ऋषय ऊचुः । (१।१)

कथं व्यासेन कथितं पुराणं गारुडं तव । (१।२)

एतत्सर्वं समाख्याहि परं विष्णुकथाश्रयम् ॥ (१।३)

सूत उवाच । (२।१)

अहं हि मुनिभिः सार्धं गतो बदरिकाश्रमम् । (२।२)

तत्र दृष्टो मया व्यासो ध्यायमानः परेश्वरम् ॥ (२।३)

तं प्रणम्योपविष्टो ऽहं पृष्टवान्हि मुनीश्वरम् । (३।१)

सूत उवाच । (३।२)

व्यास ब्रूहि हरे रूपं जगत्सर्गादिकं ततः ॥ (३।३)

मन्ये ध्यायसि तं यस्मात्तस्माज्जानासि तं विभुम् । (४।१)

एवं पृष्टो यथा प्राह तथा विप्रा निबोधत ॥ (४।२)

व्यास उवाच । (५।१)

शृणु सूत प्रवक्ष्यामि पुराणं गारुडं तव । (५।२)

सह नारददक्षाद्यैर्ब्रह्मा मामुक्तवान्यथा ॥ (५।३)

सूत उवाच । (६।१)

दक्षनारदमुख्यैस्तु युक्तं त्वां कथमुक्तवान् । (६।२)

ब्रह्मा श्रीगारुडं पुण्यं पुराणं सारवाचकम् ॥ (६।३)

व्यास उवाच । (७।१)

अहं हि नारदो दक्षो भृग्वाद्याः प्रणिपत्य तम् । (७।२)

सारं ब्रूहीति पप्रच्छुर्ब्रह्माणं ब्रह्मलोकगम् ॥ (७।३)

ब्रह्मोवाच । (८।१)

पुराणं गारुडं सारं रुद्रं च मां यथा । (८।२)

सुरैः सहाब्रवीद्विष्णुस्तथाहं व्यास वच्मि ते ॥ (८।३)

व्यास उवाच । (९।१)

कथं रुद्रं सुरैः सार्धमब्रवीद्वै हरिः पुरा । (९।२)

पुराणं गारुडं सारं ब्रूहि ब्रह्मन्महार्थकम् ॥ (९।३)

ब्रह्मोवाच । (१०।१)

अहं गतो ऽद्रिं कैलासमिन्द्राद्यैर्दैवतैः सह । (१०।२)

तत्र दृष्टो मया रुद्रो ध्यायमानः परं पदम् ॥ (१०।३)

पृष्टो नमस्कृतः किं त्वं देवं ध्यायसि शङ्कर । (११।१)

त्वत्तो नान्यं परं देवं जानामि ब्रूहि मां ततः ॥ (११।२)

सारात्सारतरं तत्त्वं श्रोतुकामः सुरैः सह । (१२।१)

रुद्र उवाच । (१२।२)

अहं ध्यायामि तं विष्णुं परमात्मानमीश्वरम् ॥ (१२।३)

सर्वदं सर्वगं सर्वं सर्वप्राणिहृदिस्थितम् । (१३।१)

भस्मोद्धूलितदेहस्तु जटामण्डलमण्डितः ॥ (१३।२)

विष्णोराराधनार्थं मे व्रतचर्या पितामह । (१४।१)

तमेव गत्वा पृच्छामः सारं यं चिन्तयाम्यहम् ॥ (१४।२)

विष्णुं जिष्णुं पद्मनाभं हरिं देहविवर्जितम् । (१५।१)

शुचिं शुचिषदं हंसं तत्पदं परमेश्वरम् ॥ (१५।२)

युक्ता सर्वात्मनात्मानं तं देवं चिन्तयाम्यहम् । (१६।१)

यस्मिन्विश्वानि भूतानि तिष्ठन्ति च विशन्ति च ॥ (१६।२)

गुणभूतानि भूतेशे सूत्रे मणिगणा इव । (१७।१)

सहस्राक्षं सहस्राङ्घ्रिं सहस्रोरुं वराननम् ॥ (१७।२)

अणीयसामणीयांसं स्थविष्ठं च स्थवीयसाम् । (१८।१)

गरीयसां गरिष्ठं च श्रेष्ठं च श्रेयसामपि ॥ (१८।२)

यं वाक्येष्वनुवाक्येषु निषत्सूपनिषत्सु च । (१९।१)

गृणन्ति सत्यकर्माणं सत्यं सत्येषु सामसु ॥ (१९।२)

पुराणपुरुषः प्रोक्तो ब्रह्मा प्रोक्तो द्विजातिषु । (२०।१)

क्षये संकर्षणः प्रोक्तस्तमुपास्यमुपास्महे ॥ (२०।२)

यस्मिंल्लोकाः स्फुरन्तीमे जले शकुनयो यथा । (२१।१)

ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म यत्तत्सदसतः परम् ॥ (२१।२)

अर्चयन्ति च यं देवा यक्षराक्षसपन्नगाः । (२२।१)

यस्याग्निरास्यं द्यौर्मूर्धा खं नाभिश्चरणौ क्षितिः ॥ (२२।२)

चन्द्रादित्यौ च नयने तं देवं चिन्तयाम्यहम् । (२३।१)

यस्य त्रिलोकी जठरे मस्य काष्ठाश्च बाहवः ॥ (२३।२)

यस्योच्छ्वासश्च पवनः तं देवं चिन्तयाम्यहम् । (२४।१)

यस्य केशेषु जीमूता नद्यः सर्वाङ्गसन्धिषु ॥ (२४।२)

कुक्षौ समुद्राश्चत्वारस्तं देवं चिन्तयाम्यहम् । (२५।१)

परः कालात्परो यज्ञात्परः सदसतश् च यः ॥ (२५।२)

अनादिरादिर् विश्वस्य तं देवं चिन्तयाम्यहम् । (२६।१)

मनसश्चन्द्रमा यस्य चक्षुषोश्च दिवाकरः ॥ (२६।२)

मुखादग्निश्च संजज्ञे तं देवं चिन्तयाम्यहम् । (२७।१)

पद्भ्यां यस्य क्षितिर्जाता श्रोत्राभ्यां च तथा दिशः ॥ (२७।२)

मूर्धभागाद्दिवं यस्य तं देवं चिन्तयाम्यहम् । (२८।१)

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च ॥ (२८।२)

वंशानुचरितं यस्मात्तं देवं चिन्तयाम्यहम् । (२९।१)

यं ध्यायाम्यहम् एतस्मादूजामः सारमीक्षितुम् ॥ (२९।२)

ब्रह्मोवाच । (३०।१)

इत्युक्तो ऽहं पुरा रुद्रः श्वेतद्वीपनिवासिनम् । (३०।२)

स्तुत्वा प्रणम्य तं विष्णुं श्रोतुकाम स्थितः सुरैः ॥ (३०।३)

अस्माकं मध्यतो रुद्र उवाच परमेश्वरम् । (३१।१)

सारात् सारतरं विष्णुं पृष्टवांस्तं प्रणम्य वै ॥ (३१।२)

ब्रह्मोवाच । (३२।१)

यथा पप्रच्छ मां व्यासस् तथासौ भगवान् भवः । (३२।२)

पप्रच्छ विष्णुं देवाद्यैः शृण्वताममरैः सह ॥ (३२।३)

रुद्र उवाच । (३३।१)

हरे कथय देवेश देवदेवः क ईश्वरः । (३३।२)

को ध्येयः कश्च वै पूज्यः कैर्व्रतैस् तुष्यते परः ॥ (३३।३)

कैर्धर्मैः कैश्च नियमैः कया वा धर्मपूजया । (३४।१)

केनाचारेण तुष्टः स्यात्किं तद्रूपं च तस्य वै ॥ (३४।२)

कस्माद्देवाज्जगज्जातं जगत्पालयते च कः । (३५।१)

कीदृशैरवतारैश्च कस्मिन्याति लयं जगत् ॥ (३५।२)

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । (३६।१)

कस्माद्देवात्प्रवर्तन्ते कस्मिन् एतत् प्रतिष्ठितम् ॥ (३६।२)

एतत्सर्वं हरे ब्रूहि यच्चान्यदपि किंचन । (३७।१)

परमेश्वरमाहात्म्यं युक्तयोगादिकं तथा ॥ (३७।२)

तथाष्टादश विद्याश्च हरी रुद्रं ततो ऽब्रवीत् । (३८।१)

हरिरुवाच । (३८।२)

शृणु रुद्र प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणा च सुरैः सह ॥ (३८।३)

अहं हि देवो देवानां सर्वलोकेश्वरेश्वरः । (३९।१)

अहं ध्येयश्च पूज्यश्च स्तुत्यो ऽहं स्तुतिभिः सुरैः ॥ (३९।२)

अहं हि पूजितो रुद्र ददामि परमां गतिम् । (४०।१)

नियमैश्च व्रतैस्तुष्ट आचारेण च मानवैः ॥ (४०।२)

जगत्स्थितेरहं बीजं जगत्कर्ता त्वहं शिव । (४१।१)

दुष्टनिग्रहकर्ता हि धर्मगोप्ता त्वहं हर ॥ (४१।२)

अवतारैश्च मत्स्याद्यैः पालयाम्यखिलं जगत् । (४२।१)

अहं मन्त्राश्च मन्त्रार्थः पूजाध्यानपरो ह्यहम् ॥ (४२।२)

स्वर्गादीनां च कर्ताहं स्वर्गादीन्यहमेव च । (४३।१)

योगी योगो ऽहम् एवाद्यः पुराणान्यहमेवच ॥ (४३।२)

ज्ञाता श्रोता तथा मन्ता वक्ता वक्तव्यमेव च । (४४।१)

सर्वः सर्वात्मको देवो भुक्तिमुक्तिकरः परः ॥ (४४।२)

ध्यानं पूजोपहारो ऽहं मण्डलान्यहमेव च । (४५।१)

इतिहासान्यहं रुद्र सर्ववेदा ह्यहं शिव ॥ (४५।२)

सर्वज्ञानान्यहं शम्भो ब्रह्मात्माहमहं शिव । (४६।१)

अहं ब्रह्मा सर्वलोकः सर्वदेवात्मको ह्यहम् ॥ (४६।२)

अहं साक्षात्सदाचारो धर्मो ऽहं वैष्णवो ह्यहम् । (४७।१)

वर्णाश्रमास्तथा चाहं तद्धर्मो ऽहं पुरातनः ॥ (४७।२)

यमो ऽहं नियमो रुद्र व्रतानि विविधानि च । (४८।१)

अहं सूर्यस्तथा चन्द्रो मङ्गलादीन्यहं तथा ॥ (४८।२)

पुरा मां गरुडः पक्षी तपसाराधयद्भुवि । (४९।१)

तुष्ट ऊचे वरं ब्रूहि मत्तो वव्रे वरं स तु ॥ (४९।२)

गरुड उवाच । (५०।१)

मम माता च विनता नागैर्दासीकृता हरे । (५०।२)

यथाहं देव ताञ्जित्वा चामृतं ह्यानयामि तत् ॥ (५०।३)

दास्याद्विमोक्षयिष्यामि यथाहं वाहनस्तव । (५१।१)

महाबलो महावीर्यः सर्वज्ञो नागदारणः ॥ (५१।२)

पुराणसंहिताकर्ता यथाहं स्यां तथा कुरु । (५२।१)

विष्णुरुवाच । (५२।२)

यथा त्वयोक्तं गरुड तथा सर्वं भविष्यति ॥ (५२।३)

नागदास्यान्मातरं त्वं विनतां मोक्षयिष्यसि । (५३।१)

देवादीन्सकलाञ्जित्वा चामृतं ह्यानयिष्यसि ॥ (५३।२)

महाबलो वाहनस्त्वं भविष्यसि विषार्दनः । (५४।१)

पुराणं मत्प्रसादाच्च मम माहात्म्यवाचकम् ॥ (५४।२)

यदुक्तं मत्स्वरूपं च तव चाविर्भविष्यति । (५५।१)

गारुडं तव नाम्ना तल्लोके ख्यातिं गमिष्यति ॥ (५५।२)

यथाहं देवदेवानां श्रीः ख्यातो विनतासुत । (५६।१)

तथा ख्यातिं पुराणेषु गारुडं गरुडैष्यति ॥ (५६।२)

यथाहं कीर्तनीयो ऽथ तथा त्वं गरुडात्मना । (५७।१)

मां ध्यात्वा पक्षिमुख्येदं पुराणं गद गारुडम् ॥ (५७।२)

इत्युक्तो गरुडो रुद्र कश्यपायाह पृच्छते । (५८।१)

कश्यपो गारुडं श्रुत्वा वृक्षं दग्धमजीवयत् ॥ (५८।२)

स्वयं चान्यमना भूत्वा विद्ययान्यान्यजीवयत् । (५९।१)

यक्षि ॐउंस्वाहाजापी विद्ययं गारुडी परा । (५९।२)

गरुडोक्तं गारुडं हि शृणु रुद्र मदात्मकम् ॥ (५९।३)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे श्रीगरुडमहापुराणोत्पत्तिनिरूपणं नाम द्वितीयो ऽध्यायः ॥ (६०।१)