मृगेन्द्रटीकाMṛgendraṭīkā

MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 5, 18.2

118 of 257 · 22 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथोपलभ्य देहादि वस्तु कार्यत्वधर्मकम् । (१।१)

athopalabhya dehādi vastu kāryatvadharmakam |

1.2१.२

कर्तारमस्य जानीमः ॥ (१।२)

kartāramasya jānīmaḥ ||

2.0२.०

इत्यादिना तावदीश्वरस्य सत्ता साधिता ॥ (२।०)

ityādinā tāvadīśvarasya sattā sādhitā ||

3.1३.१

नित्यं कालानवच्छेदाद्वैतत्यान् न प्रदेशगम् । (३।१)

nityaṃ kālānavacchedādvaitatyān na pradeśagam |

3.2३.२

क्रमाक्रमसमुत्पत्तेः क्रमाद्युत्पत्तिशक्तिमत् ॥ (३।२)

kramākramasamutpatteḥ kramādyutpattiśaktimat ||

4.0४.०

इति तत्स्वरूपमुक्तम् ॥ (४।०)

iti tatsvarūpamuktam ||

5.0५.०

करणं च न शक्त्यन्यच्छक्तिर् नाचेतना चितः ॥ (५।०)

karaṇaṃ ca na śaktyanyacchaktir nācetanā citaḥ ||

6.0६.०

इत्यनेन करणं कथितम् ॥ (६।०)

ityanena karaṇaṃ kathitam ||

7.0७.०

विनियोगफलं मुक्तिर्भुक्तिर् अप्यनुषङ्गतः ॥ (७।०)

viniyogaphalaṃ muktirbhuktir apyanuṣaṅgataḥ ||

8.0८.०

इत्यमुनार्थः प्रयोजनमुपवर्णितम् ॥ (८।०)

ityamunārthaḥ prayojanamupavarṇitam ||

9.1९.१

जगज्जन्मस्थितिध्वंसतिरोभावविमुक्तयः । (९।१)

jagajjanmasthitidhvaṃsatirobhāvavimuktayaḥ |

9.2९.२

कृत्यम् ॥ (९।२)

kṛtyam ||

10.0१०.०

इत्यनेन पञ्चविधं विधेयमुक्तम् ॥ (१०।०)

ityanena pañcavidhaṃ vidheyamuktam ||

11.1११.१

दृक्च अस्य ज्ञानम् । (११।१)

dṛkca asya jñānam |

11.2११.२

नाध्यक्षं नापि तल्लैङ्गम् । (११।२)

nādhyakṣaṃ nāpi tallaiṅgam |

11.3११.३

इत्यादिना निर्णीतमिति ॥ (११।३)

ityādinā nirṇītamiti ||

12.0१२.०

एताभिः सत्तास्वरूपकरणार्थविधेयदृग्भिः संक्षेपोक्ताभिर् ईशतत्त्वं ये विदुः जानन्ति ते पुरुषाः संसारकर्दमनिमग्नान् संसारिणो मोचयन्ति न तु विस्तरेण पशुरूपं पाशरूपं वा ईश्वरं ये विदुः यथा ॥ (१२।०)

etābhiḥ sattāsvarūpakaraṇārthavidheyadṛgbhiḥ saṃkṣepoktābhir īśatattvaṃ ye viduḥ jānanti te puruṣāḥ saṃsārakardamanimagnān saṃsāriṇo mocayanti na tu vistareṇa paśurūpaṃ pāśarūpaṃ vā īśvaraṃ ye viduḥ yathā ||

13.1१३.१

आत्मैवेदं सर्वम् । (१३।१)

ātmaivedaṃ sarvam |

13.2१३.२

पुरुष एवेदं सर्वम् ॥ (१३।२)

puruṣa evedaṃ sarvam ||

14.0१४.०

इत्येवंविधपुरुषरूपेश्वरवादिनः कर्मकालाव्यक्तादिपाशरूपेश्वरवादिनो वा पशूनां स्वयम् एवानाद्यज्ञाननिमग्नत्वेनाकिंचित्करत्वात् पाशानां च तत्पाशन एव चरितार्थत्वात् तत्तत्संयोगे वियोगादौ वा निगलादिवत् परापेक्षत्वे सत्यनीश्वरत्वात् ॥ (१४।०)

ityevaṃvidhapuruṣarūpeśvaravādinaḥ karmakālāvyaktādipāśarūpeśvaravādino vā paśūnāṃ svayam evānādyajñānanimagnatvenākiṃcitkaratvāt pāśānāṃ ca tatpāśana eva caritārthatvāt tattatsaṃyoge viyogādau vā nigalādivat parāpekṣatve satyanīśvaratvāt ||

15.0१५.०

तथाविधेश्वरावबोधात् परमोचनं सकललोकोपहासावहं यतः ॥ (१५।०)

tathāvidheśvarāvabodhāt paramocanaṃ sakalalokopahāsāvahaṃ yataḥ ||

16.0१६.०

पशुशब्दश्चात्र समनन्तरप्रकरणोपक्रम्यमाणात्मतत्त्वोपक्षेपायोपहृतः ॥ (१६।०)

paśuśabdaścātra samanantaraprakaraṇopakramyamāṇātmatattvopakṣepāyopahṛtaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 5, 18.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit