MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 11, 15.1
Select a line for its word-by-word analysis.
विद्या तावत् व्यक्ताणुचिच्छक्तिः व्यक्ता उद्दीपिता अणोश् चिच्छक्तिर् यया एतावदेवास्याः करणीयम् ॥ (१।०)
vidyā tāvat vyaktāṇucicchaktiḥ vyaktā uddīpitā aṇoś cicchaktir yayā etāvadevāsyāḥ karaṇīyam ||
ततस्तु नुन्नं प्रेरितमवधानेन नियोजितम् अक्षेशं मनो येषां तानि तथाविधानि यान्यक्षाणीन्द्रियाणि तद्गोचरांस् तद्विषयान् स्वीकृत्य पुंस्प्रयुक्तस्येति पुंसा प्रकर्षेण युक्तस्य साक्षात्स्वात्मन्येवोपकारकत्वेन स्थितस्यास्यैव विद्याख्यस्य करणस्य बुद्धिर्यतः कर्मतामेति ग्राह्यत्वम् आगच्छति तेनेतरा विद्या अतो दूरं भिन्ना ॥ (२।०)
tatastu nunnaṃ preritamavadhānena niyojitam akṣeśaṃ mano yeṣāṃ tāni tathāvidhāni yānyakṣāṇīndriyāṇi tadgocarāṃs tadviṣayān svīkṛtya puṃsprayuktasyeti puṃsā prakarṣeṇa yuktasya sākṣātsvātmanyevopakārakatvena sthitasyāsyaiva vidyākhyasya karaṇasya buddhiryataḥ karmatāmeti grāhyatvam āgacchati tenetarā vidyā ato dūraṃ bhinnā ||
तदियता विद्यावैधर्म्यं निराकृत्य अथ द्वितीयचोद्यस्य निरासः ॥ (३।०)
tadiyatā vidyāvaidharmyaṃ nirākṛtya atha dvitīyacodyasya nirāsaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.