न किल तथाविधव्यत्ययदशाविरहितपरमपरोक्षवपुषः प्रकृष्टातिशयैश्वर्योपपन्नज्ञानानन्तमहिम्नो देवताविशेषस्य साधकं किम् अपि प्रमाणं प्रतिभाति ॥ (१।०)

तथा हि अपरोक्षत्वेन सकलप्रमाणज्येष्ठस्य प्रत्यक्षस्य तावन् नासौ गोचरः ॥ (२।०)

न ह्य् अतीन्द्रियविषयग्रहणक्षमत्वं प्रत्यक्षस्य सम्भवति ॥ (३।०)

अथ व्यवहितविप्रकृष्टार्थविषयं योगिप्रत्यक्षं तत् सत्तानिश्चायकम् इति चेत् तन् न यस्माद् अस्मदाद्यतीन्द्रियार्थदर्शिनो योगिनः सूक्ष्मादिविषयस् तत्प्रत्यक्षं तेन चेशः साक्षात्क्रियते इत्य् एतत् सर्वम् अनुपपन्नं प्रमाणाभावात् ॥ (४।०)

अतीन्द्रियो ऽतीन्द्रियार्थदर्शी च कश्चित् साधयितुम् इष्टस् तस्य तथाविधपुरुषप्रत्यक्षेणासिद्धेन साधनं प्रामाणिकस्यापि भवतः किम् इति न त्रपावहम् ॥ (५।१)

नन्व् अस्त्य् अत्रानुपहतसामर्थ्यम् अनुमानं तथा हि जगद् इदम् उर्वीपर्वतसरित्समुद्रादि धर्मि कार्यम् इति साध्यो धर्मः सावयवत्वात् यद् यत् सावयवं तत् तत् कार्यं यथा वलभिप्राकारपुष्करिण्यादि ॥ (६।०)

विपक्षव्यावृत्तश् चायं हेतुर् यत्र किलात्मादौ कार्यत्वं नास्ति तत्र सावयवत्वम् अपि नास्तीति ॥ (७।०)

न चास्य हेतोर् ईश्वरशरीरेणानैकान्तिकत्वं यथाहुर् जैमिनीयाः । (८।१)

अनेकान्तश् च हेतुस् ते तच्छरीरादिना भवेत् । (८।२)

इति ॥ (८।३)

तस्यापि तदिच्छाकार्यत्वेन अस्माभिर् इष्यमाणत्वाद् इति ॥ (९।०)

सिद्धे च जगतः कार्यत्वे ऽपि यद् यत् कार्यं तत् तद् विशिष्टज्ञानक्रियोपपन्नकर्तृकाविनाभावि घटपटादिवत् ॥ (१०।०)

कार्यं चेदं जगत् ॥ (११।०)

तस्माद् इदम् अपि निरतिशयज्ञत्वकर्तृत्वसम्पन्नं निर्मातारं गमयति ॥ (१२।०)

यश् चात्र निर्माता स कः ॥ (१३।०)

ईश्वर इति ॥ (१४।०)

किम् एतन् न प्रमाणं भवेत् ॥ (१५।०)

एतद् यद्य् अबाधितं स्यात् यावता परमाण्विन्द्रियादेर् जगद्भागस्यासिद्धं सावयवत्वम् इति भागासिद्धो ऽयं हेतुः ॥ (१६।०)

परमाणूनाम् आचैतन्ये सति अनेकत्वाद् घटादिवत् कार्यत्वम् अव्यभिचारि इति किल भवताम् अभ्युपगमः ॥ (१७।०)

यद् अप्य् एतत् दृष्टान्तीकृतं वलभिप्राकारपुष्करिण्यादि तद् गतम् उपादानसहकारिकारणाद्यानुगुण्यवैगुण्यात् निर्वृत्तसदसत्संनिवेशं सावयवत्वम् ॥ (१८।०)

तदन्यद् एव तत्तत्संनिवेशसदृशम् ॥ (१९।०)

इतरद् एव हि महीमहीधरादिगतं सावयवत्वं वस्तुसादृश्यावलम्बनपूर्वव्याप्तिदर्शनाहितसंस्कारा च तदनुगुणसाध्यसाधनार्थं प्रामाणिकम् इति प्रवर्तत इति युक्तं न पुनः सावयवत्वशब्दमात्रसामान्याश्रयेण ॥ (२०।०)

यद् आह धर्मकीर्तिः । (२१।१)

सिद्धं यादृग् अधिष्ठातृभावाभावानुवृत्तिमत् । (२१।२)

संनिवेशादि तद् युक्तं तस्माद् यद् अनुमीयते ॥ (२१।३)

वस्तुभेदे प्रसिद्धे ऽपि शब्दसाम्याद् अभेदिनः । (२२।१)

न युक्तानुमितिः पाण्डुद्रव्याद् इव हुताशने ॥ (२२।२)

इति ॥ (२३।०)

अपि च वलभ्यादीनां पक्षान्तर्भावे दृष्टान्ताभावः ॥ (२४।०)

न चेतरत्रान्तर्भावः तदा ईश्वरस्य सर्वकर्तृत्वहानिः ॥ (२५।०)

स्थपत्याद्यन्वयव्यतिरेकानुविधायिनौ भावाभावौ वलभ्यादीनां दृष्टौ ॥ (२६।०)

न च दृष्टं कारणम् अपहाय कारणान्तरं तदीश्वराख्यं कल्पयितुम् उपपन्नम् ॥ (२७।०)

एवं हि सति सर्वत्र कार्यकारणभावो विप्लवेत ॥ (२८।०)

तद् उक्तम् । (२९।१)

यस्मिन् सति भवत्य् एव यत् ततो ऽन्यस्य कल्पने । (२९।२)

तद्धेतुत्वेन सर्वत्र हेतूनाम् अनवस्थितिः ॥ (२९।३)

इति ॥ (३०।०)

किं च न तावद् अशरीरजगन्निर्मातृदेवताविशेषाभ्युपगमो युक्तः तस्य जगल्लक्षणकार्यसम्पादनासंभवात् ॥ (३१।०)

यद् आह । (३२।१)

कार्यं शरीरयुक्तेन कर्त्रा व्याप्तं सदैव यत् । (३२।२)

कार्यत्वात् तेन जगतः कर्ता देही प्रसज्यते ॥ (३२।३)

इति ॥ (३३।०)

ततश् च धर्मिस्वरूपविपरीतसाधकः कार्यहेतुः ॥ (३४।०)

शरीरवत्त्वे त्व् अस्मदादिवद् उत्पत्तिप्रलययोगित्वम् ॥ (३५।०)

तच् चास्य शरीरं स्वनिर्मितं कर्त्रन्तरनिर्मितं वा ॥ (३६।०)

स्वनिर्मितत्वे किम् असौ तत्सर्गकाले सशरीरः शरीररहितो वा ॥ (३७।०)

देहेन्द्रियरहितस्य न क्वचित् किंचित् कार्यं दृष्टम् इत्य् उक्तम् ॥ (३८।०)

शरीरवांश् चेत् शरीरं सृजति तर्हि तद् अप्य् अस्य शरीरं किं कृतम् ॥ (३९।०)

स्वकृतत्वे ऽन्यकृतत्वे वानवस्थेत्य् एवमादिबाधकसद्भावात् साधकं प्रमाणं न किंचिद् उपपद्यते ॥ (४०।०)

अथोच्यते वाक्यम् आगमलक्षणं प्रमाणम् अस्ति यद् अत्यन्तातीन्द्रियार्थनिश्चायकं ततः प्रवर्तमानस्याभिप्रेतसम्पत्तेर् दृष्टत्वात् ॥ (४१।०)

तद् आहुः अक्षलिङ्गातिगो ह्य् अर्थः पुंसः शास्त्रेण दर्श्यते । (४२।१)

इति ॥ (४२।२)

एतद् एव निराकर्तुम् आह ॥ (४३।०)