MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 9, 17.2
Select a line for its word-by-word analysis.
सत्यसदुत्पत्त्यभ्युपगमे कारकव्रातस्यैव प्रवृत्तिर् नोपपद्यते ॥ (१।०)
satyasadutpattyabhyupagame kārakavrātasyaiva pravṛttir nopapadyate ||
असतो हि कार्यस्य वन्ध्यासुतादेर् इवोत्पत्तये किं किल कारकाणि कुर्युः ॥ (२।०)
asato hi kāryasya vandhyāsutāder ivotpattaye kiṃ kila kārakāṇi kuryuḥ ||
कारकप्रवृत्त्यनुपपत्तेश् च घटादिचिकीर्षोर् मृत्पिण्डाद्य् आनयेत्यादिका श्रुतिः तेषां च कारकाणामादानं ग्रहणम् अर्थश्च तद्व्यापारलक्षणा क्रिया व्यपैति विघटते ॥ (३।०)
kārakapravṛttyanupapatteś ca ghaṭādicikīrṣor mṛtpiṇḍādy ānayetyādikā śrutiḥ teṣāṃ ca kārakāṇāmādānaṃ grahaṇam arthaśca tadvyāpāralakṣaṇā kriyā vyapaiti vighaṭate ||
तस्मिंश्च व्यपेते सर्वचेष्टाव्याघातः प्रत्युत युष्मत्पक्षे जगद्व्याहतं स्यात् ॥ (४।०)
tasmiṃśca vyapete sarvaceṣṭāvyāghātaḥ pratyuta yuṣmatpakṣe jagadvyāhataṃ syāt ||
ननु शक्त्यात्मना कारणे कार्यं नावस्थितम् अपितु तदुत्पादिका शक्तिस् तत्रास्तीत्यतच्छक्तिमतस् तज्जननायोगात् कार्यकारणप्रतिनियमसिद्धौ न काचित् क्षतिरिति पराभिप्रायम् आशङ्क्य तं पराकरोति ॥ (५।०)
nanu śaktyātmanā kāraṇe kāryaṃ nāvasthitam apitu tadutpādikā śaktis tatrāstītyatacchaktimatas tajjananāyogāt kāryakāraṇapratiniyamasiddhau na kācit kṣatiriti parābhiprāyam āśaṅkya taṃ parākaroti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.