MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 10, 13.2

193 of 257 · 10 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

इत्येवम् उक्तनीत्या कलोत्तेजितकर्तृत्वः सन् प्रवृत्तो भोगोद्युक्तः ना पुरुषः कालेनानुवर्तिनस् तासु तासु भोगभूमिषु सुखदुःखादिरूपान् भोगान् भुङ्क्ते ॥ (१।०)

ityevam uktanītyā kalottejitakartṛtvaḥ san pravṛtto bhogodyuktaḥ nā puruṣaḥ kālenānuvartinas tāsu tāsu bhogabhūmiṣu sukhaduḥkhādirūpān bhogān bhuṅkte ||

2.0२.०

कैर् भुङ्क्ते इत्याह भौवनदेहसहितैः करणैर्बुद्धीन्द्रियैः कर्मेन्द्रियैस् त्रिविधेनान्तःकरणेन ॥ (२।०)

kair bhuṅkte ityāha bhauvanadehasahitaiḥ karaṇairbuddhīndriyaiḥ karmendriyais trividhenāntaḥkaraṇena ||

3.0३.०

मलिनत्वात् क्रियाज्ञानशक्त्योः कर्मेन्द्रियबुद्धीन्द्रियाणाम् अपेक्षा ॥ (३।०)

malinatvāt kriyājñānaśaktyoḥ karmendriyabuddhīndriyāṇām apekṣā ||

4.0४.०

कीदृशैः करणैरित्याह कार्यरूढैर् अविभुत्वतो निराश्रयाणामेषां चेष्टाद्ययोगाद् भूततन्मात्रात्मककार्याश्रयस्थैः सद्भिः ॥ (४।०)

kīdṛśaiḥ karaṇairityāha kāryarūḍhair avibhutvato nirāśrayāṇāmeṣāṃ ceṣṭādyayogād bhūtatanmātrātmakakāryāśrayasthaiḥ sadbhiḥ ||

5.1५.१

उक्तं च खेटकनन्दनेन । (५।१)

uktaṃ ca kheṭakanandanena |