MṛgṬīkā zu MṛgT, Vidyāpāda, 10, 4.2
Select a line for its word-by-word analysis.
अणोर् आत्मनः शिवशक्तिवद्यद्यपि नित्या व्यापिका च कर्तृशक्तिर् मुक्तौ तथाविधत्वसंश्रवणात् तथाप्यनादिमलावृतत्वात् करणीयेष्वर्थेषु न निरनुग्रहा सा आभाति ॥ (१।०)
aṇor ātmanaḥ śivaśaktivadyadyapi nityā vyāpikā ca kartṛśaktir muktau tathāvidhatvasaṃśravaṇāt tathāpyanādimalāvṛtatvāt karaṇīyeṣvartheṣu na niranugrahā sā ābhāti ||
तस्या अनुग्राहकं समर्थकं कलाख्यं तत्त्वं हरति भोगमुक्त्यर्थम् अधोवर्तिनो ऽणून् इति हरो ऽनन्तेशः मायां विक्षोभ्य प्रसवोन्मुखीं कृत्वा कुरुते अभिव्यनक्तीत्यर्थः ॥ (२।०)
tasyā anugrāhakaṃ samarthakaṃ kalākhyaṃ tattvaṃ harati bhogamuktyartham adhovartino 'ṇūn iti haro 'nanteśaḥ māyāṃ vikṣobhya prasavonmukhīṃ kṛtvā kurute abhivyanaktītyarthaḥ ||
यस्मात् कलाख्यं तत्त्वं परं प्रवृत्त्यङ्गम् आत्मनः कर्तृस्वरूपसमर्थनं तेनैव व्यापृतत्वात् ॥ (३।०)
yasmāt kalākhyaṃ tattvaṃ paraṃ pravṛttyaṅgam ātmanaḥ kartṛsvarūpasamarthanaṃ tenaiva vyāpṛtatvāt ||
नह्यसौ तेनानुत्तेजितकर्तृभावः प्रवर्तितुं शक्तः स्यात् ॥ (४।०)
nahyasau tenānuttejitakartṛbhāvaḥ pravartituṃ śaktaḥ syāt ||
तैजसत्वं चास्य सहजमलतिरस्करणेनाणोर् एकदेशेन प्रकाशनहेतुत्वात् ॥ (५।०)
taijasatvaṃ cāsya sahajamalatiraskaraṇenāṇor ekadeśena prakāśanahetutvāt ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.