Ṛgveda · Maṇḍala 7 · Sūkta 104

Ṛk 7.104.25

Indra, Soma · Indra · Soma · Agni · Devāḥ · Grāvāṇaḥ · Maruts · Vasiṣṭha’s Wish (A) · Pṛthivī, Antarikṣa (C) · Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi

The whole sūkta Link

Saṃhitā

प्रति॑ चक्ष्व॒ वि च॒क्ष्वेंद्र॑श्च सोम जागृतं ।
रक्षो॑भ्यो व॒धम॑स्यतम॒शनिं॑ यातु॒मद्भ्यः॑ ॥

प्रति चक्ष्व वि चक्ष्वेन्द्रश् च सोम जागृतम् |
रक्षोभ्यो वधम् अस्यतम् अशनिं यातुमद्भ्यः ||

práti cakṣva ví cakṣvéndraśca soma jāgṛtam ǀ
rákṣobhyo vadhámasyatamaśánim yātumádbhyaḥ ǁ

prati cakṣva vi cakṣvendraś ca soma jāgṛtam |
rakṣobhyo vadham asyatam aśaniṃ yātumadbhyaḥ ||

Padapāṭha

प्रति॑ । च॒क्ष्व॒ । वि । च॒क्ष्व॒ । इन्द्रः॑ । च॒ । सो॒म॒ । जा॒गृ॒त॒म् ।
रक्षः॑ऽभ्यः । व॒धम् । अ॒स्य॒त॒म् । अ॒शनि॑म् । या॒तु॒मत्ऽभ्यः॑ ॥

प्रति । चक्ष्व । वि । चक्ष्व । इन्द्रः । च । सोम । जागृतम् ।
रक्षःऽभ्यः । वधम् । अस्यतम् । अशनिम् । यातुमत्ऽभ्यः ॥

práti ǀ cakṣva ǀ ví ǀ cakṣva ǀ índraḥ ǀ ca ǀ soma ǀ jāgṛtam ǀ
rákṣaḥ-bhyaḥ ǀ vadhám ǀ asyatam ǀ aśánim ǀ yātumát-bhyaḥ ǁ

prati ǀ cakṣva ǀ vi ǀ cakṣva ǀ indraḥ ǀ ca ǀ soma ǀ jāgṛtam ǀ
rakṣaḥ-bhyaḥ ǀ vadham ǀ asyatam ǀ aśanim ǀ yātumat-bhyaḥ ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
07.104.25
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
5.7.09.05
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
07.06.126
Devatā देवता
1-7, 15, 25: Indra, Soma; 8, 16, 19-22, 24: Indra; 9, 12, 13: Soma; 10, 14: Agni; 11: Devāḥ; 17: Grāvāṇaḥ; 18: Maruts; 23: Vasiṣṭha’s Wish (A); Pṛthivī, Antarikṣa (C)
Ṛṣi ऋषि
Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh, Jagatī, Jagatī Or Triṣṭubh, Anuṣṭubh
Svara स्वरः
गान्धारः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 7.104.25

Interpretations

Sāyaṇa

अष्टमेमण्डले दशानुवाकाः तत्र प्रथमेनुवाके पञ्चसूक्तानि तेषांमाचिदन्यदिति चतुस्त्रिंशदृचं प्रथमं सूक्तम् अत्रानुक्रम्यते-माचिच्चतुस्त्रिं- शन्मेधातिथिमेध्यातिथी ऎन्द्रं बार्हतं द्विप्रगाथादि द्वित्रिष्टुबन्तमाद्यं द्वृचं प्रगाथोपश्यत्सघौरः सन् भ्रातुः कण्वस्य पुत्रतामगात् प्लायो- गिश्चासंगोयः स्त्रीभूत्वा पुमानभूत् समेध्यातिथये दानं दत्वा स्तुहिस्तुहीति चतसृभिरात्मानं तुष्टाव पत्नीचास्याङ्गिरसी शश्वती पुंस्त्व- मुपलभ्यैनं प्रीतान्त्ययातुष्टावेति । अस्यायमर्थः-अरयसूक्तस्य मेधातिथिमेध्यातिथिनामानौ द्वावृषी तौच कण्वगोत्रौ ऋषिश्चानुक्तगोत्रः प्राङ्मत्स्यात्काण्वइति परिभाषितत्वात् । आद्यस्य द्वृचस्यतु घोरस्यपुत्रः स्वकीयभ्रातुः कण्वस्व पुत्रतांप्राप्तत्वात् काण्वः प्रगाथाख्यऋषिः प्लायोगिनाम्नोराज्ञः पुत्रः आसङ्गाभिधानोराजा देवशापात् स्त्रीत्वमनुभूय पश्चात्तपोबलेन मेधातिथेः प्रसादात् पुमान्भूत्वा तस्मै बहुधनं दत्त्वा स्वकीयमन्तरात्मानं दत्तदानं स्तुहिस्तुहीत्यादिभिश्चतसृभिरृग्भिः अस्तौत् अतस्तासां आसङ्गाख्यो- राजाऋषिः अस्यसङ्गस्यभार्याङ्गिरसः सुता शश्वत्याख्या भर्तुः पुंस्त्वमुपलभ्य प्रीतासती स्वभर्तारं अन्वस्यस्थूरमित्यनया स्तुतवती अतस्तस्याऋचः शश्वती ऋषिका । अन्त्ये द्वे त्रिष्टुभौ द्वितीयाचतुर्थ्यौसतोबृहत्यौ शिष्टाबृहत्यः कृत्स्नस्यसूक्तस्येन्द्रोदेवता स्तुहिस्तुहीत्या- द्याश्चतस्रआत्मकृतस्य दानस्य स्तूयमानत्वात्तद्देवताकाः अन्वस्येत्यस्याआसंगाख्योराजा देवता यातेनोच्यतेसादेवतेति न्यायात् । महाव्रते निष्केवल्ये बार्हततृचाशीतौ आदितएकोनत्रिंशोविनियुक्ताः तथैवपञ्चमारण्यकेसूत्रितम्-माचिदन्यद्विशंसतेत्येकयानत्रिंशदिति । चातुर्विशिकेहनि माध्यन्दिनेसवनेमैत्रावरुणस्य माचिदन्यदिति वैकल्पिकः स्तोत्रियः प्रगाथः । सूत्रितञ्च-माचिदन्यद्विशंसतयच्चिद्धित्वा- जनाइमइति स्तोत्रियानुरूपाविति । ग्रावस्तोत्रेप्याद्याविनियुक्ता सूत्रितंच-आतूनइन्द्रक्षुमन्तं माचिदन्यद्विशंसतेति । उपाकर्मोत्सर्जन- योर्मण्डलादिहोमेप्येषा सूत्र्यतेहि-माचिदन्यदाग्नेयाहि स्वादिष्ठयेति ।