Ṛgveda 9.65 · Soma Pavamāna · Vande Mataram Library

1

हि॒न्वंति॒ सूर॒मुस्र॑यः॒ स्वसा॑रो जा॒मय॒स्पतिं॑ ।
म॒हामिंदुं॑ मही॒युवः॑ ॥

हिन्वन्ति सूरम् उस्रयः स्वसारो जामयस् पतिम् |
महाम् इन्दुम् महीयुवः ||

hinvánti sū́ramúsrayaḥ svásāro jāmáyaspátim ǀ
mahā́míndum mahīyúvaḥ ǁ

hinvanti sūram usrayaḥ svasāro jāmayas patim |
mahām indum mahīyuvaḥ ||

हि॒न्वन्ति॑ । सूर॑म् । उस्र॑यः । स्वसा॑रः । जा॒मयः॑ । पति॑म् ।
म॒हाम् । इन्दु॑म् । म॒ही॒युवः॑ ॥

हिन्वन्ति । सूरम् । उस्रयः । स्वसारः । जामयः । पतिम् ।
महाम् । इन्दुम् । महीयुवः ॥

hinvánti ǀ sū́ram ǀ úsrayaḥ ǀ svásāraḥ ǀ jāmáyaḥ ǀ pátim ǀ
mahā́m ǀ índum ǀ mahīyúvaḥ ǁ

hinvanti ǀ sūram ǀ usrayaḥ ǀ svasāraḥ ǀ jāmayaḥ ǀ patim ǀ
mahām ǀ indum ǀ mahīyuvaḥ ǁ

9.65.1 Aṣṭaka 7.2.1.1Anuvāka 9.3.121

2

पव॑मान रु॒चारु॑चा दे॒वो दे॒वेभ्य॒स्परि॑ ।
विश्वा॒ वसू॒न्या वि॑श ॥

पवमान रुचा-रुचा देवो देवेभ्यस् परि |
विश्वा वसून्य् आ विश ||

pávamāna rucā́rucā devó devébhyaspári ǀ
víśvā vásūnyā́ viśa ǁ

pavamāna rucā-rucā devo devebhyas pari |
viśvā vasūny ā viśa ||

पव॑मान । रु॒चाऽरु॑चा । दे॒वः । दे॒वेभ्यः॑ । परि॑ ।
विश्वा॑ । वसू॑नि । आ । वि॒श॒ ॥

पवमान । रुचाऽरुचा । देवः । देवेभ्यः । परि ।
विश्वा । वसूनि । आ । विश ॥

pávamāna ǀ rucā́-rucā ǀ deváḥ ǀ devébhyaḥ ǀ pári ǀ
víśvā ǀ vásūni ǀ ā́ ǀ viśa ǁ

pavamāna ǀ rucā-rucā ǀ devaḥ ǀ devebhyaḥ ǀ pari ǀ
viśvā ǀ vasūni ǀ ā ǀ viśa ǁ

9.65.2 Aṣṭaka 7.2.1.2Anuvāka 9.3.122

3

आ प॑वमान सुष्टु॒तिं वृ॒ष्टिं दे॒वेभ्यो॒ दुवः॑ ।
इ॒षे प॑वस्व सं॒यतं॑ ॥

आ पवमान सुष्टुतिं वृष्टिं देवेभ्यो दुवः |
इषे पवस्व संयतम् ||

ā́ pavamāna suṣṭutím vṛṣṭím devébhyo dúvaḥ ǀ
iṣé pavasva saṃyátam ǁ

ā pavamāna suṣṭutiṃ vṛṣṭiṃ devebhyo duvaḥ |
iṣe pavasva saṃyatam ||

आ । प॒व॒मा॒न॒ । सु॒ऽस्तु॒तिम् । वृ॒ष्टिम् । दे॒वेभ्यः॑ । दुवः॑ ।
इ॒षे । प॒व॒स्व॒ । स॒म्ऽयत॑म् ॥

आ । पवमान । सुऽस्तुतिम् । वृष्टिम् । देवेभ्यः । दुवः ।
इषे । पवस्व । सम्ऽयतम् ॥

ā́ ǀ pavamāna ǀ su-stutím ǀ vṛṣṭím ǀ devébhyaḥ ǀ dúvaḥ ǀ
iṣé ǀ pavasva ǀ sam-yátam ǁ

ā ǀ pavamāna ǀ su-stutim ǀ vṛṣṭim ǀ devebhyaḥ ǀ duvaḥ ǀ
iṣe ǀ pavasva ǀ sam-yatam ǁ

9.65.3 Aṣṭaka 7.2.1.3Anuvāka 9.3.123

4

वृषा॒ ह्यसि॑ भा॒नुना॑ द्यु॒मंतं॑ त्वा हवामहे ।
पव॑मान स्वा॒ध्यः॑ ॥

वृषा ह्य् असि भानुना द्युमन्तं त्वा हवामहे |
पवमान स्वाध्यः ||

vṛ́ṣā hyási bhānúnā dyumántam tvā havāmahe ǀ
pávamāna svādhyáḥ ǁ

vṛṣā hy asi bhānunā dyumantaṃ tvā havāmahe |
pavamāna svādhyaḥ ||

वृषा॑ । हि । असि॑ । भा॒नुना॑ । द्यु॒ऽमन्त॑म् । त्वा॒ । ह॒वा॒म॒हे॒ ।
पव॑मान । सु॒ऽआ॒ध्यः॑ ॥

वृषा । हि । असि । भानुना । द्युऽमन्तम् । त्वा । हवामहे ।
पवमान । सुऽआध्यः ॥

vṛ́ṣā ǀ hí ǀ ási ǀ bhānúnā ǀ dyu-mántam ǀ tvā ǀ havāmahe ǀ
pávamāna ǀ su-ādhyáḥ ǁ

vṛṣā ǀ hi ǀ asi ǀ bhānunā ǀ dyu-mantam ǀ tvā ǀ havāmahe ǀ
pavamāna ǀ su-ādhyaḥ ǁ

9.65.4 Aṣṭaka 7.2.1.4Anuvāka 9.3.124

5

आ प॑वस्व सु॒वीर्यं॒ मंद॑मानः स्वायुध ।
इ॒हो ष्विं॑द॒वा ग॑हि ॥

आ पवस्व सुवीर्यम् मन्दमानः स्वायुध |
इहो ष्व् इन्दव् आ गहि ||

ā́ pavasva suvī́ryam mándamānaḥ svāyudha ǀ
ihó ṣvíndavā́ gahi ǁ

ā pavasva suvīryam mandamānaḥ svāyudha |
iho ṣv indav ā gahi ||

आ । प॒व॒स्व॒ । सु॒ऽवीर्य॑म् । मन्द॑मानः । सु॒ऽआ॒यु॒ध॒ ।
इ॒हो इति॑ । सु । इ॒न्दो॒ इति॑ । आ । ग॒हि॒ ॥

आ । पवस्व । सुऽवीर्यम् । मन्दमानः । सुऽआयुध ।
इहो इति । सु । इन्दो इति । आ । गहि ॥

ā́ ǀ pavasva ǀ su-vī́ryam ǀ mándamānaḥ ǀ su-āyudha ǀ
ihó íti ǀ sú ǀ indo íti ǀ ā́ ǀ gahi ǁ

ā ǀ pavasva ǀ su-vīryam ǀ mandamānaḥ ǀ su-āyudha ǀ
iho iti ǀ su ǀ indo iti ǀ ā ǀ gahi ǁ

9.65.5 Aṣṭaka 7.2.1.5Anuvāka 9.3.125

6

यद॒द्भिः प॑रिषि॒च्यसे॑ मृ॒ज्यमा॑नो॒ गभ॑स्त्योः ।
द्रुणा॑ स॒धस्थ॑मश्नुषे ॥

यद् अद्भिः परिषिच्यसे मृज्यमानो गभस्त्योः |
द्रुणा सधस्थम् अश्नुषे ||

yádadbhíḥ pariṣicyáse mṛjyámāno gábhastyoḥ ǀ
drúṇā sadhásthamaśnuṣe ǁ

yad adbhiḥ pariṣicyase mṛjyamāno gabhastyoḥ |
druṇā sadhastham aśnuṣe ||

यत् । अ॒त्ऽभिः । प॒रि॒ऽसि॒च्यसे॑ । मृ॒ज्यमा॑नः । गभ॑स्त्योः ।
द्रुणा॑ । स॒धऽस्थ॑म् । अ॒श्नु॒षे॒ ॥

यत् । अत्ऽभिः । परिऽसिच्यसे । मृज्यमानः । गभस्त्योः ।
द्रुणा । सधऽस्थम् । अश्नुषे ॥

yát ǀ at-bhíḥ ǀ pari-sicyáse ǀ mṛjyámānaḥ ǀ gábhastyoḥ ǀ
drúṇā ǀ sadhá-stham ǀ aśnuṣe ǁ

yat ǀ at-bhiḥ ǀ pari-sicyase ǀ mṛjyamānaḥ ǀ gabhastyoḥ ǀ
druṇā ǀ sadha-stham ǀ aśnuṣe ǁ

9.65.6 Aṣṭaka 7.2.2.1Anuvāka 9.3.126

7

प्र सोमा॑य व्यश्व॒वत्पव॑मानाय गायत ।
म॒हे स॒हस्र॑चक्षसे ॥

प्र सोमाय व्यश्ववत् पवमानाय गायत |
महे सहस्रचक्षसे ||

prá sómāya vyaśvavátpávamānāya gāyata ǀ
mahé sahásracakṣase ǁ

pra somāya vyaśvavat pavamānāya gāyata |
mahe sahasracakṣase ||

प्र । सोमा॑य । व्य॒श्व॒ऽवत् । पव॑मानाय । गा॒य॒त॒ ।
म॒हे । स॒हस्र॑ऽचक्षसे ॥

प्र । सोमाय । व्यश्वऽवत् । पवमानाय । गायत ।
महे । सहस्रऽचक्षसे ॥

prá ǀ sómāya ǀ vyaśva-vát ǀ pávamānāya ǀ gāyata ǀ
mahé ǀ sahásra-cakṣase ǁ

pra ǀ somāya ǀ vyaśva-vat ǀ pavamānāya ǀ gāyata ǀ
mahe ǀ sahasra-cakṣase ǁ

9.65.7 Aṣṭaka 7.2.2.2Anuvāka 9.3.127

8

यस्य॒ वर्णं॑ मधु॒श्चुतं॒ हरिं॑ हि॒न्वंत्यद्रि॑भिः ।
इंदु॒मिंद्रा॑य पी॒तये॑ ॥

यस्य वर्णम् मधुश्चुतं हरिं हिन्वन्त्य् अद्रिभिः |
इन्दुम् इन्द्राय पीतये ||

yásya várṇam madhuścútam hárim hinvántyádribhiḥ ǀ
índumíndrāya pītáye ǁ

yasya varṇam madhuścutaṃ hariṃ hinvanty adribhiḥ |
indum indrāya pītaye ||

यस्य॑ । वर्ण॑म् । म॒धु॒ऽश्चुत॑म् । हरि॑म् । हि॒न्वन्ति॑ । अद्रि॑ऽभिः ।
इन्दु॑म् । इन्द्रा॑य । पी॒तये॑ ॥

