Ṛgveda 9.61 · Soma Pavamāna · Vande Mataram Library

1

अ॒या वी॒ती परि॑ स्रव॒ यस्त॑ इंदो॒ मदे॒ष्वा ।
अ॒वाह॑न्नव॒तीर्नव॑ ॥

अया वीती परि स्रव यस् त इन्दो मदेष्व् आ |
अवाहन् नवतीर् नव ||

ayā́ vītī́ pári srava yásta indo mádeṣvā́ ǀ
avā́hannavatī́rnáva ǁ

ayā vītī pari srava yas ta indo madeṣv ā |
avāhan navatīr nava ||

अ॒या । वी॒ती । परि॑ । स्र॒व॒ । यः । ते॒ । इ॒न्दो॒ इति॑ । मदे॑षु । आ ।
अ॒व॒ऽअह॑न् । न॒व॒तीः । नव॑ ॥

अया । वीती । परि । स्रव । यः । ते । इन्दो इति । मदेषु । आ ।
अवऽअहन् । नवतीः । नव ॥

ayā́ ǀ vītī́ ǀ pári ǀ srava ǀ yáḥ ǀ te ǀ indo íti ǀ mádeṣu ǀ ā́ ǀ
ava-áhan ǀ navatī́ḥ ǀ náva ǁ

ayā ǀ vītī ǀ pari ǀ srava ǀ yaḥ ǀ te ǀ indo iti ǀ madeṣu ǀ ā ǀ
ava-ahan ǀ navatīḥ ǀ nava ǁ

9.61.1 Aṣṭaka 7.1.18.1Anuvāka 9.3.1

2

पुरः॑ स॒द्य इ॒त्थाधि॑ये॒ दिवो॑दासाय॒ शंब॑रं ।
अध॒ त्यं तु॒र्वशं॒ यदुं॑ ॥

पुरः सद्य इत्थाधिये दिवोदासाय शम्बरम् |
अध त्यं तुर्वशं यदुम् ||

púraḥ sadyá itthā́dhiye dívodāsāya śámbaram ǀ
ádha tyám turváśam yádum ǁ

puraḥ sadya itthādhiye divodāsāya śambaram |
adha tyaṃ turvaśaṃ yadum ||

पुरः॑ । स॒द्यः । इ॒त्थाऽधि॑ये । दिवः॑ऽदासाय । शम्ब॑रम् ।
अध॑ । त्यम् । तु॒र्वश॑म् । यदु॑म् ॥

पुरः । सद्यः । इत्थाऽधिये । दिवःऽदासाय । शम्बरम् ।
अध । त्यम् । तुर्वशम् । यदुम् ॥

púraḥ ǀ sadyáḥ ǀ itthā́-dhiye ǀ dívaḥ-dāsāya ǀ śámbaram ǀ
ádha ǀ tyám ǀ turváśam ǀ yádum ǁ

puraḥ ǀ sadyaḥ ǀ itthā-dhiye ǀ divaḥ-dāsāya ǀ śambaram ǀ
adha ǀ tyam ǀ turvaśam ǀ yadum ǁ

9.61.2 Aṣṭaka 7.1.18.2Anuvāka 9.3.2

3

परि॑ णो॒ अश्व॑मश्व॒विद्गोम॑दिंदो॒ हिर॑ण्यवत् ।
क्षरा॑ सह॒स्रिणी॒रिषः॑ ॥

परि णो अश्वम् अश्वविद् गोमद् इन्दो हिरण्यवत् |
क्षरा सहस्रिणीर् इषः ||

pári ṇo áśvamaśvavídgómadindo híraṇyavat ǀ
kṣárā sahasríṇīríṣaḥ ǁ

pari ṇo aśvam aśvavid gomad indo hiraṇyavat |
kṣarā sahasriṇīr iṣaḥ ||

परि॑ । नः॒ । अश्व॑म् । अ॒श्व॒ऽवित् । गोऽम॑त् । इ॒न्दो॒ इति॑ । हिर॑ण्यऽवत् ।
क्षर॑ । स॒ह॒स्रिणीः॑ । इषः॑ ॥

परि । नः । अश्वम् । अश्वऽवित् । गोऽमत् । इन्दो इति । हिरण्यऽवत् ।
क्षर । सहस्रिणीः । इषः ॥

pári ǀ naḥ ǀ áśvam ǀ aśva-vít ǀ gó-mat ǀ indo íti ǀ híraṇya-vat ǀ
kṣára ǀ sahasríṇīḥ ǀ íṣaḥ ǁ

pari ǀ naḥ ǀ aśvam ǀ aśva-vit ǀ go-mat ǀ indo iti ǀ hiraṇya-vat ǀ
kṣara ǀ sahasriṇīḥ ǀ iṣaḥ ǁ

9.61.3 Aṣṭaka 7.1.18.3Anuvāka 9.3.3

4

पव॑मानस्य ते व॒यं प॒वित्र॑मभ्युंद॒तः ।
स॒खि॒त्वमा वृ॑णीमहे ॥

पवमानस्य ते वयम् पवित्रम् अभ्युन्दतः |
सखित्वम् आ वृणीमहे ||

pávamānasya te vayám pavítramabhyundatáḥ ǀ
sakhitvámā́ vṛṇīmahe ǁ

pavamānasya te vayam pavitram abhyundataḥ |
sakhitvam ā vṛṇīmahe ||

पव॑मानस्य । ते॒ । व॒यम् । प॒वित्र॑म् । अ॒भि॒ऽउ॒न्द॒तः ।
स॒खि॒ऽत्वम् । आ । वृ॒णी॒म॒हे॒ ॥

पवमानस्य । ते । वयम् । पवित्रम् । अभिऽउन्दतः ।
सखिऽत्वम् । आ । वृणीमहे ॥

pávamānasya ǀ te ǀ vayám ǀ pavítram ǀ abhi-undatáḥ ǀ
sakhi-tvám ǀ ā́ ǀ vṛṇīmahe ǁ

pavamānasya ǀ te ǀ vayam ǀ pavitram ǀ abhi-undataḥ ǀ
sakhi-tvam ǀ ā ǀ vṛṇīmahe ǁ

9.61.4 Aṣṭaka 7.1.18.4Anuvāka 9.3.4

5

ये ते॑ प॒वित्र॑मू॒र्मयो॑ऽभि॒क्षरं॑ति॒ धार॑या ।
तेभि॑र्नः सोम मृळय ॥

ये ते पवित्रम् ऊर्मयो ऽभिक्षरन्ति धारया |
तेभिर् नः सोम मृऌअय ||

yé te pavítramūrmáyo’bhikṣáranti dhā́rayā ǀ
tébhirnaḥ soma mṛḷaya ǁ

ye te pavitram ūrmayo 'bhikṣaranti dhārayā |
tebhir naḥ soma mṛḷaya ||

ये । ते॒ । प॒वित्र॑म् । ऊ॒र्मयः॑ । अ॒भि॒ऽक्षर॑न्ति । धार॑या ।
तेभिः॑ । नः॒ । सो॒म॒ । मृ॒ळ॒य॒ ॥

ये । ते । पवित्रम् । ऊर्मयः । अभिऽक्षरन्ति । धारया ।
तेभिः । नः । सोम । मृळय ॥

yé ǀ te ǀ pavítram ǀ ūrmáyaḥ ǀ abhi-kṣáranti ǀ dhā́rayā ǀ
tébhiḥ ǀ naḥ ǀ soma ǀ mṛḷaya ǁ

ye ǀ te ǀ pavitram ǀ ūrmayaḥ ǀ abhi-kṣaranti ǀ dhārayā ǀ
tebhiḥ ǀ naḥ ǀ soma ǀ mṛḷaya ǁ

9.61.5 Aṣṭaka 7.1.18.5Anuvāka 9.3.5

6

स नः॑ पुना॒न आ भ॑र र॒यिं वी॒रव॑ती॒मिषं॑ ।
ईशा॑नः सोम वि॒श्वतः॑ ॥

स नः पुनान आ भर रयिं वीरवतीम् इषम् |
ईशानः सोम विश्वतः ||

sá naḥ punāná ā́ bhara rayím vīrávatīmíṣam ǀ
ī́śānaḥ soma viśvátaḥ ǁ

sa naḥ punāna ā bhara rayiṃ vīravatīm iṣam |
īśānaḥ soma viśvataḥ ||

सः । नः॒ । पु॒ना॒नः । आ । भ॒र॒ । र॒यिम् । वी॒रऽव॑तीम् । इष॑म् ।
ईशा॑नः । सो॒म॒ । वि॒श्वतः॑ ॥

सः । नः । पुनानः । आ । भर । रयिम् । वीरऽवतीम् । इषम् ।
ईशानः । सोम । विश्वतः ॥

sáḥ ǀ naḥ ǀ punānáḥ ǀ ā́ ǀ bhara ǀ rayím ǀ vīrá-vatīm ǀ íṣam ǀ
ī́śānaḥ ǀ soma ǀ viśvátaḥ ǁ

saḥ ǀ naḥ ǀ punānaḥ ǀ ā ǀ bhara ǀ rayim ǀ vīra-vatīm ǀ iṣam ǀ
īśānaḥ ǀ soma ǀ viśvataḥ ǁ

9.61.6 Aṣṭaka 7.1.19.1Anuvāka 9.3.6

7

ए॒तमु॒ त्यं दश॒ क्षिपो॑ मृ॒जंति॒ सिंधु॑मातरं ।
समा॑दि॒त्येभि॑रख्यत ॥

एतम् उ त्यं दश क्षिपो मृजन्ति सिन्धुमातरम् |
सम् आदित्येभिर् अख्यत ||

etámu tyám dáśa kṣípo mṛjánti síndhumātaram ǀ
sámādityébhirakhyata ǁ

etam u tyaṃ daśa kṣipo mṛjanti sindhumātaram |
sam ādityebhir akhyata ||

ए॒तम् । ऊं॒ इति॑ । त्यम् । दश॑ । क्षिपः॑ । मृ॒जन्ति॑ । सिन्धु॑ऽमातरम् ।
सम् । आ॒दि॒त्येभिः॑ । अ॒ख्य॒त॒ ॥

एतम् । ऊं इति । त्यम् । दश । क्षिपः । मृजन्ति । सिन्धुऽमातरम् ।
सम् । आदित्येभिः । अख्यत ॥

etám ǀ ūṃ íti ǀ tyám ǀ dáśa ǀ kṣípaḥ ǀ mṛjánti ǀ síndhu-mātaram ǀ
sám ǀ ādityébhiḥ ǀ akhyata ǁ

etam ǀ ūṃ iti ǀ tyam ǀ daśa ǀ kṣipaḥ ǀ mṛjanti ǀ sindhu-mātaram ǀ
sam ǀ ādityebhiḥ ǀ akhyata ǁ

9.61.7 Aṣṭaka 7.1.19.2Anuvāka 9.3.7

8

समिंद्रे॑णो॒त वा॒युना॑ सु॒त ए॑ति प॒वित्र॒ आ ।
सं सूर्य॑स्य र॒श्मिभिः॑ ॥

सम् इन्द्रेणोत वायुना सुत एति पवित्र आ |
सं सूर्यस्य रश्मिभिः ||

sámíndreṇotá vāyúnā sutá eti pavítra ā́ ǀ
sám sū́ryasya raśmíbhiḥ ǁ

sam indreṇota vāyunā suta eti pavitra ā |
saṃ sūryasya raśmibhiḥ ||

सम् । इन्द्रे॑ण । उ॒त । वा॒युना॑ । सु॒तः । ए॒ति॒ । प॒वित्रे॑ । आ ।
सम् । सूर्य॑स्य । र॒श्मिऽभिः॑ ॥

सम् । इन्द्रेण । उत । वायुना । सुतः । एति । पवित्रे । आ ।
सम् । सूर्यस्य । रश्मिऽभिः ॥

sám ǀ índreṇa ǀ utá ǀ vāyúnā ǀ sutáḥ ǀ eti ǀ pavítre ǀ ā́ ǀ
sám ǀ sū́ryasya ǀ raśmí-bhiḥ ǁ

sam ǀ indreṇa ǀ uta ǀ vāyunā ǀ sutaḥ ǀ eti ǀ pavitre ǀ ā ǀ
sam ǀ sūryasya ǀ raśmi-bhiḥ ǁ

9.61.8 Aṣṭaka 7.1.19.3Anuvāka 9.3.8

9

स नो॒ भगा॑य वा॒यवे॑ पू॒ष्णे प॑वस्व॒ मधु॑मान् ।
चारु॑र्मि॒त्रे वरु॑णे च ॥

स नो भगाय वायवे पूष्णे पवस्व मधुमान् |
चारुर् मित्रे वरुणे च ||

sá no bhágāya vāyáve pūṣṇé pavasva mádhumān ǀ
cā́rurmitré váruṇe ca ǁ

sa no bhagāya vāyave pūṣṇe pavasva madhumān |
cārur mitre varuṇe ca ||

सः । नः॒ । भगा॑य । वा॒यवे॑ । पू॒ष्णे । प॒व॒स्व॒ । मधु॑ऽमान् ।
चारुः॑ । मि॒त्रे । वरु॑णे । च॒ ॥

सः । नः । भगाय । वायवे । पूष्णे । पवस्व । मधुऽमान् ।
चारुः । मित्रे । वरुणे । च ॥

sáḥ ǀ naḥ ǀ bhágāya ǀ vāyáve ǀ pūṣṇé ǀ pavasva ǀ mádhu-mān ǀ
cā́ruḥ ǀ mitré ǀ váruṇe ǀ ca ǁ

saḥ ǀ naḥ ǀ bhagāya ǀ vāyave ǀ pūṣṇe ǀ pavasva ǀ madhu-mān ǀ
cāruḥ ǀ mitre ǀ varuṇe ǀ ca ǁ

9.61.9 Aṣṭaka 7.1.19.4Anuvāka 9.3.9

10

उ॒च्चा ते॑ जा॒तमंध॑सो दि॒वि षद्भूम्या द॑दे ।
उ॒ग्रं शर्म॒ महि॒ श्रवः॑ ॥

उच्चा ते जातम् अन्धसो दिवि षद् भूम्य् आ ददे |
उग्रं शर्म महि श्रवः ||

uccā́ te jātámándhaso diví ṣádbhū́myā́ dade ǀ
ugrám śárma máhi śrávaḥ ǁ

uccā te jātam andhaso divi ṣad bhūmy ā dade |
ugraṃ śarma mahi śravaḥ ||

उ॒च्चा । ते॒ । जा॒तम् । अन्ध॑सः । दि॒वि । सत् । भूमिः॑ । आ । द॒दे॒ ।
उ॒ग्रम् । शर्म॑ । महि॑ । श्रवः॑ ॥

उच्चा । ते । जातम् । अन्धसः । दिवि । सत् । भूमिः । आ । ददे ।
उग्रम् । शर्म । महि । श्रवः ॥

uccā́ ǀ te ǀ jātám ǀ ándhasaḥ ǀ diví ǀ sát ǀ bhū́miḥ ǀ ā́ ǀ dade ǀ
ugrám ǀ śárma ǀ máhi ǀ śrávaḥ ǁ

uccā ǀ te ǀ jātam ǀ andhasaḥ ǀ divi ǀ sat ǀ bhūmiḥ ǀ ā ǀ dade ǀ
ugram ǀ śarma ǀ mahi ǀ śravaḥ ǁ

9.61.10 Aṣṭaka 7.1.19.5Anuvāka 9.3.10

11

ए॒ना विश्वा॑न्य॒र्य आ द्यु॒म्नानि॒ मानु॑षाणां ।
सिषा॑संतो वनामहे ॥

एना विश्वान्य् अर्य आ द्युम्नानि मानुषाणाम् |
सिषासन्तो वनामहे ||

enā́ víśvānyaryá ā́ dyumnā́ni mā́nuṣāṇām ǀ
síṣāsanto vanāmahe ǁ

enā viśvāny arya ā dyumnāni mānuṣāṇām |
siṣāsanto vanāmahe ||

ए॒ना । विश्वा॑नि । अ॒र्यः । आ । द्यु॒म्नानि॑ । मानु॑षाणाम् ।
सिसा॑सन्तः । व॒ना॒म॒हे॒ ॥

एना । विश्वानि । अर्यः । आ । द्युम्नानि । मानुषाणाम् ।
सिसासन्तः । वनामहे ॥

enā́ ǀ víśvāni ǀ aryáḥ ǀ ā́ ǀ dyumnā́ni ǀ mā́nuṣāṇām ǀ
sísāsantaḥ ǀ vanāmahe ǁ

enā ǀ viśvāni ǀ aryaḥ ǀ ā ǀ dyumnāni ǀ mānuṣāṇām ǀ
sisāsantaḥ ǀ vanāmahe ǁ

9.61.11 Aṣṭaka 7.1.20.1Anuvāka 9.3.11

12

स न॒ इंद्रा॑य॒ यज्य॑वे॒ वरु॑णाय म॒रुद्भ्यः॑ ।
व॒रि॒वो॒वित्परि॑ स्रव ॥

स न इन्द्राय यज्यवे वरुणाय मरुद्भ्यः |
वरिवोवित् परि स्रव ||

sá na índrāya yájyave váruṇāya marúdbhyaḥ ǀ
varivovítpári srava ǁ

sa na indrāya yajyave varuṇāya marudbhyaḥ |
varivovit pari srava ||

सः । नः॒ । इन्द्रा॑य । यज्य॑वे । वरु॑णाय । म॒रुत्ऽभ्यः॑ ।
व॒रि॒वः॒ऽवित् । परि॑ । स्र॒व॒ ॥

