MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 2, 12.1

45 of 257 · 14 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

आत्मैवेदं जगत् सर्वं नेह नानास्ति किंचन ॥ (१।०)

ātmaivedaṃ jagat sarvaṃ neha nānāsti kiṃcana ||

2.0२.०

तथैको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं विश्वं बहुधा यः करोति ॥ (२।०)

tathaiko vaśī sarvabhūtāntarātmā ekaṃ viśvaṃ bahudhā yaḥ karoti ||

3.0३.०

इत्यादि श्रुतिभिः परमात्मैव सकलचिदचिद्भावाविर्भावतिरोभावप्रकृतिसूतः परिपूर्णषाड्गुण्यवैभवस्वतन्त्रः एको ऽपि सन् संसृष्ट्यर्थं तत्तद्विविधमनोलक्षणोपाधिभेदेन स्वभावान्तरानुविधायी यथावद् अवगतो ऽभ्युदयाय भवतीति वेदान्तविदः प्रतिपन्नाः ॥ (३।०)

ityādi śrutibhiḥ paramātmaiva sakalacidacidbhāvāvirbhāvatirobhāvaprakṛtisūtaḥ paripūrṇaṣāḍguṇyavaibhavasvatantraḥ eko 'pi san saṃsṛṣṭyarthaṃ tattadvividhamanolakṣaṇopādhibhedena svabhāvāntarānuvidhāyī yathāvad avagato 'bhyudayāya bhavatīti vedāntavidaḥ pratipannāḥ ||

4.0४.०

स एव हि सत्त्वात्मनि शान्त उपाधौ शान्त इव रजोबहुले तु भगवान् इवाज्ञानात्मके च तमसि मुग्ध इवास्ते न तु ततो ऽन्यत् पृथक् किंचिद् अवतिष्ठते तस्यैव तथा तथा वैचित्र्येणावस्थितेः सत्यत्वात् द्वैतप्रतिभासस्य द्विचन्द्रादिज्ञानवत् भ्रान्तत्वात् ॥ (४।०)

sa eva hi sattvātmani śānta upādhau śānta iva rajobahule tu bhagavān ivājñānātmake ca tamasi mugdha ivāste na tu tato 'nyat pṛthak kiṃcid avatiṣṭhate tasyaiva tathā tathā vaicitryeṇāvasthiteḥ satyatvāt dvaitapratibhāsasya dvicandrādijñānavat bhrāntatvāt ||

5.0५.०

तथा चाह तत्रभवान् भर्तृहरिः ॥ (५।०)

tathā cāha tatrabhavān bhartṛhariḥ ||

6.1६.१

यथा विशुद्धम् आकाशं तिमिरोपप्लुतो जनः । (६।१)

yathā viśuddham ākāśaṃ timiropapluto janaḥ |

6.2६.२

संकीर्णम् इव मात्राभिश् चित्राभिर् अभिमन्यते ॥ (६।२)

saṃkīrṇam iva mātrābhiś citrābhir abhimanyate ||

7.1७.१

तथेदम् अमृतं ब्रह्म निर्विकारम् अविद्यया । (७।१)

tathedam amṛtaṃ brahma nirvikāram avidyayā |