MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 2, 15.2

51 of 257 · 4 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

अचेतनम् अपि प्रधानं बुद्धिमत् कर्तृप्रेरणं विना स्वातन्त्र्येण कथं कार्यकरणे प्रवर्तते ॥ (१।०)

acetanam api pradhānaṃ buddhimat kartṛpreraṇaṃ vinā svātantryeṇa kathaṃ kāryakaraṇe pravartate ||

न ह्य् अनुसंधानशून्यस्य बुद्धिमतो ऽपि घुणकीटस्येवाक्षरलेखने प्रवृत्तिर् युक्ता किं पुनः परिणामिनो जडस्य ॥ (२।०)

na hy anusaṃdhānaśūnyasya buddhimato 'pi ghuṇakīṭasyevākṣaralekhane pravṛttir yuktā kiṃ punaḥ pariṇāmino jaḍasya ||

यश् चात्र चेतनः पुरुषः स तदधीनो न कर्तेति प्रकृतिस्थानां नेयम् उक्तिर् उचिता ॥ (३।०)

yaś cātra cetanaḥ puruṣaḥ sa tadadhīno na karteti prakṛtisthānāṃ neyam uktir ucitā ||

इदानीम् अनेकान्तवादिनिराकरणाय संख्यातस् तन्मतं पूर्वपक्षयितुम् उच्यते ॥ (४।०)

idānīm anekāntavādinirākaraṇāya saṃkhyātas tanmataṃ pūrvapakṣayitum ucyate ||