthatvāt ||

7.0७.०

अत्र परा शङ्का ॥ (७।०)

atra parā śaṅkā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.