गरुडपुराणGaruḍapurāṇa

GarPur, 1, 1

1 of 166 · 79 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीगणाधिपतये नमः । (१।१)

śrīgaṇādhipataye namaḥ |

1.2१.२

सरस्वत्यै नमः । (१।२)

sarasvatyai namaḥ |

1.3१.३

अथ श्रीगरुडमहापुराणं प्रारभ्यते । (१।३)

atha śrīgaruḍamahāpurāṇaṃ prārabhyate |

1.4१.४

तत्रादौ कर्मकाण्डाख्यः पूर्वखण्डः प्रारभ्यते । (१।४)

tatrādau karmakāṇḍākhyaḥ pūrvakhaṇḍaḥ prārabhyate |

1.5१.५

ॐ नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । (१।५)

oṃ nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam |

1.6१.६

देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत् । (१।६)

devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayamudīrayet |

1.7१.७

ॐ अजमजरमनन्तं ज्ञानरूपं महान्तं शिवममलमनादिं भूतदेहादिहीनम् । (१।७)

oṃ ajamajaramanantaṃ jñānarūpaṃ mahāntaṃ śivamamalamanādiṃ bhūtadehādihīnam |

1.8१.८

सकलकरणहीनं सर्वभूतस्थितं तं हरिम् अमलम् अमायं सर्वगं वन्द एकम् ॥ (१।८)

sakalakaraṇahīnaṃ sarvabhūtasthitaṃ taṃ harim amalam amāyaṃ sarvagaṃ vanda ekam ||

2.1२.१

नमस्यामि हरिं रुद्रं ब्रह्माणं च गणाधिपम् । (२।१)

namasyāmi hariṃ rudraṃ brahmāṇaṃ ca gaṇādhipam |

2.2२.२

देवीं सरस्वतीं चैव मनोवाक्कर्मभिः सदा ॥ (२।२)

devīṃ sarasvatīṃ caiva manovākkarmabhiḥ sadā ||

3.1३.१

सूतं पौराणिकं शान्तं सर्वशास्त्रविशारदम् । (३।१)

sūtaṃ paurāṇikaṃ śāntaṃ sarvaśāstraviśāradam |

3.2३.२

विष्णुभक्तं महात्मानं नैमिषारण्यम् आगतम् ॥ (३।२)

viṣṇubhaktaṃ mahātmānaṃ naimiṣāraṇyam āgatam ||

4.1४.१

तीर्थयात्राप्रसङ्गेन उपविष्टं शुभासने । (४।१)

tīrthayātrāprasaṅgena upaviṣṭaṃ śubhāsane |

4.2४.२

ध्यायन्तं विष्णुमनघं तमभ्यर्च्यास्तुवन्कविम् ॥ (४।२)

dhyāyantaṃ viṣṇumanaghaṃ tamabhyarcyāstuvankavim ||

5.1५.१

शौनकाद्या महाभागा नैमिषीयास्तपोधनाः । (५।१)

śaunakādyā mahābhāgā naimiṣīyāstapodhanāḥ |

5.2५.२

मुनयो रविसङ्काशाः शान्ता यज्ञपरायणाः ॥ (५।२)

munayo ravisaṅkāśāḥ śāntā yajñaparāyaṇāḥ ||

6.1६.१

ऋषय ऊचुः । (६।१)

ṛṣaya ūcuḥ |

6.2६.२

सूत जानासि सर्वं त्वं पृच्छामस्त्वामतो वयम् । (६।२)

sūta jānāsi sarvaṃ tvaṃ pṛcchāmastvāmato vayam |

6.3६.३

देवतानां हि को देव ईश्वरः पूज्य एव कः ॥ (६।३)

devatānāṃ hi ko deva īśvaraḥ pūjya eva kaḥ ||

7.1७.१

को ध्येयः को जगत्स्रष्टा जगत् पाति च हन्ति कः । (७।१)

ko dhyeyaḥ ko jagatsraṣṭā jagat pāti ca hanti kaḥ |

7.2७.२

कस्मात्प्रवर्तते धर्मो दुष्टहन्ता च कः स्मृतः ॥ (७।२)

kasmātpravartate dharmo duṣṭahantā ca kaḥ smṛtaḥ ||

8.1८.१

तस्य देवस्य किं रूपं जगत्सर्गः कथं मतः । (८।१)

tasya devasya kiṃ rūpaṃ jagatsargaḥ kathaṃ mataḥ |

8.2८.२

कैर्व्रतैः स तु तुष्टः स्यात्केन योगेन वाप्यते ॥ (८।२)

kairvrataiḥ sa tu tuṣṭaḥ syātkena yogena vāpyate ||

9.1९.१

अवताराश्च के तस्य कथं वंशादिसम्भवः । (९।१)

avatārāśca ke tasya kathaṃ vaṃśādisambhavaḥ |

9.2९.२

वर्णाश्रमादिधर्माणां कः पाता कः प्रवर्तकः ॥ (९।२)

varṇāśramādidharmāṇāṃ kaḥ pātā kaḥ pravartakaḥ ||

10.1१०.१

एतत्सर्वं तथान्यच्च ब्रूहि सूत महामते । (१०।१)

etatsarvaṃ tathānyacca brūhi sūta mahāmate |

10.2१०.२

नारायणकथाः सर्वाः कथयास्माकमुत्तमाः ॥ (१०।२)

nārāyaṇakathāḥ sarvāḥ kathayāsmākamuttamāḥ ||

11.1११.१

सूत उवाच । (११।१)

sūta uvāca

11.2११.२

पुराणं गारुडं वक्ष्ये सारं विष्णुकथाश्रयम् । (११।२)

purāṇaṃ gāruḍaṃ vakṣye sāraṃ viṣṇukathāśrayam |

11.3११.३

गरुडोक्तं कश्यपाय पुरा व्यासाच्छ्रुतं मया ॥ (११।३)

garuḍoktaṃ kaśyapāya purā vyāsācchrutaṃ mayā ||

12.1१२.१

एको नारायणो देवो देवानामीश्वरेश्वरः । (१२।१)

eko nārāyaṇo devo devānāmīśvareśvaraḥ |

12.2१२.२

परमात्मा परं ब्रह्म जन्माद्यस्य यतो भवेत् ॥ (१२।२)

paramātmā paraṃ brahma janmādyasya yato bhavet ||

13.1१३.१

जगतो रक्षणार्थाय वासुदेवो ऽजरो ऽमरः । (१३।१)

jagato rakṣaṇārthāya vāsudevo 'jaro 'maraḥ |

13.2१३.२

स कुमारादिरूपेण अवतारान्करोत्यजः ॥ (१३।२)

sa kumārādirūpeṇa avatārānkarotyajaḥ ||

14.1१४.१

हरिः स प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः । (१४।१)

hariḥ sa prathamaṃ devaḥ kaumāraṃ sargamāsthitaḥ |

14.2१४.२

चचार दुश्चरं ब्रह्मन् ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ (१४।२)

cacāra duścaraṃ brahman brahmacaryamakhaṇḍitam ||

15.1१५.१

द्वितीयं तु भवायास्य रसातलगतां महीम् । (१५।१)

dvitīyaṃ tu bhavāyāsya rasātalagatāṃ mahīm |

15.2१५.२

उद्धरिष्यन्नुपादत्ते यज्ञेशः सौकरं वपुः ॥ (१५।२)

uddhariṣyannupādatte yajñeśaḥ saukaraṃ vapuḥ ||

16.1१६.१

तृतीयमृषिसर्गं तु देवर्षित्वमुपेत्य सः । (१६।१)

tṛtīyamṛṣisargaṃ tu devarṣitvamupetya saḥ |

16.2१६.२

तन्त्रं सात्वतमाचष्टे नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ (१६।२)

tantraṃ sātvatamācaṣṭe naiṣkarmyaṃ karmaṇāṃ yataḥ ||

17.1१७.१

नरनारायणो भूत्वा तुर्ये तेपे तपो हरिः । (१७।१)

naranārāyaṇo bhūtvā turye tepe tapo hariḥ |

17.2१७.२

धर्मसंरक्षणार्थाय पूजितः स सुरासुरैः ॥ (१७।२)

dharmasaṃrakṣaṇārthāya pūjitaḥ sa surāsuraiḥ ||

18.1१८.१

पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् । (१८।१)

pañcamaḥ kapilo nāma siddheśaḥ kālaviplutam |

18.2१८.२

प्रोवाच सूरये सांख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ (१८।२)

provāca sūraye sāṃkhyaṃ tattvagrāmavinirṇayam ||

19.1१९.१

षष्ठमत्रेरपत्यत्वं दत्तः प्राप्तो ऽनसूयया । (१९।१)

ṣaṣṭhamatrerapatyatvaṃ dattaḥ prāpto 'nasūyayā |

19.2१९.२

आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ (१९।२)

ānvīkṣikīmalarkāya prahlādādibhya ūcivān ||

20.1२०.१

ततः सप्त आकूत्यां रुचेर्यज्ञो ऽभ्यजायत । (२०।१)

tataḥ sapta ākūtyāṃ ruceryajño 'bhyajāyata |

20.2२०.२

सुत्रामाद्यैः सुरगणैर् यष्ट्वा स्वायम्भुवान्तरे ॥ (२०।२)

sutrāmādyaiḥ suragaṇair yaṣṭvā svāyambhuvāntare ||

21.1२१.१

अष्टमे मेरुदेव्यां तु नाभेर्जात उरुक्रमः । (२१।१)

aṣṭame merudevyāṃ tu nābherjāta urukramaḥ |

21.2२१.२

दर्शयन्वर्त्म नारीणां सर्वाश्रमनमस्कृतम् ॥ (२१।२)

darśayanvartma nārīṇāṃ sarvāśramanamaskṛtam ||

22.1२२.१

ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः । (२२।१)

ṛṣibhiryācito bheje navamaṃ pārthivaṃ vapuḥ |

22.2२२.२

दुग्धैर्महौषधैर्विप्रास्तेन संजीविताः प्रजाः ॥ (२२।२)

dugdhairmahauṣadhairviprāstena saṃjīvitāḥ prajāḥ ||

23.1२३.१

रूपं स जगृहे मात्स्यं चाक्षुषान्तरसंप्लवे । (२३।१)

rūpaṃ sa jagṛhe mātsyaṃ cākṣuṣāntarasaṃplave |

23.2२३.२

नाव्यारोप्य महीमय्यामपाद् वैवस्वतं मनुम् ॥ (२३।२)

nāvyāropya mahīmayyāmapād vaivasvataṃ manum ||

24.1२४.१

सुरासुराणामुदधिं मथ्नतां मन्दराचलम् । (२४।१)

surāsurāṇāmudadhiṃ mathnatāṃ mandarācalam |

24.2२४.२

दध्रे कमठरूपेण पृष्ठ एकादशे विभुः ॥ (२४।२)

dadhre kamaṭharūpeṇa pṛṣṭha ekādaśe vibhuḥ ||

25.1२५.१

धान्वन्तरं द्वादशमं त्रयोदशममेव च । (२५।१)

dhānvantaraṃ dvādaśamaṃ trayodaśamameva ca |

25.2२५.२

आप्यायत् सुरान् अन्यान् मोहिन्या मोहयन् स्त्रिया ॥ (२५।२)