यस्य । वर्णम् । मधुऽश्चुतम् । हरिम् । हिन्वन्ति । अद्रिऽभिः ।
इन्दुम् । इन्द्राय । पीतये ॥

yásya ǀ várṇam ǀ madhu-ścútam ǀ hárim ǀ hinvánti ǀ ádri-bhiḥ ǀ
índum ǀ índrāya ǀ pītáye ǁ

yasya ǀ varṇam ǀ madhu-ścutam ǀ harim ǀ hinvanti ǀ adri-bhiḥ ǀ
indum ǀ indrāya ǀ pītaye ǁ

9.65.8 Aṣṭaka 7.2.2.3Anuvāka 9.3.128

9

तस्य॑ ते वा॒जिनो॑ व॒यं विश्वा॒ धना॑नि जि॒ग्युषः॑ ।
स॒खि॒त्वमा वृ॑णीमहे ॥

तस्य ते वाजिनो वयं विश्वा धनानि जिग्युषः |
सखित्वम् आ वृणीमहे ||

tásya te vājíno vayám víśvā dhánāni jigyúṣaḥ ǀ
sakhitvámā́ vṛṇīmahe ǁ

tasya te vājino vayaṃ viśvā dhanāni jigyuṣaḥ |
sakhitvam ā vṛṇīmahe ||

तस्य॑ । ते॒ । वा॒जिनः॑ । व॒यम् । विश्वा॑ । धना॑नि । जि॒ग्युषः॑ ।
स॒खि॒ऽत्वम् । आ । वृ॒णी॒म॒हे॒ ॥

तस्य । ते । वाजिनः । वयम् । विश्वा । धनानि । जिग्युषः ।
सखिऽत्वम् । आ । वृणीमहे ॥

tásya ǀ te ǀ vājínaḥ ǀ vayám ǀ víśvā ǀ dhánāni ǀ jigyúṣaḥ ǀ
sakhi-tvám ǀ ā́ ǀ vṛṇīmahe ǁ

tasya ǀ te ǀ vājinaḥ ǀ vayam ǀ viśvā ǀ dhanāni ǀ jigyuṣaḥ ǀ
sakhi-tvam ǀ ā ǀ vṛṇīmahe ǁ

9.65.9 Aṣṭaka 7.2.2.4Anuvāka 9.3.129

10

वृषा॑ पवस्व॒ धार॑या म॒रुत्व॑ते च मत्स॒रः ।
विश्वा॒ दधा॑न॒ ओज॑सा ॥

वृषा पवस्व धारया मरुत्वते च मत्सरः |
विश्वा दधान ओजसा ||

vṛ́ṣā pavasva dhā́rayā marútvate ca matsaráḥ ǀ
víśvā dádhāna ójasā ǁ

vṛṣā pavasva dhārayā marutvate ca matsaraḥ |
viśvā dadhāna ojasā ||

वृषा॑ । प॒व॒स्व॒ । धार॑या । म॒रुत्व॑ते । च॒ । म॒त्स॒रः ।
विश्वा॑ । दधा॑नः । ओज॑सा ॥

वृषा । पवस्व । धारया । मरुत्वते । च । मत्सरः ।
विश्वा । दधानः । ओजसा ॥

vṛ́ṣā ǀ pavasva ǀ dhā́rayā ǀ marútvate ǀ ca ǀ matsaráḥ ǀ
víśvā ǀ dádhānaḥ ǀ ójasā ǁ

vṛṣā ǀ pavasva ǀ dhārayā ǀ marutvate ǀ ca ǀ matsaraḥ ǀ
viśvā ǀ dadhānaḥ ǀ ojasā ǁ

9.65.10 Aṣṭaka 7.2.2.5Anuvāka 9.3.130

11

तं त्वा॑ ध॒र्तार॑मो॒ण्योः॒३॒॑ पव॑मान स्व॒र्दृशं॑ ।
हि॒न्वे वाजे॑षु वा॒जिनं॑ ॥

तं त्वा धर्तारम् ओण्योः पवमान स्वर्दृशम् |
हिन्वे वाजेषु वाजिनम् ||

tám tvā dhartā́ramoṇyóḥ pávamāna svardṛ́śam ǀ
hinvé vā́jeṣu vājínam ǁ

taṃ tvā dhartāram oṇyoḥ pavamāna svardṛśam |
hinve vājeṣu vājinam ||

तम् । त्वा॒ । ध॒र्तार॑म् । ओ॒ण्योः॑ । पव॑मान । स्वः॒ऽदृश॑म् ।
हि॒न्वे । वाजे॑षु । वा॒जिन॑म् ॥

तम् । त्वा । धर्तारम् । ओण्योः । पवमान । स्वःऽदृशम् ।
हिन्वे । वाजेषु । वाजिनम् ॥

tám ǀ tvā ǀ dhartā́ram ǀ oṇyóḥ ǀ pávamāna ǀ svaḥ-dṛ́śam ǀ
hinvé ǀ vā́jeṣu ǀ vājínam ǁ

tam ǀ tvā ǀ dhartāram ǀ oṇyoḥ ǀ pavamāna ǀ svaḥ-dṛśam ǀ
hinve ǀ vājeṣu ǀ vājinam ǁ

9.65.11 Aṣṭaka 7.2.3.1Anuvāka 9.3.131

12

अ॒या चि॒त्तो वि॒पानया॒ हरिः॑ पवस्व॒ धार॑या ।
युजं॒ वाजे॑षु चोदय ॥

अया चित्तो विपानया हरिः पवस्व धारया |
युजं वाजेषु चोदय ||

ayā́ cittó vipā́náyā háriḥ pavasva dhā́rayā ǀ
yújam vā́jeṣu codaya ǁ

ayā citto vipānayā hariḥ pavasva dhārayā |
yujaṃ vājeṣu codaya ||

अ॒या । चि॒त्तः । वि॒पा । अ॒नया॑ । हरिः॑ । प॒व॒स्व॒ । धार॑या ।
युज॑म् । वाजे॑षु । चो॒द॒य॒ ॥

अया । चित्तः । विपा । अनया । हरिः । पवस्व । धारया ।
युजम् । वाजेषु । चोदय ॥

ayā́ ǀ cittáḥ ǀ vipā́ ǀ anáyā ǀ háriḥ ǀ pavasva ǀ dhā́rayā ǀ
yújam ǀ vā́jeṣu ǀ codaya ǁ

ayā ǀ cittaḥ ǀ vipā ǀ anayā ǀ hariḥ ǀ pavasva ǀ dhārayā ǀ
yujam ǀ vājeṣu ǀ codaya ǁ

9.65.12 Aṣṭaka 7.2.3.2Anuvāka 9.3.132

13

आ न॑ इंदो म॒हीमिषं॒ पव॑स्व वि॒श्वद॑र्शतः ।
अ॒स्मभ्यं॑ सोम गातु॒वित् ॥

आ न इन्दो महीम् इषम् पवस्व विश्वदर्शतः |
अस्मभ्यं सोम गातुवित् ||

ā́ na indo mahī́míṣam pávasva viśvádarśataḥ ǀ
asmábhyam soma gātuvít ǁ

ā na indo mahīm iṣam pavasva viśvadarśataḥ |
asmabhyaṃ soma gātuvit ||

आ । नः॒ । इ॒न्दो॒ इति॑ । म॒हीम् । इष॑म् । पव॑स्व । वि॒श्वऽद॑र्शतः ।
अ॒स्मभ्य॑म् । सो॒म॒ । गा॒तु॒ऽवित् ॥

आ । नः । इन्दो इति । महीम् । इषम् । पवस्व । विश्वऽदर्शतः ।
अस्मभ्यम् । सोम । गातुऽवित् ॥

ā́ ǀ naḥ ǀ indo íti ǀ mahī́m ǀ íṣam ǀ pávasva ǀ viśvá-darśataḥ ǀ
asmábhyam ǀ soma ǀ gātu-vít ǁ

ā ǀ naḥ ǀ indo iti ǀ mahīm ǀ iṣam ǀ pavasva ǀ viśva-darśataḥ ǀ
asmabhyam ǀ soma ǀ gātu-vit ǁ

9.65.13 Aṣṭaka 7.2.3.3Anuvāka 9.3.133

14

आ क॒लशा॑ अनूष॒तेंदो॒ धारा॑भि॒रोज॑सा ।
एंद्र॑स्य पी॒तये॑ विश ॥

आ कलशा अनूषतेन्दो धाराभिर् ओजसा |
एन्द्रस्य पीतये विश ||

ā́ kaláśā anūṣaténdo dhā́rābhirójasā ǀ
éndrasya pītáye viśa ǁ

ā kalaśā anūṣatendo dhārābhir ojasā |
endrasya pītaye viśa ||

आ । क॒लशाः॑ । अ॒नू॒ष॒त॒ । इन्दो॒ इति॑ । धारा॑भिः । ओज॑सा ।
आ । इन्द्र॑स्य । पी॒तये॑ । वि॒श॒ ॥

आ । कलशाः । अनूषत । इन्दो इति । धाराभिः । ओजसा ।
आ । इन्द्रस्य । पीतये । विश ॥

ā́ ǀ kaláśāḥ ǀ anūṣata ǀ índo íti ǀ dhā́rābhiḥ ǀ ójasā ǀ
ā́ ǀ índrasya ǀ pītáye ǀ viśa ǁ

ā ǀ kalaśāḥ ǀ anūṣata ǀ indo iti ǀ dhārābhiḥ ǀ ojasā ǀ
ā ǀ indrasya ǀ pītaye ǀ viśa ǁ

9.65.14 Aṣṭaka 7.2.3.4Anuvāka 9.3.134

15

यस्य॑ ते॒ मद्यं॒ रसं॑ ती॒व्रं दु॒हंत्यद्रि॑भिः ।
स प॑वस्वाभिमाति॒हा ॥

यस्य ते मद्यं रसं तीव्रं दुहन्त्य् अद्रिभिः |
स पवस्वाभिमातिहा ||

yásya te mádyam rásam tīvrám duhántyádribhiḥ ǀ
sá pavasvābhimātihā́ ǁ

yasya te madyaṃ rasaṃ tīvraṃ duhanty adribhiḥ |
sa pavasvābhimātihā ||

यस्य॑ । ते॒ । मद्य॑म् । रस॑म् । ती॒व्रम् । दु॒हन्ति॑ । अद्रि॑ऽभिः ।
सः । प॒व॒स्व॒ । अ॒भि॒मा॒ति॒ऽहा ॥

यस्य । ते । मद्यम् । रसम् । तीव्रम् । दुहन्ति । अद्रिऽभिः ।
सः । पवस्व । अभिमातिऽहा ॥

yásya ǀ te ǀ mádyam ǀ rásam ǀ tīvrám ǀ duhánti ǀ ádri-bhiḥ ǀ
sáḥ ǀ pavasva ǀ abhimāti-hā́ ǁ

yasya ǀ te ǀ madyam ǀ rasam ǀ tīvram ǀ duhanti ǀ adri-bhiḥ ǀ
saḥ ǀ pavasva ǀ abhimāti-hā ǁ

9.65.15 Aṣṭaka 7.2.3.5Anuvāka 9.3.135

16

राजा॑ मे॒धाभि॑रीयते॒ पव॑मानो म॒नावधि॑ ।
अं॒तरि॑क्षेण॒ यात॑वे ॥

राजा मेधाभिर् ईयते पवमानो मनाव् अधि |
अन्तरिक्षेण यातवे ||

rā́jā medhā́bhirīyate pávamāno manā́vádhi ǀ
antárikṣeṇa yā́tave ǁ

rājā medhābhir īyate pavamāno manāv adhi |
antarikṣeṇa yātave ||

राजा॑ । मे॒धाभिः॑ । ई॒य॒ते॒ । पव॑मानः । म॒नौ । अधि॑ ।
अ॒न्तरि॑क्षेण । यात॑वे ॥

राजा । मेधाभिः । ईयते । पवमानः । मनौ । अधि ।
अन्तरिक्षेण । यातवे ॥

rā́jā ǀ medhā́bhiḥ ǀ īyate ǀ pávamānaḥ ǀ manáu ǀ ádhi ǀ
antárikṣeṇa ǀ yā́tave ǁ

rājā ǀ medhābhiḥ ǀ īyate ǀ pavamānaḥ ǀ manau ǀ adhi ǀ
antarikṣeṇa ǀ yātave ǁ

9.65.16 Aṣṭaka 7.2.4.1Anuvāka 9.3.136

17

आ न॑ इंदो शत॒ग्विनं॒ गवां॒ पोषं॒ स्वश्व्यं॑ ।
वहा॒ भग॑त्तिमू॒तये॑ ॥

आ न इन्दो शतग्विनं गवाम् पोषं स्वश्व्यम् |
वहा भगत्तिम् ऊतये ||

ā́ na indo śatagvínam gávām póṣam sváśvyam ǀ
váhā bhágattimūtáye ǁ

ā na indo śatagvinaṃ gavām poṣaṃ svaśvyam |
vahā bhagattim ūtaye ||

आ । नः॒ । इ॒न्दो॒ इति॑ । श॒त॒ऽग्विन॑म् । गवा॑म् । पोष॑म् । सु॒ऽअश्व्य॑म् ।
वह॑ । भग॑त्तिम् । ऊ॒तये॑ ॥

आ । नः । इन्दो इति । शतऽग्विनम् । गवाम् । पोषम् । सुऽअश्व्यम् ।
वह । भगत्तिम् । ऊतये ॥

ā́ ǀ naḥ ǀ indo íti ǀ śata-gvínam ǀ gávām ǀ póṣam ǀ su-áśvyam ǀ
váha ǀ bhágattim ǀ ūtáye ǁ

ā ǀ naḥ ǀ indo iti ǀ śata-gvinam ǀ gavām ǀ poṣam ǀ su-aśvyam ǀ
vaha ǀ bhagattim ǀ ūtaye ǁ

9.65.17 Aṣṭaka 7.2.4.2Anuvāka 9.3.137

18

आ नः॑ सोम॒ सहो॒ जुवो॑ रू॒पं न वर्च॑से भर ।
सु॒ष्वा॒णो दे॒ववी॑तये ॥

आ नः सोम सहो जुवो रूपं न वर्चसे भर |
सुष्वाणो देववीतये ||

ā́ naḥ soma sáho júvo rūpám ná várcase bhara ǀ
suṣvāṇó devávītaye ǁ

ā naḥ soma saho juvo rūpaṃ na varcase bhara |
suṣvāṇo devavītaye ||

आ । नः॒ । सो॒म॒ । सहः॑ । जुवः॑ । रू॒पम् । न । वर्च॑से । भ॒र॒ ।
सु॒स्वा॒नः । दे॒वऽवी॑तये ॥

आ । नः । सोम । सहः । जुवः । रूपम् । न । वर्चसे । भर ।
सुस्वानः । देवऽवीतये ॥

ā́ ǀ naḥ ǀ soma ǀ sáhaḥ ǀ júvaḥ ǀ rūpám ǀ ná ǀ várcase ǀ bhara ǀ
susvānáḥ ǀ devá-vītaye ǁ

ā ǀ naḥ ǀ soma ǀ sahaḥ ǀ juvaḥ ǀ rūpam ǀ na ǀ varcase ǀ bhara ǀ
susvānaḥ ǀ deva-vītaye ǁ

9.65.18 Aṣṭaka 7.2.4.3Anuvāka 9.3.138

19

अर्षा॑ सोम द्यु॒मत्त॑मो॒ऽभि द्रोणा॑नि॒ रोरु॑वत् ।
सीदं॑छ्ये॒नो न योनि॒मा ॥

अर्षा सोम द्युमत्तमो ऽभि द्रोणानि रोरुवत् |
सीदञ् छ्येनो न योनिम् आ ||

árṣā soma dyumáttamo’bhí dróṇāni róruvat ǀ
sī́dañchyenó ná yónimā́ ǁ

arṣā soma dyumattamo 'bhi droṇāni roruvat |
sīdañ chyeno na yonim ā ||

अर्ष॑ । सो॒म॒ । द्यु॒मत्ऽत॑मः । अ॒भि । द्रोणा॑नि । रोरु॑वत् ।
सीद॑न् । श्ये॒नः । न । योनि॑म् । आ ॥

अर्ष । सोम । द्युमत्ऽतमः । अभि । द्रोणानि । रोरुवत् ।
सीदन् । श्येनः । न । योनिम् । आ ॥

árṣa ǀ soma ǀ dyumát-tamaḥ ǀ abhí ǀ dróṇāni ǀ róruvat ǀ
sī́dan ǀ śyenáḥ ǀ ná ǀ yónim ǀ ā́ ǁ

arṣa ǀ soma ǀ dyumat-tamaḥ ǀ abhi ǀ droṇāni ǀ roruvat ǀ
sīdan ǀ śyenaḥ ǀ na ǀ yonim ǀ ā ǁ

9.65.19 Aṣṭaka 7.2.4.4Anuvāka 9.3.139

20

अ॒प्सा इंद्रा॑य वा॒यवे॒ वरु॑णाय म॒रुद्भ्यः॑ ।
सोमो॑ अर्षति॒ विष्ण॑वे ॥

अप्सा इन्द्राय वायवे वरुणाय मरुद्भ्यः |
सोमो अर्षति विष्णवे ||

apsā́ índrāya vāyáve váruṇāya marúdbhyaḥ ǀ
sómo arṣati víṣṇave ǁ

apsā indrāya vāyave varuṇāya marudbhyaḥ |
somo arṣati viṣṇave ||

अ॒प्साः । इन्द्रा॑य । वा॒यवे॑ । वरु॑णाय । म॒रुत्ऽभ्यः॑ ।
सोमः॑ । अ॒र्ष॒ति॒ । विष्ण॑वे ॥

अप्साः । इन्द्राय । वायवे । वरुणाय । मरुत्ऽभ्यः ।
सोमः । अर्षति । विष्णवे ॥

apsā́ḥ ǀ índrāya ǀ vāyáve ǀ váruṇāya ǀ marút-bhyaḥ ǀ
sómaḥ ǀ arṣati ǀ víṣṇave ǁ

apsāḥ ǀ indrāya ǀ vāyave ǀ varuṇāya ǀ marut-bhyaḥ ǀ
somaḥ ǀ arṣati ǀ viṣṇave ǁ

9.65.20 Aṣṭaka 7.2.4.5Anuvāka 9.3.140

21

इषं॑ तो॒काय॑ नो॒ दध॑द॒स्मभ्यं॑ सोम वि॒श्वतः॑ ।
आ प॑वस्व सह॒स्रिणं॑ ॥

इषं तोकाय नो दधद् अस्मभ्यं सोम विश्वतः |
आ पवस्व सहस्रिणम् ||

íṣam tokā́ya no dádhadasmábhyam soma viśvátaḥ ǀ
ā́ pavasva sahasríṇam ǁ

iṣaṃ tokāya no dadhad asmabhyaṃ soma viśvataḥ |
ā pavasva sahasriṇam ||

इष॑म् । तो॒काय॑ । नः॒ । दध॑त् । अ॒स्मभ्य॑म् । सो॒म॒ । वि॒श्वतः॑ ।
आ । प॒व॒स्व॒ । स॒ह॒स्रिण॑म् ॥

इषम् । तोकाय । नः । दधत् । अस्मभ्यम् । सोम । विश्वतः ।
आ । पवस्व । सहस्रिणम् ॥

íṣam ǀ tokā́ya ǀ naḥ ǀ dádhat ǀ asmábhyam ǀ soma ǀ viśvátaḥ ǀ
ā́ ǀ pavasva ǀ sahasríṇam ǁ

iṣam ǀ tokāya ǀ naḥ ǀ dadhat ǀ asmabhyam ǀ soma ǀ viśvataḥ ǀ
ā ǀ pavasva ǀ sahasriṇam ǁ

9.65.21 Aṣṭaka 7.2.5.1Anuvāka 9.3.141

22

ये सोमा॑सः परा॒वति॒ ये अ॑र्वा॒वति॑ सुन्वि॒रे ।
ये वा॒दः श॑र्य॒णाव॑ति ॥

ये सोमासः परावति ये अर्वावति सुन्विरे |
ये वादः शर्यणावति ||

yé sómāsaḥ parāváti yé arvāváti sunviré ǀ
yé vādáḥ śaryaṇā́vati ǁ

ye somāsaḥ parāvati ye arvāvati sunvire |
ye vādaḥ śaryaṇāvati ||

ये । सोमा॑सः । प॒रा॒ऽवति॑ । ये । अ॒र्वा॒ऽवति॑ । सु॒न्वि॒रे ।
ये । वा॒ । अ॒दः । श॒र्य॒णाऽव॑ति ॥

ये । सोमासः । पराऽवति । ये । अर्वाऽवति । सुन्विरे ।
ये । वा । अदः । शर्यणाऽवति ॥

yé ǀ sómāsaḥ ǀ parā-váti ǀ yé ǀ arvā-váti ǀ sunviré ǀ
yé ǀ vā ǀ adáḥ ǀ śaryaṇā́-vati ǁ

ye ǀ somāsaḥ ǀ parā-vati ǀ ye ǀ arvā-vati ǀ sunvire ǀ
ye ǀ vā ǀ adaḥ ǀ śaryaṇā-vati ǁ

9.65.22 Aṣṭaka 7.2.5.2Anuvāka 9.3.142

23

य आ॑र्जी॒केषु॒ कृत्व॑सु॒ ये मध्ये॑ प॒स्त्या॑नां ।
ये वा॒ जने॑षु पं॒चसु॑ ॥

य आर्जीकेषु कृत्वसु ये मध्ये पस्त्यानाम् |
ये वा जनेषु पञ्चसु ||

yá ārjīkéṣu kṛ́tvasu yé mádhye pastyā́nām ǀ
yé vā jáneṣu pañcásu ǁ

ya ārjīkeṣu kṛtvasu ye madhye pastyānām |
ye vā janeṣu pañcasu ||

ये । आ॒र्जी॒केषु॑ । कृत्व॑ऽसु । ये । मध्ये॑ । प॒स्त्या॑नाम् ।
ये । वा॒ । जने॑षु । प॒ञ्चऽसु॑ ॥

ये । आर्जीकेषु । कृत्वऽसु । ये । मध्ये । पस्त्यानाम् ।
ये । वा । जनेषु । पञ्चऽसु ॥

yé ǀ ārjīkéṣu ǀ kṛ́tva-su ǀ yé ǀ mádhye ǀ pastyā́nām ǀ
yé ǀ vā ǀ jáneṣu ǀ pañcá-su ǁ

ye ǀ ārjīkeṣu ǀ kṛtva-su ǀ ye ǀ madhye ǀ pastyānām ǀ
ye ǀ vā ǀ janeṣu ǀ pañca-su ǁ

9.65.23 Aṣṭaka 7.2.5.3Anuvāka 9.3.143

24

ते नो॑ वृ॒ष्टिं दि॒वस्परि॒ पवं॑ता॒मा सु॒वीर्यं॑ ।
सु॒वा॒ना दे॒वास॒ इंद॑वः ॥

ते नो वृष्टिं दिवस् परि पवन्ताम् आ सुवीर्यम् |
सुवाना देवास इन्दवः ||

té no vṛṣṭím diváspári pávantāmā́ suvī́ryam ǀ
suvānā́ devā́sa índavaḥ ǁ

te no vṛṣṭiṃ divas pari pavantām ā suvīryam |
suvānā devāsa indavaḥ ||

ते । नः॒ । वृ॒ष्टिम् । दि॒वः । परि॑ । पव॑न्ताम् । आ । सु॒ऽवीर्य॑म् ।
सु॒वा॒नाः । दे॒वासः॑ । इन्द॑वः ॥

ते । नः । वृष्टिम् । दिवः । परि । पवन्ताम् । आ । सुऽवीर्यम् ।
सुवानाः । देवासः । इन्दवः ॥

té ǀ naḥ ǀ vṛṣṭím ǀ diváḥ ǀ pári ǀ pávantām ǀ ā́ ǀ su-vī́ryam ǀ
suvānā́ḥ ǀ devā́saḥ ǀ índavaḥ ǁ

te ǀ naḥ ǀ vṛṣṭim ǀ divaḥ ǀ pari ǀ pavantām ǀ ā ǀ su-vīryam ǀ
suvānāḥ ǀ devāsaḥ ǀ indavaḥ ǁ

9.65.24 Aṣṭaka 7.2.5.4Anuvāka 9.3.144

25

पव॑ते हर्य॒तो हरि॑र्गृणा॒नो ज॒मद॑ग्निना ।
हि॒न्वा॒नो गोरधि॑ त्व॒चि ॥

पवते हर्यतो हरिर् गृणानो जमदग्निना |
हिन्वानो गोर् अधि त्वचि ||

pávate haryató hárirgṛṇānó jamádagninā ǀ
hinvānó górádhi tvací ǁ

pavate haryato harir gṛṇāno jamadagninā |
hinvāno gor adhi tvaci ||

पव॑ते । ह॒र्य॒तः । हरिः॑ । गृ॒णा॒नः । ज॒मत्ऽअ॑ग्निना ।
हि॒न्वा॒नः । गोः । अधि॑ । त्व॒चि ॥

पवते । हर्यतः । हरिः । गृणानः । जमत्ऽअग्निना ।
हिन्वानः । गोः । अधि । त्वचि ॥

pávate ǀ haryatáḥ ǀ háriḥ ǀ gṛṇānáḥ ǀ jamát-agninā ǀ
hinvānáḥ ǀ góḥ ǀ ádhi ǀ tvací ǁ

pavate ǀ haryataḥ ǀ hariḥ ǀ gṛṇānaḥ ǀ jamat-agninā ǀ
hinvānaḥ ǀ goḥ ǀ adhi ǀ tvaci ǁ

9.65.25 Aṣṭaka 7.2.5.5Anuvāka 9.3.145

26

प्र शु॒क्रासो॑ वयो॒जुवो॑ हिन्वा॒नासो॒ न सप्त॑यः ।
श्री॒णा॒ना अ॒प्सु मृं॑जत ॥

प्र शुक्रासो वयोजुवो हिन्वानासो न सप्तयः |
श्रीणाना अप्सु मृञ्जत ||

prá śukrā́so vayojúvo hinvānā́so ná sáptayaḥ ǀ
śrīṇānā́ apsú mṛñjata ǁ

pra śukrāso vayojuvo hinvānāso na saptayaḥ |
śrīṇānā apsu mṛñjata ||

प्र । शु॒क्रासः॑ । व॒यः॒ऽजुवः॑ । हि॒न्वा॒नासः॑ । न । सप्त॑यः ।
श्री॒णा॒नाः । अ॒प्ऽसु । मृ॒ञ्ज॒त॒ ॥

प्र । शुक्रासः । वयःऽजुवः । हिन्वानासः । न । सप्तयः ।
श्रीणानाः । अप्ऽसु । मृञ्जत ॥

prá ǀ śukrā́saḥ ǀ vayaḥ-júvaḥ ǀ hinvānā́saḥ ǀ ná ǀ sáptayaḥ ǀ
śrīṇānā́ḥ ǀ ap-sú ǀ mṛñjata ǁ

pra ǀ śukrāsaḥ ǀ vayaḥ-juvaḥ ǀ hinvānāsaḥ ǀ na ǀ saptayaḥ ǀ
śrīṇānāḥ ǀ ap-su ǀ mṛñjata ǁ

9.65.26 Aṣṭaka 7.2.6.1Anuvāka 9.3.146

27

तं त्वा॑ सु॒तेष्वा॒भुवो॑ हिन्वि॒रे दे॒वता॑तये ।
स प॑वस्वा॒नया॑ रु॒चा ॥

तं त्वा सुतेष्व् आभुवो हिन्विरे देवतातये |
स पवस्वानया रुचा ||

tám tvā sutéṣvābhúvo hinviré devátātaye ǀ
sá pavasvānáyā rucā́ ǁ

taṃ tvā suteṣv ābhuvo hinvire devatātaye |
sa pavasvānayā rucā ||

तम् । त्वा॒ । सु॒तेषु॑ । आ॒ऽभुवः॑ । हि॒न्वि॒रे । दे॒वऽता॑तये ।
सः । प॒व॒स्व॒ । अ॒नया॑ । रु॒चा ॥

तम् । त्वा । सुतेषु । आऽभुवः । हिन्विरे । देवऽतातये ।
सः । पवस्व । अनया । रुचा ॥

tám ǀ tvā ǀ sutéṣu ǀ ā-bhúvaḥ ǀ hinviré ǀ devá-tātaye ǀ
sáḥ ǀ pavasva ǀ anáyā ǀ rucā́ ǁ

tam ǀ tvā ǀ suteṣu ǀ ā-bhuvaḥ ǀ hinvire ǀ deva-tātaye ǀ
saḥ ǀ pavasva ǀ anayā ǀ rucā ǁ

9.65.27 Aṣṭaka 7.2.6.2Anuvāka 9.3.147

28

आ ते॒ दक्षं॑ मयो॒भुवं॒ वह्नि॑म॒द्या वृ॑णीमहे ।
पांत॒मा पु॑रु॒स्पृहं॑ ॥

आ ते दक्षम् मयोभुवं वह्निम् अद्या वृणीमहे |
पान्तम् आ पुरुस्पृहम् ||

ā́ te dákṣam mayobhúvam váhnimadyā́ vṛṇīmahe ǀ
pā́ntamā́ puruspṛ́ham ǁ

ā te dakṣam mayobhuvaṃ vahnim adyā vṛṇīmahe |
pāntam ā puruspṛham ||

आ । ते॒ । दक्ष॑म् । म॒यः॒ऽभुव॑म् । वह्नि॑म् । अ॒द्य । वृ॒णी॒म॒हे॒ ।
पान्त॑म् । आ । पु॒रु॒ऽस्पृह॑म् ॥

आ । ते । दक्षम् । मयःऽभुवम् । वह्निम् । अद्य । वृणीमहे ।
पान्तम् । आ । पुरुऽस्पृहम् ॥

ā́ ǀ te ǀ dákṣam ǀ mayaḥ-bhúvam ǀ váhnim ǀ adyá ǀ vṛṇīmahe ǀ
pā́ntam ǀ ā́ ǀ puru-spṛ́ham ǁ

ā ǀ te ǀ dakṣam ǀ mayaḥ-bhuvam ǀ vahnim ǀ adya ǀ vṛṇīmahe ǀ
pāntam ǀ ā ǀ puru-spṛham ǁ

9.65.28 Aṣṭaka 7.2.6.3Anuvāka 9.3.148

29

आ मं॒द्रमा वरे॑ण्य॒मा विप्र॒मा म॑नी॒षिणं॑ ।
पांत॒मा पु॑रु॒स्पृहं॑ ॥

आ मन्द्रम् आ वरेण्यम् आ विप्रम् आ मनीषिणम् |
पान्तम् आ पुरुस्पृहम् ||

ā́ mandrámā́ váreṇyamā́ vípramā́ manīṣíṇam ǀ
pā́ntamā́ puruspṛ́ham ǁ

ā mandram ā vareṇyam ā vipram ā manīṣiṇam |
pāntam ā puruspṛham ||

आ । म॒न्द्रम् । आ । वरे॑ण्यम् । आ । विप्र॑म् । आ । म॒नी॒षिण॑म् ।
पान्त॑म् । आ । पु॒रु॒ऽस्पृह॑म् ॥

आ । मन्द्रम् । आ । वरेण्यम् । आ । विप्रम् । आ । मनीषिणम् ।
पान्तम् । आ । पुरुऽस्पृहम् ॥

ā́ ǀ mandrám ǀ ā́ ǀ váreṇyam ǀ ā́ ǀ vípram ǀ ā́ ǀ manīṣíṇam ǀ
pā́ntam ǀ ā́ ǀ puru-spṛ́ham ǁ

ā ǀ mandram ǀ ā ǀ vareṇyam ǀ ā ǀ vipram ǀ ā ǀ manīṣiṇam ǀ
pāntam ǀ ā ǀ puru-spṛham ǁ

9.65.29 Aṣṭaka 7.2.6.4Anuvāka 9.3.149

30

आ र॒यिमा सु॑चे॒तुन॒मा सु॑क्रतो त॒नूष्वा ।
पांत॒मा पु॑रु॒स्पृहं॑ ॥

आ रयिम् आ सुचेतुनम् आ सुक्रतो तनूष्व् आ |
पान्तम् आ पुरुस्पृहम् ||

ā́ rayímā́ sucetúnamā́ sukrato tanū́ṣvā́ ǀ
pā́ntamā́ puruspṛ́ham ǁ

ā rayim ā sucetunam ā sukrato tanūṣv ā |
pāntam ā puruspṛham ||

आ । र॒यिम् । आ । सु॒ऽचे॒तुन॑म् । आ । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो । त॒नूषु॑ । आ ।
पान्त॑म् । आ । पु॒रु॒ऽस्पृह॑म् ॥

आ । रयिम् । आ । सुऽचेतुनम् । आ । सुक्रतो इति सुऽक्रतो । तनूषु । आ ।
पान्तम् । आ । पुरुऽस्पृहम् ॥

ā́ ǀ rayím ǀ ā́ ǀ su-cetúnam ǀ ā́ ǀ sukrato íti su-krato ǀ tanū́ṣu ǀ ā́ ǀ
pā́ntam ǀ ā́ ǀ puru-spṛ́ham ǁ

ā ǀ rayim ǀ ā ǀ su-cetunam ǀ ā ǀ sukrato iti su-krato ǀ tanūṣu ǀ ā ǀ
pāntam ǀ ā ǀ puru-spṛham ǁ

9.65.30 Aṣṭaka 7.2.6.5Anuvāka 9.3.150

Ṛgveda 9.65 · Soma Pavamāna

Interpretations

उपोद्घातः