MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 6, 5.1
Select a line for its word-by-word analysis.
सो ऽप्येवं देहश्चेतनः कदाचिन् न भवति भोग्यत्वाद्विकारित्वाच् च ॥ (१।०)
so 'pyevaṃ dehaścetanaḥ kadācin na bhavati bhogyatvādvikāritvāc ca ||
ये ये केचन विकारिणः परिणामिनो भोग्याश्च ते ते ह्य् अचेतना दृष्टाः यथा पटादयः ॥ (२।०)
ye ye kecana vikāriṇaḥ pariṇāmino bhogyāśca te te hy acetanā dṛṣṭāḥ yathā paṭādayaḥ ||
नन्व् अङ्गनादिभिर् भोग्यत्वमनैकान्तिकं भोग्यत्वेऽपि तत्राचैतन्याभावात् ॥ (४।०)
nanv aṅganādibhir bhogyatvamanaikāntikaṃ bhogyatve'pi tatrācaitanyābhāvāt ||
नानैकान्तिकं तदीयस्य देहस्यैव भोग्यत्वात् ॥ (५।०)
nānaikāntikaṃ tadīyasya dehasyaiva bhogyatvāt ||
भवत्येव तदवस्थोचित उपभोगः क्रव्यादादेः न पुनः कान्तादेः कामिन्याद्यवस्थाया येनावस्थान्तरापत्तेर् विकारित्वेन बीभत्सरसहेतुत्वात् ॥ (७।०)
bhavatyeva tadavasthocita upabhogaḥ kravyādādeḥ na punaḥ kāntādeḥ kāminyādyavasthāyā yenāvasthāntarāpatter vikāritvena bībhatsarasahetutvāt ||
क्व तद्वक्त्रं क्व तदधरमधु क्वायताक्ष्याः कटाक्षः । (८।२)
kva tadvaktraṃ kva tadadharamadhu kvāyatākṣyāḥ kaṭākṣaḥ |
तस्मात् स्थितमेतत् विकारित्वाद्भोग्यत्वाच् च देहस्याचैतन्यम् आचैतन्याच् च पारार्थ्यमिति ॥ (१०।०)
tasmāt sthitametat vikāritvādbhogyatvāc ca dehasyācaitanyam ācaitanyāc ca pārārthyamiti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.