āpyāyat surān anyān mohinyā mohayan striyā ||

26.1२६.१

चतुर्दशं नारसिंहं चैत्य दैत्येन्द्रमूर्जितम् । (२६।१)

caturdaśaṃ nārasiṃhaṃ caitya daityendramūrjitam |

26.2२६.२

ददार करजैरुग्रैरेरकां कटकुद्यथा ॥ (२६।२)

dadāra karajairugrairerakāṃ kaṭakudyathā ||

27.1२७.१

पञ्चदशं वामनको भूत्वागादध्वरं बलेः । (२७।१)

pañcadaśaṃ vāmanako bhūtvāgādadhvaraṃ baleḥ |

27.2२७.२

पादत्रयं याचमानः प्रत्यादित्सुस्त्रिविष्टपम् ॥ (२७।२)

pādatrayaṃ yācamānaḥ pratyāditsustriviṣṭapam ||

28.1२८.१

अवतारे षोडशमे पश्यन्ब्रह्मद्रुहो नृपान् । (२८।१)

avatāre ṣoḍaśame paśyanbrahmadruho nṛpān |

28.2२८.२

त्रिः सप्तकृत्वः कुपितो निःक्षत्त्राम् अकरोन्महीम् ॥ (२८।२)

triḥ saptakṛtvaḥ kupito niḥkṣattrām akaronmahīm ||

29.1२९.१

ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् । (२९।१)

tataḥ saptadaśe jātaḥ satyavatyāṃ parāśarāt |

29.2२९.२

चक्रे वेदतरोः शाखां दृष्ट्वा पुंसो ऽल्पमेधसः ॥ (२९।२)

cakre vedataroḥ śākhāṃ dṛṣṭvā puṃso 'lpamedhasaḥ ||

30.1३०.१

नरदेवत्वमापन्नः सुरकार्यचिकीर्षया । (३०।१)

naradevatvamāpannaḥ surakāryacikīrṣayā |

30.2३०.२

समुद्रनिग्रहादीनि चक्रे कार्याण्यतः परम् ॥ (३०।२)

samudranigrahādīni cakre kāryāṇyataḥ param ||

31.1३१.१

एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी । (३१।१)

ekonaviṃśe viṃśatime vṛṣṇiṣu prāpya janmanī |

31.2३१.२

रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ (३१।२)

rāmakṛṣṇāviti bhuvo bhagavānaharadbharam ||

32.1३२.१

ततः कलेस्तु सन्ध्यान्ते संमोहाय सुरद्विषाम् । (३२।१)

tataḥ kalestu sandhyānte saṃmohāya suradviṣām |

32.2३२.२

बुद्धो नाम्ना जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ (३२।२)

buddho nāmnā jinasutaḥ kīkaṭeṣu bhaviṣyati ||

33.1३३.१

अथ सो ऽष्टमसन्ध्यायां नष्टप्रायेषु राञ्जसु । (३३।१)

atha so 'ṣṭamasandhyāyāṃ naṣṭaprāyeṣu rāñjasu |

33.2३३.२

भविता विष्णुयशसो नाम्ना कल्की जगत्पतिः ॥ (३३।२)

bhavitā viṣṇuyaśaso nāmnā kalkī jagatpatiḥ ||

34.1३४.१

अवतारा ह्यसंख्येया हरेः सत्त्वनिधेर्द्विजाः । (३४।१)

avatārā hyasaṃkhyeyā hareḥ sattvanidherdvijāḥ |

34.2३४.२

मनुवेदविदो ह्याद्याः सर्वे विष्णुकलाः स्मृताः ॥ (३४।२)

manuvedavido hyādyāḥ sarve viṣṇukalāḥ smṛtāḥ ||

35.1३५.१

तस्मात्सर्गादयो जाताः संपूज्याश्च व्रतादिना । (३५।१)

tasmātsargādayo jātāḥ saṃpūjyāśca vratādinā |

35.2३५.२

पुराणं गारुडं व्यासः पुरासौ मे ऽब्रवीदिदम् ॥ (३५।२)

purāṇaṃ gāruḍaṃ vyāsaḥ purāsau me 'bravīdidam ||

36.1३६.१

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये कर्मकाण्डे एतत्पुराणप्रवृत्तिहेतुनिरूपणं नाम प्रथमो ऽध्यायः ॥ (३६।१)

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye karmakāṇḍe etatpurāṇapravṛttihetunirūpaṇaṃ nāma prathamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GarPur, 1, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit