MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 1, 5.2
Select a line for its word-by-word analysis.
ते भरद्वाजादयः इन्द्रं तापसरूपत्वान् मुनिशब्देनामन्त्र्य नन्व् इति प्रतिवचनम् अवोचन् ॥ (१।०)
te bharadvājādayaḥ indraṃ tāpasarūpatvān muniśabdenāmantrya nanv iti prativacanam avocan ||
यो ऽयम् अस्माभिर् अभिहितो रुद्राख्यदेवताप्रसादनोपायलक्षणो धर्मः तपसा समीहितसिद्ध्यर्थम् आसेव्यते स चोदनयैवाभिहितो व्यवस्थापितः ॥ (२।०)
yo 'yam asmābhir abhihito rudrākhyadevatāprasādanopāyalakṣaṇo dharmaḥ tapasā samīhitasiddhyartham āsevyate sa codanayaivābhihito vyavasthāpitaḥ ||
तथा हि चोदना नाम लिड्लोट्तव्यदादिशब्दव्यवस्थापितविधिनिषेधरूपयजनादिक्रियाप्रवर्तकवचनम् अभिधीयते ॥ (३।०)
tathā hi codanā nāma liḍloṭtavyadādiśabdavyavasthāpitavidhiniṣedharūpayajanādikriyāpravartakavacanam abhidhīyate ||
यथा ज्योतिष्टोमेन यजेत स्वर्गकामः न कलञ्जं भक्षयेत् इत्यादि ॥ (४।०)
yathā jyotiṣṭomena yajeta svargakāmaḥ na kalañjaṃ bhakṣayet ityādi ||
तच् च मुख्यतया श्रौतं धर्मरूपं तन्मूलत्वाच् च स्मार्तम् अपि ॥ (५।०)
tac ca mukhyatayā śrautaṃ dharmarūpaṃ tanmūlatvāc ca smārtam api ||
तथा चोक्तं तस्माच् छ्रुतिस्मृती एव प्रमाणं धर्मगोचरे ॥ (६।०)
tathā coktaṃ tasmāc chrutismṛtī eva pramāṇaṃ dharmagocare ||
वेदो ऽखिलो धर्ममूलं स्मृतिशीले च तद्विदाम् । (८।१)
vedo 'khilo dharmamūlaṃ smṛtiśīle ca tadvidām |
तदासतां तावद् एवंविधाः श्रुत्यादिसदागमार्थाविरोधिन्यः पौराणिक्यः संहिताः अन्याश् च काश्चन श्रुतयो यासाम् इदं तात्पर्यम् ॥ (९।०)
tadāsatāṃ tāvad evaṃvidhāḥ śrutyādisadāgamārthāvirodhinyaḥ paurāṇikyaḥ saṃhitāḥ anyāś ca kāścana śrutayo yāsām idaṃ tātparyam ||
ये भक्ता वरदं देवं शिवं रुद्रम् उमापतिम् । (१०।२)
ye bhaktā varadaṃ devaṃ śivaṃ rudram umāpatim |
इहलोके सुखं प्राप्य ते यान्ति परमां गतिम् ॥ (१०।३)
ihaloke sukhaṃ prāpya te yānti paramāṃ gatim ||
सर्वरूपं भवं ज्ञात्वा लिङ्गे यो ऽर्चयति प्रभुम् । (१२।१)
sarvarūpaṃ bhavaṃ jñātvā liṅge yo 'rcayati prabhum |
तस्मिन्न् अभ्यधिकां प्रीतिं करोति वृषभध्वजः ॥ (१२।२)
tasminn abhyadhikāṃ prītiṃ karoti vṛṣabhadhvajaḥ ||
विधिवल् लिङ्गम् आराध्य पदम् इष्टतमं गताः ॥ (१४।३)
vidhival liṅgam ārādhya padam iṣṭatamaṃ gatāḥ ||
सम्पूजयन् प्रतिष्ठाप्य श्रद्धावान् अधिगच्छति ॥ (१६।३)
sampūjayan pratiṣṭhāpya śraddhāvān adhigacchati ||
तत्राप्रामाण्यम् अभ्युपगम्यापि ब्रूमः यद् अभिप्रायेणेदम् अभिधीयते भवद्भिः स तावत् श्रुत्यर्थ एव स्मर्यतां तत्र हि ॥ (१८।०)
tatrāprāmāṇyam abhyupagamyāpi brūmaḥ yad abhiprāyeṇedam abhidhīyate bhavadbhiḥ sa tāvat śrutyartha eva smaryatāṃ tatra hi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.