MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 9, 9.2
Select a line for its word-by-word analysis.
येषां भूतावधि पृथिव्यादिस्थित्यन्तं पारमाणवं जगत् तेषां पूर्वोदितात् द्रव्यादिषट्पदार्थज्ञानात् षोडशपदार्थावबोधाद् वा निःश्रेयसावाप्तेर् हेतोर् ज्ञानसूक्ष्मता प्रबोधतैक्ष्ण्यं ज्ञातम् ॥ (१।०)
yeṣāṃ bhūtāvadhi pṛthivyādisthityantaṃ pāramāṇavaṃ jagat teṣāṃ pūrvoditāt dravyādiṣaṭpadārthajñānāt ṣoḍaśapadārthāvabodhād vā niḥśreyasāvāpter hetor jñānasūkṣmatā prabodhataikṣṇyaṃ jñātam ||
तादृग्विधसूक्ष्मदर्शिन्या बुद्ध्या परमाणुकारणताम् अभिदधाना न ते वाच्यताम् अर्हन्ति ॥ (२।०)
tādṛgvidhasūkṣmadarśinyā buddhyā paramāṇukāraṇatām abhidadhānā na te vācyatām arhanti ||
परमाणूनां कैश्चित् परमाणुकतैव निषिद्धा षट्के युगपद् योगात् षडंशत्वस्यापरिहार्यत्वात् ॥ (३।०)
paramāṇūnāṃ kaiścit paramāṇukataiva niṣiddhā ṣaṭke yugapad yogāt ṣaḍaṃśatvasyāparihāryatvāt ||
किंच आचैतन्ये सति अनेकत्वात् घटपटादिवत् तेषाम् अपि कारणपूर्वकत्वेन भाव्यम् इति च कुतः परमकारणता ॥ (४।०)
kiṃca ācaitanye sati anekatvāt ghaṭapaṭādivat teṣām api kāraṇapūrvakatvena bhāvyam iti ca kutaḥ paramakāraṇatā ||
ननु यतस् तावन्मातापितृसम्बन्धिभ्यो देहेन्द्रियादिभ्यस् तत्तत्स्वसदृशशरीरकरणादि उत्पद्यमानम् उपलभ्यते ततः किम् अदृष्टेन मायादिना कारणेन कॢप्तेनेत्याशङ्क्याह ॥ (६।०)
nanu yatas tāvanmātāpitṛsambandhibhyo dehendriyādibhyas tattatsvasadṛśaśarīrakaraṇādi utpadyamānam upalabhyate tataḥ kim adṛṣṭena māyādinā kāraṇena kḷptenetyāśaṅkyāha ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.