सः । नः । इन्द्राय । यज्यवे । वरुणाय । मरुत्ऽभ्यः ।
वरिवःऽवित् । परि । स्रव ॥

sáḥ ǀ naḥ ǀ índrāya ǀ yájyave ǀ váruṇāya ǀ marút-bhyaḥ ǀ
varivaḥ-vít ǀ pári ǀ srava ǁ

saḥ ǀ naḥ ǀ indrāya ǀ yajyave ǀ varuṇāya ǀ marut-bhyaḥ ǀ
varivaḥ-vit ǀ pari ǀ srava ǁ

9.61.12 Aṣṭaka 7.1.20.2Anuvāka 9.3.12

13

उपो॒ षु जा॒तम॒प्तुरं॒ गोभि॑र्भं॒गं परि॑ष्कृतं ।
इंदुं॑ दे॒वा अ॑यासिषुः ॥

उपो षु जातम् अप्तुरं गोभिर् भङ्गम् परिष्कृतम् |
इन्दुं देवा अयासिषुः ||

úpo ṣú jātámaptúram góbhirbhaṅgám páriṣkṛtam ǀ
índum devā́ ayāsiṣuḥ ǁ

upo ṣu jātam apturaṃ gobhir bhaṅgam pariṣkṛtam |
induṃ devā ayāsiṣuḥ ||

उपो॒ इति॑ । सु । जा॒तम् । अ॒प्ऽतुर॑म् । गोभिः॑ । भ॒ङ्गम् । परि॑ऽकृतम् ।
इन्दु॑म् । दे॒वाः । अ॒या॒सि॒षुः॒ ॥

उपो इति । सु । जातम् । अप्ऽतुरम् । गोभिः । भङ्गम् । परिऽकृतम् ।
इन्दुम् । देवाः । अयासिषुः ॥

úpo íti ǀ sú ǀ jātám ǀ ap-túram ǀ góbhiḥ ǀ bhaṅgám ǀ pári-kṛtam ǀ
índum ǀ devā́ḥ ǀ ayāsiṣuḥ ǁ

upo iti ǀ su ǀ jātam ǀ ap-turam ǀ gobhiḥ ǀ bhaṅgam ǀ pari-kṛtam ǀ
indum ǀ devāḥ ǀ ayāsiṣuḥ ǁ

9.61.13 Aṣṭaka 7.1.20.3Anuvāka 9.3.13

14

तमिद्व॑र्धंतु नो॒ गिरो॑ व॒त्सं सं॒शिश्व॑रीरिव ।
य इंद्र॑स्य हृदं॒सनिः॑ ॥

तम् इद् वर्धन्तु नो गिरो वत्सं संशिश्वरीर् इव |
य इन्द्रस्य हृदंसनिः ||

támídvardhantu no gíro vatsám saṃśíśvarīriva ǀ
yá índrasya hṛdaṃsániḥ ǁ

tam id vardhantu no giro vatsaṃ saṃśiśvarīr iva |
ya indrasya hṛdaṃsaniḥ ||

तम् । इत् । व॒र्ध॒न्तु॒ । नः॒ । गिरः॑ । व॒त्सम् । सं॒शिश्व॑रीःऽइव ।
यः । इन्द्र॑स्य । हृ॒द॒म्ऽसनिः॑ ॥

तम् । इत् । वर्धन्तु । नः । गिरः । वत्सम् । संशिश्वरीःऽइव ।
यः । इन्द्रस्य । हृदम्ऽसनिः ॥

tám ǀ ít ǀ vardhantu ǀ naḥ ǀ gíraḥ ǀ vatsám ǀ saṃśíśvarīḥ-iva ǀ
yáḥ ǀ índrasya ǀ hṛdam-sániḥ ǁ

tam ǀ it ǀ vardhantu ǀ naḥ ǀ giraḥ ǀ vatsam ǀ saṃśiśvarīḥ-iva ǀ
yaḥ ǀ indrasya ǀ hṛdam-saniḥ ǁ

9.61.14 Aṣṭaka 7.1.20.4Anuvāka 9.3.14

15

अर्षा॑ णः सोम॒ शं गवे॑ धु॒क्षस्व॑ पि॒प्युषी॒मिषं॑ ।
वर्धा॑ समु॒द्रमु॒क्थ्यं॑ ॥

अर्षा णः सोम शं गवे धुक्षस्व पिप्युषीम् इषम् |
वर्धा समुद्रम् उक्थ्यम् ||

árṣā ṇaḥ soma śám gáve dhukṣásva pipyúṣīmíṣam ǀ
várdhā samudrámukthyám ǁ

arṣā ṇaḥ soma śaṃ gave dhukṣasva pipyuṣīm iṣam |
vardhā samudram ukthyam ||

अर्ष॑ । नः॒ । सो॒म॒ । शम् । गवे॑ । धु॒क्षस्व॑ । पि॒प्युषी॑म् । इष॑म् ।
वर्ध॑ । स॒मु॒द्रम् । उ॒क्थ्य॑म् ॥

अर्ष । नः । सोम । शम् । गवे । धुक्षस्व । पिप्युषीम् । इषम् ।
वर्ध । समुद्रम् । उक्थ्यम् ॥

árṣa ǀ naḥ ǀ soma ǀ śám ǀ gáve ǀ dhukṣásva ǀ pipyúṣīm ǀ íṣam ǀ
várdha ǀ samudrám ǀ ukthyám ǁ

arṣa ǀ naḥ ǀ soma ǀ śam ǀ gave ǀ dhukṣasva ǀ pipyuṣīm ǀ iṣam ǀ
vardha ǀ samudram ǀ ukthyam ǁ

9.61.15 Aṣṭaka 7.1.20.5Anuvāka 9.3.15

16

पव॑मानो अजीजनद्दि॒वश्चि॒त्रं न त॑न्य॒तुं ।
ज्योति॑र्वैश्वान॒रं बृ॒हत् ॥

पवमानो अजीजनद् दिवश् चित्रं न तन्यतुम् |
ज्योतिर् वैश्वानरम् बृहत् ||

pávamāno ajījanaddiváścitrám ná tanyatúm ǀ
jyótirvaiśvānarám bṛhát ǁ

pavamāno ajījanad divaś citraṃ na tanyatum |
jyotir vaiśvānaram bṛhat ||

पव॑मानः । अ॒जी॒ज॒न॒त् । दि॒वः । चि॒त्रम् । न । त॒न्य॒तुम् ।
ज्योतिः॑ । वै॒श्वा॒न॒रम् । बृ॒हत् ॥

पवमानः । अजीजनत् । दिवः । चित्रम् । न । तन्यतुम् ।
ज्योतिः । वैश्वानरम् । बृहत् ॥

pávamānaḥ ǀ ajījanat ǀ diváḥ ǀ citrám ǀ ná ǀ tanyatúm ǀ
jyótiḥ ǀ vaiśvānarám ǀ bṛhát ǁ

pavamānaḥ ǀ ajījanat ǀ divaḥ ǀ citram ǀ na ǀ tanyatum ǀ
jyotiḥ ǀ vaiśvānaram ǀ bṛhat ǁ

9.61.16 Aṣṭaka 7.1.21.1Anuvāka 9.3.16

17

पव॑मानस्य ते॒ रसो॒ मदो॑ राजन्नदुच्छु॒नः ।
वि वार॒मव्य॑मर्षति ॥

पवमानस्य ते रसो मदो राजन्न् अदुच्छुनः |
वि वारम् अव्यम् अर्षति ||

pávamānasya te ráso mádo rājannaducchunáḥ ǀ
ví vā́ramávyamarṣati ǁ

pavamānasya te raso mado rājann aducchunaḥ |
vi vāram avyam arṣati ||

पव॑मानस्य । ते॒ । रसः॑ । मदः॑ । रा॒ज॒न् । अ॒दु॒च्छु॒नः ।
वि । वार॑म् । अव्य॑म् । अ॒र्ष॒ति॒ ॥

पवमानस्य । ते । रसः । मदः । राजन् । अदुच्छुनः ।
वि । वारम् । अव्यम् । अर्षति ॥

pávamānasya ǀ te ǀ rásaḥ ǀ mádaḥ ǀ rājan ǀ aducchunáḥ ǀ
ví ǀ vā́ram ǀ ávyam ǀ arṣati ǁ

pavamānasya ǀ te ǀ rasaḥ ǀ madaḥ ǀ rājan ǀ aducchunaḥ ǀ
vi ǀ vāram ǀ avyam ǀ arṣati ǁ

9.61.17 Aṣṭaka 7.1.21.2Anuvāka 9.3.17

18

पव॑मान॒ रस॒स्तव॒ दक्षो॒ वि रा॑जति द्यु॒मान् ।
ज्योति॒र्विश्वं॒ स्व॑र्दृ॒शे ॥

पवमान रसस् तव दक्षो वि राजति द्युमान् |
ज्योतिर् विश्वं स्वर् दृशे ||

pávamāna rásastáva dákṣo ví rājati dyumā́n ǀ
jyótirvíśvam svárdṛśé ǁ

pavamāna rasas tava dakṣo vi rājati dyumān |
jyotir viśvaṃ svar dṛśe ||

पव॑मान । रसः॑ । तव॑ । दक्षः॑ । वि । रा॒ज॒ति॒ । द्यु॒ऽमान् ।
ज्योतिः॑ । विश्व॑म् । स्वः॑ । दृ॒शे ॥

पवमान । रसः । तव । दक्षः । वि । राजति । द्युऽमान् ।
ज्योतिः । विश्वम् । स्वः । दृशे ॥

pávamāna ǀ rásaḥ ǀ táva ǀ dákṣaḥ ǀ ví ǀ rājati ǀ dyu-mā́n ǀ
jyótiḥ ǀ víśvam ǀ sváḥ ǀ dṛśé ǁ

pavamāna ǀ rasaḥ ǀ tava ǀ dakṣaḥ ǀ vi ǀ rājati ǀ dyu-mān ǀ
jyotiḥ ǀ viśvam ǀ svaḥ ǀ dṛśe ǁ

9.61.18 Aṣṭaka 7.1.21.3Anuvāka 9.3.18

19

यस्ते॒ मदो॒ वरे॑ण्य॒स्तेना॑ पव॒स्वांध॑सा ।
दे॒वा॒वीर॑घशंस॒हा ॥

यस् ते मदो वरेण्यस् तेना पवस्वान्धसा |
देवावीर् अघशंसहा ||

yáste mádo váreṇyasténā pavasvā́ndhasā ǀ
devāvī́raghaśaṃsahā́ ǁ

yas te mado vareṇyas tenā pavasvāndhasā |
devāvīr aghaśaṃsahā ||

यः । ते॒ । मदः॑ । वरे॑ण्यः । तेन॑ । प॒व॒स्व॒ । अन्ध॑सा ।
दे॒व॒ऽअ॒वीः । अ॒घ॒शं॒स॒ऽहा ॥

यः । ते । मदः । वरेण्यः । तेन । पवस्व । अन्धसा ।
देवऽअवीः । अघशंसऽहा ॥

yáḥ ǀ te ǀ mádaḥ ǀ váreṇyaḥ ǀ téna ǀ pavasva ǀ ándhasā ǀ
deva-avī́ḥ ǀ aghaśaṃsa-hā́ ǁ

yaḥ ǀ te ǀ madaḥ ǀ vareṇyaḥ ǀ tena ǀ pavasva ǀ andhasā ǀ
deva-avīḥ ǀ aghaśaṃsa-hā ǁ

9.61.19 Aṣṭaka 7.1.21.4Anuvāka 9.3.19

20

जघ्नि॑र्वृ॒त्रम॑मि॒त्रियं॒ सस्नि॒र्वाजं॑ दि॒वेदि॑वे ।
गो॒षा उ॑ अश्व॒सा अ॑सि ॥

जघ्निर् वृत्रम् अमित्रियं सस्निर् वाजं दिवे-दिवे |
गोषा उ अश्वसा असि ||

jághnirvṛtrámamitríyam sásnirvā́jam divédive ǀ
goṣā́ u aśvasā́ asi ǁ

jaghnir vṛtram amitriyaṃ sasnir vājaṃ dive-dive |
goṣā u aśvasā asi ||

जघ्निः॑ । वृ॒त्रम् । अ॒मि॒त्रिय॑म् । सस्निः॑ । वाज॑म् । दि॒वेऽदि॑वे ।
गो॒ऽसाः । ऊं॒ इति॑ । अ॒श्व॒ऽसाः । अ॒सि॒ ॥

जघ्निः । वृत्रम् । अमित्रियम् । सस्निः । वाजम् । दिवेऽदिवे ।
गोऽसाः । ऊं इति । अश्वऽसाः । असि ॥

jághniḥ ǀ vṛtrám ǀ amitríyam ǀ sásniḥ ǀ vā́jam ǀ divé-dive ǀ
go-sā́ḥ ǀ ūṃ íti ǀ aśva-sā́ḥ ǀ asi ǁ

jaghniḥ ǀ vṛtram ǀ amitriyam ǀ sasniḥ ǀ vājam ǀ dive-dive ǀ
go-sāḥ ǀ ūṃ iti ǀ aśva-sāḥ ǀ asi ǁ

9.61.20 Aṣṭaka 7.1.21.5Anuvāka 9.3.20

21

सम्मि॑श्लो अरु॒षो भ॑व सूप॒स्थाभि॒र्न धे॒नुभिः॑ ।
सीदं॑छ्ये॒नो न योनि॒मा ॥

सम्मिश्लो अरुषो भव सूपस्थाभिर् न धेनुभिः |
सीदञ् छ्येनो न योनिम् आ ||

sámmiślo aruṣó bhava sūpasthā́bhirná dhenúbhiḥ ǀ
sī́dañchyenó ná yónimā́ ǁ

sammiślo aruṣo bhava sūpasthābhir na dhenubhiḥ |
sīdañ chyeno na yonim ā ||

सम्ऽमि॑श्लः । अ॒रु॒षः । भ॒व॒ । सु॒ऽउ॒प॒स्थाभिः॑ । न । धे॒नुऽभिः॑ ।
सीद॑न् । श्ये॒नः । न । योनि॑म् । आ ॥

सम्ऽमिश्लः । अरुषः । भव । सुऽउपस्थाभिः । न । धेनुऽभिः ।
सीदन् । श्येनः । न । योनिम् । आ ॥

sám-miślaḥ ǀ aruṣáḥ ǀ bhava ǀ su-upasthā́bhiḥ ǀ ná ǀ dhenú-bhiḥ ǀ
sī́dan ǀ śyenáḥ ǀ ná ǀ yónim ǀ ā́ ǁ

sam-miślaḥ ǀ aruṣaḥ ǀ bhava ǀ su-upasthābhiḥ ǀ na ǀ dhenu-bhiḥ ǀ
sīdan ǀ śyenaḥ ǀ na ǀ yonim ǀ ā ǁ

9.61.21 Aṣṭaka 7.1.22.1Anuvāka 9.3.21

22

स प॑वस्व॒ य आवि॒थेंद्रं॑ वृ॒त्राय॒ हंत॑वे ।
व॒व्रि॒वांसं॑ म॒हीर॒पः ॥

स पवस्व य आविथेन्द्रं वृत्राय हन्तवे |
वव्रिवांसम् महीर् अपः ||

sá pavasva yá ā́vithéndram vṛtrā́ya hántave ǀ
vavrivā́ṃsam mahī́rapáḥ ǁ

sa pavasva ya āvithendraṃ vṛtrāya hantave |
vavrivāṃsam mahīr apaḥ ||

सः । प॒व॒स्व॒ । यः । आवि॑थ । इन्द्र॑म् । वृ॒त्राय॑ । हन्त॑वे ।
व॒व्रि॒ऽवांस॑म् । म॒हीः । अ॒पः ॥

सः । पवस्व । यः । आविथ । इन्द्रम् । वृत्राय । हन्तवे ।
वव्रिऽवांसम् । महीः । अपः ॥

sáḥ ǀ pavasva ǀ yáḥ ǀ ā́vitha ǀ índram ǀ vṛtrā́ya ǀ hántave ǀ
vavri-vā́ṃsam ǀ mahī́ḥ ǀ apáḥ ǁ

saḥ ǀ pavasva ǀ yaḥ ǀ āvitha ǀ indram ǀ vṛtrāya ǀ hantave ǀ
vavri-vāṃsam ǀ mahīḥ ǀ apaḥ ǁ

9.61.22 Aṣṭaka 7.1.22.2Anuvāka 9.3.22

23

सु॒वीरा॑सो व॒यं धना॒ जये॑म सोम मीढ्वः ।
पु॒ना॒नो व॑र्ध नो॒ गिरः॑ ॥

सुवीरासो वयं धना जयेम सोम मीढ्वः |
पुनानो वर्ध नो गिरः ||

suvī́rāso vayám dhánā jáyema soma mīḍhvaḥ ǀ
punānó vardha no gíraḥ ǁ

suvīrāso vayaṃ dhanā jayema soma mīḍhvaḥ |
punāno vardha no giraḥ ||

सु॒ऽवीरा॑सः । व॒यम् । धना॑ । जये॑म । सो॒म॒ । मी॒ढ्वः॒ ।
पु॒ना॒नः । व॒र्ध॒ । नः॒ । गिरः॑ ॥

सुऽवीरासः । वयम् । धना । जयेम । सोम । मीढ्वः ।
पुनानः । वर्ध । नः । गिरः ॥

su-vī́rāsaḥ ǀ vayám ǀ dhánā ǀ jáyema ǀ soma ǀ mīḍhvaḥ ǀ
punānáḥ ǀ vardha ǀ naḥ ǀ gíraḥ ǁ

su-vīrāsaḥ ǀ vayam ǀ dhanā ǀ jayema ǀ soma ǀ mīḍhvaḥ ǀ
punānaḥ ǀ vardha ǀ naḥ ǀ giraḥ ǁ

9.61.23 Aṣṭaka 7.1.22.3Anuvāka 9.3.23

24

त्वोता॑स॒स्तवाव॑सा॒ स्याम॑ व॒न्वंत॑ आ॒मुरः॑ ।
सोम॑ व्र॒तेषु॑ जागृहि ॥

त्वोतासस् तवावसा स्याम वन्वन्त आमुरः |
सोम व्रतेषु जागृहि ||

tvótāsastávā́vasā syā́ma vanvánta āmúraḥ ǀ
sóma vratéṣu jāgṛhi ǁ

tvotāsas tavāvasā syāma vanvanta āmuraḥ |
soma vrateṣu jāgṛhi ||

त्वाऽऊ॑तासः । तव॑ । अव॑सा । स्याम॑ । व॒न्वन्तः॑ । आ॒ऽमुरः॑ ।
सोम॑ । व्र॒तेषु॑ । जा॒गृ॒हि॒ ॥

त्वाऽऊतासः । तव । अवसा । स्याम । वन्वन्तः । आऽमुरः ।
सोम । व्रतेषु । जागृहि ॥

tvā́-ūtāsaḥ ǀ táva ǀ ávasā ǀ syā́ma ǀ vanvántaḥ ǀ ā-múraḥ ǀ
sóma ǀ vratéṣu ǀ jāgṛhi ǁ

tvā-ūtāsaḥ ǀ tava ǀ avasā ǀ syāma ǀ vanvantaḥ ǀ ā-muraḥ ǀ
soma ǀ vrateṣu ǀ jāgṛhi ǁ

9.61.24 Aṣṭaka 7.1.22.4Anuvāka 9.3.24

25

अ॒प॒घ्नन्प॑वते॒ मृधोऽप॒ सोमो॒ अरा॑व्णः ।
गच्छ॒न्निंद्र॑स्य निष्कृ॒तं ॥

अपघ्नन् पवते मृधो ऽप सोमो अराव्णः |
गच्छन्न् इन्द्रस्य निष्कृतम् ||

apaghnánpavate mṛ́dhó’pa sómo árāvṇaḥ ǀ
gácchanníndrasya niṣkṛtám ǁ

apaghnan pavate mṛdho 'pa somo arāvṇaḥ |
gacchann indrasya niṣkṛtam ||

अ॒प॒ऽघ्नन् । प॒व॒ते॒ । मृधः॑ । अप॑ । सोमः॑ । अरा॑व्णः ।
गच्छ॑न् । इन्द्र॑स्य । निः॒ऽकृ॒तम् ॥

अपऽघ्नन् । पवते । मृधः । अप । सोमः । अराव्णः ।
गच्छन् । इन्द्रस्य । निःऽकृतम् ॥

apa-ghnán ǀ pavate ǀ mṛ́dhaḥ ǀ ápa ǀ sómaḥ ǀ árāvṇaḥ ǀ
gácchan ǀ índrasya ǀ niḥ-kṛtám ǁ

apa-ghnan ǀ pavate ǀ mṛdhaḥ ǀ apa ǀ somaḥ ǀ arāvṇaḥ ǀ
gacchan ǀ indrasya ǀ niḥ-kṛtam ǁ

9.61.25 Aṣṭaka 7.1.22.5Anuvāka 9.3.25

26

म॒हो नो॑ रा॒य आ भ॑र॒ पव॑मान ज॒ही मृधः॑ ।
रास्वें॑दो वी॒रव॒द्यशः॑ ॥

महो नो राय आ भर पवमान जही मृधः |
रास्वेन्दो वीरवद् यशः ||

mahó no rāyá ā́ bhara pávamāna jahī́ mṛ́dhaḥ ǀ
rā́svendo vīrávadyáśaḥ ǁ

maho no rāya ā bhara pavamāna jahī mṛdhaḥ |
rāsvendo vīravad yaśaḥ ||

म॒हः । नः॒ । रा॒यः । आ । भ॒र॒ । पव॑मान । ज॒हि । मृधः॑ ।
रास्व॑ । इ॒न्दो॒ इति॑ । वी॒रऽव॑त् । यशः॑ ॥

महः । नः । रायः । आ । भर । पवमान । जहि । मृधः ।
रास्व । इन्दो इति । वीरऽवत् । यशः ॥

maháḥ ǀ naḥ ǀ rāyáḥ ǀ ā́ ǀ bhara ǀ pávamāna ǀ jahí ǀ mṛ́dhaḥ ǀ
rā́sva ǀ indo íti ǀ vīrá-vat ǀ yáśaḥ ǁ

mahaḥ ǀ naḥ ǀ rāyaḥ ǀ ā ǀ bhara ǀ pavamāna ǀ jahi ǀ mṛdhaḥ ǀ
rāsva ǀ indo iti ǀ vīra-vat ǀ yaśaḥ ǁ

9.61.26 Aṣṭaka 7.1.23.1Anuvāka 9.3.26

27

न त्वा॑ श॒तं च॒न ह्रुतो॒ राधो॒ दित्सं॑त॒मा मि॑नन् ।
यत्पु॑ना॒नो म॑ख॒स्यसे॑ ॥

न त्वा शतं चन ह्रुतो राधो दित्सन्तम् आ मिनन् |
यत् पुनानो मखस्यसे ||

ná tvā śatám caná hrúto rā́dho dítsantamā́ minan ǀ
yátpunānó makhasyáse ǁ

na tvā śataṃ cana hruto rādho ditsantam ā minan |
yat punāno makhasyase ||

न । त्वा॒ । श॒तम् । च॒न । ह्रुतः॑ । राधः॑ । दित्स॑न्तम् । आ । मि॒न॒न् ।
यत् । पु॒ना॒नः । म॒ख॒स्यसे॑ ॥

न । त्वा । शतम् । चन । ह्रुतः । राधः । दित्सन्तम् । आ । मिनन् ।
यत् । पुनानः । मखस्यसे ॥

ná ǀ tvā ǀ śatám ǀ caná ǀ hrútaḥ ǀ rā́dhaḥ ǀ dítsantam ǀ ā́ ǀ minan ǀ
yát ǀ punānáḥ ǀ makhasyáse ǁ

na ǀ tvā ǀ śatam ǀ cana ǀ hrutaḥ ǀ rādhaḥ ǀ ditsantam ǀ ā ǀ minan ǀ
yat ǀ punānaḥ ǀ makhasyase ǁ

9.61.27 Aṣṭaka 7.1.23.2Anuvāka 9.3.27

28

पव॑स्वेंदो॒ वृषा॑ सु॒तः कृ॒धी नो॑ य॒शसो॒ जने॑ ।
विश्वा॒ अप॒ द्विषो॑ जहि ॥

पवस्वेन्दो वृषा सुतः कृधी नो यशसो जने |
विश्वा अप द्विषो जहि ||

pávasvendo vṛ́ṣā sutáḥ kṛdhī́ no yaśáso jáne ǀ
víśvā ápa dvíṣo jahi ǁ

pavasvendo vṛṣā sutaḥ kṛdhī no yaśaso jane |
viśvā apa dviṣo jahi ||

पव॑स्व । इ॒न्दो॒ इति॑ । वृषा॑ । सु॒तः । कृ॒धि । नः॒ । य॒शसः॑ । जने॑ ।
विश्वाः॑ । अप॑ । द्विषः॑ । ज॒हि॒ ॥

पवस्व । इन्दो इति । वृषा । सुतः । कृधि । नः । यशसः । जने ।
विश्वाः । अप । द्विषः । जहि ॥

pávasva ǀ indo íti ǀ vṛ́ṣā ǀ sutáḥ ǀ kṛdhí ǀ naḥ ǀ yaśásaḥ ǀ jáne ǀ
víśvāḥ ǀ ápa ǀ dvíṣaḥ ǀ jahi ǁ

pavasva ǀ indo iti ǀ vṛṣā ǀ sutaḥ ǀ kṛdhi ǀ naḥ ǀ yaśasaḥ ǀ jane ǀ
viśvāḥ ǀ apa ǀ dviṣaḥ ǀ jahi ǁ

9.61.28 Aṣṭaka 7.1.23.3Anuvāka 9.3.28

29

अस्य॑ ते स॒ख्ये व॒यं तवें॑दो द्यु॒म्न उ॑त्त॒मे ।
सा॒स॒ह्याम॑ पृतन्य॒तः ॥

अस्य ते सख्ये वयं तवेन्दो द्युम्न उत्तमे |
सासह्याम पृतन्यतः ||

ásya te sakhyé vayám távendo dyumná uttamé ǀ
sāsahyā́ma pṛtanyatáḥ ǁ

asya te sakhye vayaṃ tavendo dyumna uttame |
sāsahyāma pṛtanyataḥ ||

अस्य॑ । ते॒ । स॒ख्ये । व॒यम् । तव॑ । इ॒न्दो॒ इति॑ । द्यु॒म्ने । उ॒त्ऽत॒मे ।
स॒स॒ह्याम॑ । पृ॒त॒न्य॒तः ॥

अस्य । ते । सख्ये । वयम् । तव । इन्दो इति । द्युम्ने । उत्ऽतमे ।
ससह्याम । पृतन्यतः ॥

ásya ǀ te ǀ sakhyé ǀ vayám ǀ táva ǀ indo íti ǀ dyumné ǀ ut-tamé ǀ
sasahyā́ma ǀ pṛtanyatáḥ ǁ

asya ǀ te ǀ sakhye ǀ vayam ǀ tava ǀ indo iti ǀ dyumne ǀ ut-tame ǀ
sasahyāma ǀ pṛtanyataḥ ǁ

9.61.29 Aṣṭaka 7.1.23.4Anuvāka 9.3.29

30

या ते॑ भी॒मान्यायु॑धा ति॒ग्मानि॒ संति॒ धूर्व॑णे ।
रक्षा॑ समस्य नो नि॒दः ॥

या ते भीमान्य् आयुधा तिग्मानि सन्ति धूर्वणे |
रक्षा समस्य नो निदः ||

yā́ te bhīmā́nyā́yudhā tigmā́ni sánti dhū́rvaṇe ǀ
rákṣā samasya no nidáḥ ǁ

yā te bhīmāny āyudhā tigmāni santi dhūrvaṇe |
rakṣā samasya no nidaḥ ||

या । ते॒ । भी॒मानि॑ । आयु॑धा । ति॒ग्मानि॑ । सन्ति॑ । धूर्व॑णे ।
रक्ष॑ । स॒म॒स्य॒ । नः॒ । नि॒दः ॥

या । ते । भीमानि । आयुधा । तिग्मानि । सन्ति । धूर्वणे ।
रक्ष । समस्य । नः । निदः ॥

yā́ ǀ te ǀ bhīmā́ni ǀ ā́yudhā ǀ tigmā́ni ǀ sánti ǀ dhū́rvaṇe ǀ
rákṣa ǀ samasya ǀ naḥ ǀ nidáḥ ǁ

yā ǀ te ǀ bhīmāni ǀ āyudhā ǀ tigmāni ǀ santi ǀ dhūrvaṇe ǀ
rakṣa ǀ samasya ǀ naḥ ǀ nidaḥ ǁ

9.61.30 Aṣṭaka 7.1.23.5Anuvāka 9.3.30

Ṛgveda 9.61 · Soma Pavamāna

Interpretations