मृगेन्द्रटीकाMṛgendraṭīkā

MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 1, 5.2

8 of 257 · 26 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

ते भरद्वाजादयः इन्द्रं तापसरूपत्वान् मुनिशब्देनामन्त्र्य नन्व् इति प्रतिवचनम् अवोचन् ॥ (१।०)

te bharadvājādayaḥ indraṃ tāpasarūpatvān muniśabdenāmantrya nanv iti prativacanam avocan ||

2.0२.०

यो ऽयम् अस्माभिर् अभिहितो रुद्राख्यदेवताप्रसादनोपायलक्षणो धर्मः तपसा समीहितसिद्ध्यर्थम् आसेव्यते स चोदनयैवाभिहितो व्यवस्थापितः ॥ (२।०)

yo 'yam asmābhir abhihito rudrākhyadevatāprasādanopāyalakṣaṇo dharmaḥ tapasā samīhitasiddhyartham āsevyate sa codanayaivābhihito vyavasthāpitaḥ ||

3.0३.०

तथा हि चोदना नाम लिड्लोट्तव्यदादिशब्दव्यवस्थापितविधिनिषेधरूपयजनादिक्रियाप्रवर्तकवचनम् अभिधीयते ॥ (३।०)

tathā hi codanā nāma liḍloṭtavyadādiśabdavyavasthāpitavidhiniṣedharūpayajanādikriyāpravartakavacanam abhidhīyate ||

4.0४.०

यथा ज्योतिष्टोमेन यजेत स्वर्गकामः न कलञ्जं भक्षयेत् इत्यादि ॥ (४।०)

yathā jyotiṣṭomena yajeta svargakāmaḥ na kalañjaṃ bhakṣayet ityādi ||

5.0५.०

तच् च मुख्यतया श्रौतं धर्मरूपं तन्मूलत्वाच् च स्मार्तम् अपि ॥ (५।०)

tac ca mukhyatayā śrautaṃ dharmarūpaṃ tanmūlatvāc ca smārtam api ||

6.0६.०

तथा चोक्तं तस्माच् छ्रुतिस्मृती एव प्रमाणं धर्मगोचरे ॥ (६।०)

tathā coktaṃ tasmāc chrutismṛtī eva pramāṇaṃ dharmagocare ||

7.0७.०

इति तथा ॥ (७।०)

iti tathā ||

8.1८.१

वेदो ऽखिलो धर्ममूलं स्मृतिशीले च तद्विदाम् । (८।१)

vedo 'khilo dharmamūlaṃ smṛtiśīle ca tadvidām |

8.2८.२

इति ॥ (८।२)

iti ||

9.0९.०

तदासतां तावद् एवंविधाः श्रुत्यादिसदागमार्थाविरोधिन्यः पौराणिक्यः संहिताः अन्याश् च काश्चन श्रुतयो यासाम् इदं तात्पर्यम् ॥ (९।०)

tadāsatāṃ tāvad evaṃvidhāḥ śrutyādisadāgamārthāvirodhinyaḥ paurāṇikyaḥ saṃhitāḥ anyāś ca kāścana śrutayo yāsām idaṃ tātparyam ||

10.1१०.१

यथा महाभारतादौ । (१०।१)

yathā mahābhāratādau |

10.2१०.२

ये भक्ता वरदं देवं शिवं रुद्रम् उमापतिम् । (१०।२)

ye bhaktā varadaṃ devaṃ śivaṃ rudram umāpatim |

10.3१०.३

इहलोके सुखं प्राप्य ते यान्ति परमां गतिम् ॥ (१०।३)

ihaloke sukhaṃ prāpya te yānti paramāṃ gatim ||

11.0११.०

इति ॥ (११।०)

iti ||

12.1१२.१

सर्वरूपं भवं ज्ञात्वा लिङ्गे यो ऽर्चयति प्रभुम् । (१२।१)

sarvarūpaṃ bhavaṃ jñātvā liṅge yo 'rcayati prabhum |

12.2१२.२

तस्मिन्न् अभ्यधिकां प्रीतिं करोति वृषभध्वजः ॥ (१२।२)

tasminn abhyadhikāṃ prītiṃ karoti vṛṣabhadhvajaḥ ||

13.0१३.०

इति ॥ (१३।०)

iti ||

14.1१४.१

तथा । (१४।१)

tathā |

14.2१४.२

आदित्या वसवो रुद्रा मुनयश् च महौजसः । (१४।२)

ādityā vasavo rudrā munayaś ca mahaujasaḥ |

14.3१४.३

विधिवल् लिङ्गम् आराध्य पदम् इष्टतमं गताः ॥ (१४।३)

vidhival liṅgam ārādhya padam iṣṭatamaṃ gatāḥ ||

15.0१५.०

इति ॥ (१५।०)

iti ||

16.1१६.१

तथा । (१६।१)

tathā |

16.2१६.२

मृद्भस्मगोशकृत्पिष्टगुडखण्डादिलिङ्गकम् । (१६।२)

mṛdbhasmagośakṛtpiṣṭaguḍakhaṇḍādiliṅgakam |

16.3१६.३

सम्पूजयन् प्रतिष्ठाप्य श्रद्धावान् अधिगच्छति ॥ (१६।३)

sampūjayan pratiṣṭhāpya śraddhāvān adhigacchati ||

17.0१७.०

इति ॥ (१७।०)

iti ||

18.0१८.०

तत्राप्रामाण्यम् अभ्युपगम्यापि ब्रूमः यद् अभिप्रायेणेदम् अभिधीयते भवद्भिः स तावत् श्रुत्यर्थ एव स्मर्यतां तत्र हि ॥ (१८।०)

tatrāprāmāṇyam abhyupagamyāpi brūmaḥ yad abhiprāyeṇedam abhidhīyate bhavadbhiḥ sa tāvat śrutyartha eva smaryatāṃ tatra hi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 1, 5.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit