गरुडपुराणGaruḍapurāṇa

GarPur, 1, 65

64 of 166 · 245 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

हरिरुवाच । (१।१)

hariruvāca |

1.2१.२

समुद्रोक्तं प्रवक्ष्यामि नरस्त्रीलक्षणं शुभम् । (१।२)

samudroktaṃ pravakṣyāmi narastrīlakṣaṇaṃ śubham |

1.3१.३

येन विज्ञातमात्रेण अतीतानागताप्रमा ॥ (१।३)

yena vijñātamātreṇa atītānāgatāpramā ||

2.1२.१

अस्वेदिनौ मृदुतलौ कमलोदरसन्निभौ । (२।१)

asvedinau mṛdutalau kamalodarasannibhau |

2.2२.२

श्लिष्टाङ्गुली ताम्रनखौ पादाविष्णौ शिरोज्झितौ ॥ (२।२)

śliṣṭāṅgulī tāmranakhau pādāviṣṇau śirojjhitau ||

3.1३.१

कूर्मोन्नतौ गूढगुल्फौ सुपार्ष्णो नृपतेः स्मृतौ । (३।१)

kūrmonnatau gūḍhagulphau supārṣṇo nṛpateḥ smṛtau |

3.2३.२

शूर्पाकारौ विरूक्षौ च वक्रौ पादौ शिरालकौ ॥ (३।२)

śūrpākārau virūkṣau ca vakrau pādau śirālakau ||

4.1४.१

संशुष्कौ पाण्डुरनखौ निःस्वस्य विरलाङ्गुली । (४।१)

saṃśuṣkau pāṇḍuranakhau niḥsvasya viralāṅgulī |

4.2४.२

मार्गायोत्कण्टकौ पादौ कषायसदृशौ तथा ॥ (४।२)

mārgāyotkaṇṭakau pādau kaṣāyasadṛśau tathā ||

5.1५.१

विच्छित्तिदौ च वंशस्य ब्रह्मघ्नौ शङ्कुसन्निभौ । (५।१)

vicchittidau ca vaṃśasya brahmaghnau śaṅkusannibhau |

5.2५.२

अगम्यागमने प्रीतौ जङ्घा विरलरोमिका ॥ (५।२)

agamyāgamane prītau jaṅghā viralaromikā ||

6.1६.१

मृदुरोमा समा जङ्घा तथा करिकरप्रभा । (६।१)

mṛduromā samā jaṅghā tathā karikaraprabhā |

6.2६.२

ऊरवो जानवस्तुल्या नृपस्योपचिताः स्मृताः ॥ (६।२)

ūravo jānavastulyā nṛpasyopacitāḥ smṛtāḥ ||

7.1७.१

निःस्वस्य सृगालजङ्घा रौमैकैकं चकूपके । (७।१)

niḥsvasya sṛgālajaṅghā raumaikaikaṃ cakūpake |

7.2७.२

नृपाणां श्रोत्रियाणां च द्वे द्वे श्रिये च धीमताम् ॥ (७।२)

nṛpāṇāṃ śrotriyāṇāṃ ca dve dve śriye ca dhīmatām ||

8.1८.१

त्र्याद्यैर्निःस्वा मानवाः स्युर् दुःस्वभावश्च निन्दिताः । (८।१)

tryādyairniḥsvā mānavāḥ syur duḥsvabhāvaśca ninditāḥ |

8.2८.२

केशाश्च वै कुञ्चिताश्च प्रवासे म्रियते नरः ॥ (८।२)

keśāśca vai kuñcitāśca pravāse mriyate naraḥ ||

9.1९.१

निर्मांसजानुः सौभाग्यमल्पैर्निम्नै रतिः स्त्रियाः । (९।१)

nirmāṃsajānuḥ saubhāgyamalpairnimnai ratiḥ striyāḥ |

9.2९.२

विकटैश्च दरिद्राः स्युः समांसै राज्यमेव च ॥ (९।२)

vikaṭaiśca daridrāḥ syuḥ samāṃsai rājyameva ca ||

10.1१०.१

महद्भिरायुराख्यातं ह्यल्पलिङ्गो धनी नरः । (१०।१)

mahadbhirāyurākhyātaṃ hyalpaliṅgo dhanī naraḥ |

10.2१०.२

अपत्यरहितश्चैव स्थूललिङ्गो घनोज्झितः ॥ (१०।२)

apatyarahitaścaiva sthūlaliṅgo ghanojjhitaḥ ||

11.1११.१

मेढ्रे वामनते चैव सुतार्थरहितो भवेत् । (११।१)

meḍhre vāmanate caiva sutārtharahito bhavet |

11.2११.२

वक्रे ऽन्यथा पुत्रवान् स्याद्दारिद्र्यं विनते त्वधः ॥ (११।२)

vakre 'nyathā putravān syāddāridryaṃ vinate tvadhaḥ ||

12.1१२.१

अल्पे त्वतनयो लिङ्गे शिराले ऽथ सुखी नरः । (१२।१)

alpe tvatanayo liṅge śirāle 'tha sukhī naraḥ |

12.2१२.२

स्थूलग्रन्थियुते लिङ्गे भवेत्पुत्रादिसंयुतः ॥ (१२।२)

sthūlagranthiyute liṅge bhavetputrādisaṃyutaḥ ||

13.1१३.१

कोशगूढे दीर्घैर्भुग्नैश्च धनवर्जितः । (१३।१)

kośagūḍhe dīrghairbhugnaiśca dhanavarjitaḥ |

13.2१३.२

बलवान्युद्धशीलश्च लघुशेक्तः स एव च ॥ (१३।२)

balavānyuddhaśīlaśca laghuśektaḥ sa eva ca ||

14.1१४.१

दुर्बलस्त्वेकवृषणो विषमाभ्यां चलः स्त्रियाम् । (१४।१)

durbalastvekavṛṣaṇo viṣamābhyāṃ calaḥ striyām |

14.2१४.२

समाभ्यां क्षितिपः प्रोक्तः प्रलम्बेन शताब्दवान् ॥ (१४।२)

samābhyāṃ kṣitipaḥ proktaḥ pralambena śatābdavān ||

15.1१५.१

उद्वृंताभ्यां च बह्वायू रूक्षैर्मणिभिरीश्वरः । (१५।१)

udvṛṃtābhyāṃ ca bahvāyū rūkṣairmaṇibhirīśvaraḥ |

15.2१५.२

पाण्डरैर्मणिभिर् निःस्वा मलिनैः सुखभागिनः ॥ (१५।२)

pāṇḍarairmaṇibhir niḥsvā malinaiḥ sukhabhāginaḥ ||

16.1१६.१

सशब्दनिःशब्दमूत्राः स्युर् दरिद्राश्च मानवाः । (१६।१)

saśabdaniḥśabdamūtrāḥ syur daridrāśca mānavāḥ |

16.2१६.२

एकद्वित्रिचतुःपञ्चषड्भिर् धाराभिरेव च ॥ (१६।२)

ekadvitricatuḥpañcaṣaḍbhir dhārābhireva ca ||

17.1१७.१

दक्षिणावर्तचलितमूत्राभिश्च नृपाः स्मृताः । (१७।१)

dakṣiṇāvartacalitamūtrābhiśca nṛpāḥ smṛtāḥ |

17.2१७.२

विकीर्णमूत्रा निःस्वाश्च प्रधानसुखदायिकाः ॥ (१७।२)

vikīrṇamūtrā niḥsvāśca pradhānasukhadāyikāḥ ||

18.1१८.१

एकधाराश्च वनिताः स्निग्धैर्मणिभिरुन्नतैः । (१८।१)

ekadhārāśca vanitāḥ snigdhairmaṇibhirunnataiḥ |

18.2१८.२

समैः स्त्रीरत्नधनिनो मध्ये निम्नैश्च कन्यकाः ॥ (१८।२)

samaiḥ strīratnadhanino madhye nimnaiśca kanyakāḥ ||

19.1१९.१

शुष्कैर् निःस्वा विशुष्कैश्च दुर्भगाः परिकीर्तिताः । (१९।१)

śuṣkair niḥsvā viśuṣkaiśca durbhagāḥ parikīrtitāḥ |

19.2१९.२

पुष्पगन्धे नृपाः शुक्रे मधुगन्धे धनं बहुः ॥ (१९।२)

puṣpagandhe nṛpāḥ śukre madhugandhe dhanaṃ bahuḥ ||

20.1२०.१

पुत्राः शुक्रे मत्स्यगन्धे तनुशुक्रे च कन्यकाः । (२०।१)

putrāḥ śukre matsyagandhe tanuśukre ca kanyakāḥ |

20.2२०.२

महाभोगी मांसगन्धे यज्वा स्यान्मदगन्धिनि ॥ (२०।२)

mahābhogī māṃsagandhe yajvā syānmadagandhini ||

21.1२१.१

दरिद्रः क्षारगन्धे च दीर्घायुः शीघ्रमैथुनी । (२१।१)

daridraḥ kṣāragandhe ca dīrghāyuḥ śīghramaithunī |

21.2२१.२

अशीघ्रमैथुन्यल्पायुः स्थूलस्फिक् स्याद्धनोज्झितः ॥ (२१।२)

aśīghramaithunyalpāyuḥ sthūlasphik syāddhanojjhitaḥ ||

22.1२२.१

मांसलस्फिक् सुखी स्याच्च सिंहस्फिक् भूपतिः स्मृतः । (२२।१)

māṃsalasphik sukhī syācca siṃhasphik bhūpatiḥ smṛtaḥ |

22.2२२.२

भवेत्सिंहकटी राजा निःस्वः कपिकटिर्नरः ॥ (२२।२)

bhavetsiṃhakaṭī rājā niḥsvaḥ kapikaṭirnaraḥ ||

23.1२३.१

सर्पोदरा दरिद्राः स्युः पिठरैश्च घटैः समैः । (२३।१)

sarpodarā daridrāḥ syuḥ piṭharaiśca ghaṭaiḥ samaiḥ |

23.2२३.२

धनिनो विपुलैः पार्श्वैर्निःस्वा रक्तैश्च निम्नगैः ॥ (२३।२)

dhanino vipulaiḥ pārśvairniḥsvā raktaiśca nimnagaiḥ ||

24.1२४.१

समकक्षाश्च भोगाढ्या निम्नकक्षा धनोज्झिताः । (२४।१)

samakakṣāśca bhogāḍhyā nimnakakṣā dhanojjhitāḥ |

24.2२४.२

नृपाश् चोन्नतकक्षाः स्युर् जिह्ना विषमकक्षकाः ॥ (२४।२)

nṛpāś connatakakṣāḥ syur jihnā viṣamakakṣakāḥ ||

25.1२५.१

मत्स्योदरा बहुधना नाभिभिः सुखिनः स्मृताः । (२५।१)

matsyodarā bahudhanā nābhibhiḥ sukhinaḥ smṛtāḥ |

25.2२५.२

विस्तीर्णाभिर्बहुलाभिर्निम्नाभिः क्लेशभागिनः ॥ (२५।२)

vistīrṇābhirbahulābhirnimnābhiḥ kleśabhāginaḥ ||

26.1२६.१

बलिमध्यगता नाभिः शूलबाधां करोति हि । (२६।१)

balimadhyagatā nābhiḥ śūlabādhāṃ karoti hi |

26.2२६.२

वामावर्तश्च साध्यं वै मेधां दक्षिणतस्तथा ॥ (२६।२)

vāmāvartaśca sādhyaṃ vai medhāṃ dakṣiṇatastathā ||

27.1२७.१

पार्श्वायता चिरायुर्दा तूपविष्टा धनेश्वरम् । (२७।१)

pārśvāyatā cirāyurdā tūpaviṣṭā dhaneśvaram |

27.2२७.२

अधो गवाढ्यं कुर्याच्च नृपत्वं पद्मकर्णिका ॥ (२७।२)

adho gavāḍhyaṃ kuryācca nṛpatvaṃ padmakarṇikā ||

28.1२८.१

एकबलिः शतायुः स्याच्छ्रीभोगी द्विवलिः स्मृतः । (२८।१)

ekabaliḥ śatāyuḥ syācchrībhogī dvivaliḥ smṛtaḥ |

28.2२८.२

त्रिवलिः क्ष्माप आचार्य ऋजुभिर्वालिभिः सुखी ॥ (२८।२)

trivaliḥ kṣmāpa ācārya ṛjubhirvālibhiḥ sukhī ||

29.1२९.१

अगम्यागामी जिह्मबलिर्भूपाः पार्श्वैश्च मांसलैः । (२९।१)

agamyāgāmī jihmabalirbhūpāḥ pārśvaiśca māṃsalaiḥ |

29.2२९.२

मृदुभिः सुसमैश्चैव दक्षिणावर्तरोमभिः ॥ (२९।२)

mṛdubhiḥ susamaiścaiva dakṣiṇāvartaromabhiḥ ||

30.1३०.१

विपरीतैः परप्रेष्या निर्द्रव्याः सुखवर्जिताः । (३०।१)

viparītaiḥ parapreṣyā nirdravyāḥ sukhavarjitāḥ |

30.2३०.२

अनुद्धतैश्चूचुकैश्च भवन्ति सुभगा नराः ॥ (३०।२)

anuddhataiścūcukaiśca bhavanti subhagā narāḥ ||

31.1३१.१

निर्धना विषमैर् दीर्घैः पीतोपचितकैर् नृपाः । (३१।१)

nirdhanā viṣamair dīrghaiḥ pītopacitakair nṛpāḥ |

31.2३१.२

समोन्नतं च हृदयमकम्पं मांसलं पृथु ॥ (३१।२)

samonnataṃ ca hṛdayamakampaṃ māṃsalaṃ pṛthu ||

32.1३२.१

नृपाणामधमानां च खररोमशिरालकम् । (३२।१)

nṛpāṇāmadhamānāṃ ca khararomaśirālakam |

32.2३२.२

अर्थवान्समवक्षाः स्यात् पीनैर् वक्षोभिरूर्जितः ॥ (३२।२)

arthavānsamavakṣāḥ syāt pīnair vakṣobhirūrjitaḥ ||

33.1३३.१

वक्षोभिर्विषमैर् निःस्वः शस्त्रेण निधनास्तथा । (३३।१)

vakṣobhirviṣamair niḥsvaḥ śastreṇa nidhanāstathā |

33.2३३.२

विषमैर्जत्रुभिर् निःस्वा अस्थिनद्धैश्च मानवाः ॥ (३३।२)

viṣamairjatrubhir niḥsvā asthinaddhaiśca mānavāḥ ||

34.1३४.१

उन्नतैर्भोगिनो निम्नैर्निःस्वाः पीनैर्धनान्विताः । (३४।१)

unnatairbhogino nimnairniḥsvāḥ pīnairdhanānvitāḥ |

34.2३४.२

निःस्वश्चिपिटकण्ठः स्याच्छिराशुष्कगलः सुखी ॥ (३४।२)

niḥsvaścipiṭakaṇṭhaḥ syācchirāśuṣkagalaḥ sukhī ||

35.1३५.१

शूरः स्यान्महिषग्रीवः शास्त्रात्तो मृगकण्ठकः । (३५।१)

śūraḥ syānmahiṣagrīvaḥ śāstrātto mṛgakaṇṭhakaḥ |

35.2३५.२

कम्बुग्रीवश्च नृपतिर्लम्बकण्ठो ऽतिभक्षकः ॥ (३५।२)

kambugrīvaśca nṛpatirlambakaṇṭho 'tibhakṣakaḥ ||

36.1३६.१

अरोमशा भुग्नपृष्ठं शुभं चाशुभमन्यथा । (३६।१)

aromaśā bhugnapṛṣṭhaṃ śubhaṃ cāśubhamanyathā |

36.2३६.२

कक्षाश्वत्थदला श्रेष्ठा सुगन्धिर् मृगरोमिका ॥ (३६।२)

kakṣāśvatthadalā śreṣṭhā sugandhir mṛgaromikā ||

37.1३७.१

अन्यथा त्वर्थहीनानां दारिद्र्यस्य च कारणम् । (३७।१)

anyathā tvarthahīnānāṃ dāridryasya ca kāraṇam |

37.2३७.२

संमासौ चैव भुग्नाल्पौ श्लिष्टौ च विपुलौ शुभौ ॥ (३७।२)

saṃmāsau caiva bhugnālpau śliṣṭau ca vipulau śubhau ||

38.1३८.१

आ जानुलम्बितौ बाहू वृत्तौ पीनौ नृपेश्वरे । (३८।१)

ā jānulambitau bāhū vṛttau pīnau nṛpeśvare |

38.2३८.२

निःस्वानां रोमशौ ह्रस्वौ श्रेष्ठौ करिकरप्रभौ ॥ (३८।२)

niḥsvānāṃ romaśau hrasvau śreṣṭhau karikaraprabhau ||

39.1३९.१

हस्ताङ्गुलय एव स्युर् वायुद्वारयुताः शुभाः । (३९।१)

hastāṅgulaya eva syur vāyudvārayutāḥ śubhāḥ |

39.2३९.२

मेधाविनां च सूक्ष्माः स्युर्भृत्यानां चिपिटाः स्मृताः ॥ (३९।२)

medhāvināṃ ca sūkṣmāḥ syurbhṛtyānāṃ cipiṭāḥ smṛtāḥ ||

40.1४०.१

स्थूलाङ्गुलीभिर्निःस्वाः स्युर्नताः स्युः सुकृशैस्तदा । (४०।१)

sthūlāṅgulībhirniḥsvāḥ syurnatāḥ syuḥ sukṛśaistadā |

40.2४०.२

कपितुल्यकराः निःस्वा व्याघ्रतुल्यकरैर्बलम् ॥ (४०।२)

kapitulyakarāḥ niḥsvā vyāghratulyakarairbalam ||

41.1४१.१

पितृवित्तविनाशश्च निम्नात् करतलान्नराः । (४१।१)

pitṛvittavināśaśca nimnāt karatalānnarāḥ |

41.2४१.२

मणिबन्धैर्निगूढैश्च सुश्लिष्टैः शुभगन्धिभिः ॥ (४१।२)

maṇibandhairnigūḍhaiśca suśliṣṭaiḥ śubhagandhibhiḥ ||

42.1४२.१

नृपा हीनाः करच्छदैः सशब्दैर्धनवर्जिताः । (४२।१)

nṛpā hīnāḥ karacchadaiḥ saśabdairdhanavarjitāḥ |

42.2४२.२

संवृतैश्चैव निम्नैश्च धनिनः परिकीर्तिताः ॥ (४२।२)

saṃvṛtaiścaiva nimnaiśca dhaninaḥ parikīrtitāḥ ||

43.1४३.१

प्रोत्तानकरदातारो विषमैर्विषमा नराः । (४३।१)

prottānakaradātāro viṣamairviṣamā narāḥ |

43.2४३.२

करैः करतलैश्चैव लाक्षाभिर् ईश्वरास्तलैः ॥ (४३।२)

karaiḥ karatalaiścaiva lākṣābhir īśvarāstalaiḥ ||

44.1४४.१

परदाररताः पीतै रूक्षैर् निःस्वा नरा मताः । (४४।१)

paradāraratāḥ pītai rūkṣair niḥsvā narā matāḥ |

44.2४४.२

तुषतुल्यनखाः क्लीबाः कुटिलैः स्फुटितैर्नराः ॥ (४४।२)

tuṣatulyanakhāḥ klībāḥ kuṭilaiḥ sphuṭitairnarāḥ ||

45.1४५.१

निःस्वाश्च कुनखैस्तद्वद्विवर्णैः परतर्ककाः । (४५।१)

niḥsvāśca kunakhaistadvadvivarṇaiḥ paratarkakāḥ |

45.2४५.२

ताम्रैर्भूपा धनाढ्याश्च अङ्गुष्ठैः सयवैस्तथा ॥ (४५।२)

tāmrairbhūpā dhanāḍhyāśca aṅguṣṭhaiḥ sayavaistathā ||

46.1४६.१

अङ्गुष्ठमूलजैः पुत्री स्याद्दीर्घाङ्गुलिपर्वकः । (४६।१)

aṅguṣṭhamūlajaiḥ putrī syāddīrghāṅguliparvakaḥ |

46.2४६.२

दीर्घायुः सुभगश्चैव निर्धनो विरलाङ्गुलिः ॥ (४६।२)

dīrghāyuḥ subhagaścaiva nirdhano viralāṅguliḥ ||

47.1४७.१

घनाङ्गुलिश्च सधनस्तिस्रो रेखाश्च यस्य वै । (४७।१)

ghanāṅguliśca sadhanastisro rekhāśca yasya vai |

47.2४७.२

नृपतेः करतलगा मणिबन्धात्समुत्थिताः ॥ (४७।२)

nṛpateḥ karatalagā maṇibandhātsamutthitāḥ ||

48.1४८.१

युगमीनाङ्कितनरो भवेत्सत्रप्रदो नरः । (४८।१)

yugamīnāṅkitanaro bhavetsatraprado naraḥ |

48.2४८.२

वज्राकाराश्च धनिनां मत्स्यपुच्छनिभा बुधे ॥ (४८।२)

vajrākārāśca dhanināṃ matsyapucchanibhā budhe ||

49.1४९.१

शङ्खातपत्रशिबिकागजपद्मोपमा नृपे । (४९।१)

śaṅkhātapatraśibikāgajapadmopamā nṛpe |

49.2४९.२

कुम्भाङ्कुशपताकाभा मृणालाभा निधीश्वरे ॥ (४९।२)

kumbhāṅkuśapatākābhā mṛṇālābhā nidhīśvare ||

50.1५०.१

दामाभाश्च गवाढ्यानां स्वस्तिकाभा नृपेश्वरे । (५०।१)

dāmābhāśca gavāḍhyānāṃ svastikābhā nṛpeśvare |

50.2५०.२

चक्रासितोमरधनुःकुन्ताभा नृपतेः करे ॥ (५०।२)

cakrāsitomaradhanuḥkuntābhā nṛpateḥ kare ||

51.1५१.१

अलूखलाभा यज्ञाढ्या वेदीभा चाग्निहोत्रिणि । (५१।१)

alūkhalābhā yajñāḍhyā vedībhā cāgnihotriṇi |

51.2५१.२

वापीदेवकुल्याभास् त्रिकोणाभाश् च धार्मिके ॥ (५१।२)

vāpīdevakulyābhās trikoṇābhāś ca dhārmike ||

52.1५२.१

अङ्गुष्ठमूलगा रेखाः पुत्राः सूक्ष्माश्च दारिकाः । (५२।१)

aṅguṣṭhamūlagā rekhāḥ putrāḥ sūkṣmāśca dārikāḥ |

52.2५२.२

प्रदेशिनीगता रेखा कनिष्ठामूलगामिनी ॥ (५२।२)

pradeśinīgatā rekhā kaniṣṭhāmūlagāminī ||

53.1५३.१

शतायुषं च कुरुते छिन्नया तरुतो भयम् । (५३।१)

śatāyuṣaṃ ca kurute chinnayā taruto bhayam |

53.2५३.२

निःस्वाश्च बहुरेखाः स्युर् निर्द्रव्याश्चिबुकैः कृशैः ॥ (५३।२)

niḥsvāśca bahurekhāḥ syur nirdravyāścibukaiḥ kṛśaiḥ ||

54.1५४.१

मांसलैश्च धनोपेता आरक्तैरधरैर्नृपाः । (५४।१)

māṃsalaiśca dhanopetā āraktairadharairnṛpāḥ |

54.2५४.२

बिम्बोपमैश्च स्फुटितैर् ओष्ठै रूक्षैश् चकण्डितैः ॥ (५४।२)

bimbopamaiśca sphuṭitair oṣṭhai rūkṣaiś cakaṇḍitaiḥ ||

55.1५५.१

विषमैर्धनहीनाश्च दन्ताः स्निग्धा घनाः शुभाः । (५५।१)

viṣamairdhanahīnāśca dantāḥ snigdhā ghanāḥ śubhāḥ |

55.2५५.२

तीक्ष्णा दन्ताः समाः श्रेष्ठा जिह्वा रक्ता समा शुभा ॥ (५५।२)

tīkṣṇā dantāḥ samāḥ śreṣṭhā jihvā raktā samā śubhā ||

56.1५६.१

श्लक्ष्णा दीर्घा च विज्ञेया तालू श्वेते धनक्षये । (५६।१)

ślakṣṇā dīrghā ca vijñeyā tālū śvete dhanakṣaye |

56.2५६.२

कृष्णे च परुषो वक्रं समं सौम्यं च संवृतम् ॥ (५६।२)

kṛṣṇe ca paruṣo vakraṃ samaṃ saumyaṃ ca saṃvṛtam ||

57.1५७.१

भूपानाममलं श्लक्ष्णं विपरीतं च दुःखिनाम् । (५७।१)

bhūpānāmamalaṃ ślakṣṇaṃ viparītaṃ ca duḥkhinām |

57.2५७.२

महादुःखं दुर्भगाणां स्त्रीमुखं पुत्रमाप्नुयात् ॥ (५७।२)

mahāduḥkhaṃ durbhagāṇāṃ strīmukhaṃ putramāpnuyāt ||

58.1५८.१

आढ्यानां वर्तुलं वक्रं निर्द्रव्याणां च दीर्घकम् । (५८।१)

āḍhyānāṃ vartulaṃ vakraṃ nirdravyāṇāṃ ca dīrghakam |

58.2५८.२

भीरुवक्रः पापकर्मा धूर्तानां चतुरश्रकम् ॥ (५८।२)

bhīruvakraḥ pāpakarmā dhūrtānāṃ caturaśrakam ||

59.1५९.१

निम्नं वक्रमपुत्राणां कृपणानां च ह्रस्वकम् । (५९।१)

nimnaṃ vakramaputrāṇāṃ kṛpaṇānāṃ ca hrasvakam |

59.2५९.२

सम्पूर्णं भोगिनां कान्तं श्मश्रु स्निग्धं शुभं मृदु ॥ (५९।२)

sampūrṇaṃ bhogināṃ kāntaṃ śmaśru snigdhaṃ śubhaṃ mṛdu ||

60.1६०.१

संहतं चास्फुटिताग्रं रक्तश्मश्रुश्च चौरकः । (६०।१)

saṃhataṃ cāsphuṭitāgraṃ raktaśmaśruśca caurakaḥ |

60.2६०.२

रक्ताल्पपरुषश्मश्रुकर्णाः स्युः पापमृत्यवः ॥ (६०।२)

raktālpaparuṣaśmaśrukarṇāḥ syuḥ pāpamṛtyavaḥ ||

61.1६१.१

निर्मांसैश् चिपिटैर् भोगाः कृपणा ह्रस्वकर्णकाः । (६१।१)

nirmāṃsaiś cipiṭair bhogāḥ kṛpaṇā hrasvakarṇakāḥ |

61.2६१.२

शङ्कुकर्णाश्च राजानो रोमकर्णा गतायुषः ॥ (६१।२)

śaṅkukarṇāśca rājāno romakarṇā gatāyuṣaḥ ||

62.1६२.१

बृहत्कर्णाश्च धनिनो राजानः परिकीर्तिताः । (६२।१)

bṛhatkarṇāśca dhanino rājānaḥ parikīrtitāḥ |

62.2६२.२

कर्णैः स्निग्धावनद्धैश्च व्यालम्बैर् मांसलैर् नृपाः ॥ (६२।२)

karṇaiḥ snigdhāvanaddhaiśca vyālambair māṃsalair nṛpāḥ ||

63.1६३.१

भोगी वै निम्नगण्डः स्यान्मन्त्री सम्पूर्णगण्डकः । (६३।१)

bhogī vai nimnagaṇḍaḥ syānmantrī sampūrṇagaṇḍakaḥ |

63.2६३.२

शुकनासः सुखी स्याच्च शुष्कनासो ऽतिजीवनः ॥ (६३।२)

śukanāsaḥ sukhī syācca śuṣkanāso 'tijīvanaḥ ||

64.1६४.१

छिन्नाग्रकूपनासः स्याद् अगम्यागमने रतः । (६४।१)

chinnāgrakūpanāsaḥ syād agamyāgamane rataḥ |

64.2६४.२

दीर्घनासे च सौभाग्यं चौरश्चाकुञ्चितेन्द्रियः ॥ (६४।२)

dīrghanāse ca saubhāgyaṃ cauraścākuñcitendriyaḥ ||

65.1६५.१

मृत्युश्चिपिटनासे स्याद्धीनो भाग्यवतां भवेत् । (६५।१)

mṛtyuścipiṭanāse syāddhīno bhāgyavatāṃ bhavet |

65.2६५.२

स्वल्पच्छिद्रौ सुपुटौ च अवक्रौ च नृपेश्वरे ॥ (६५।२)

svalpacchidrau supuṭau ca avakrau ca nṛpeśvare ||

66.1६६.१

क्रूरे दक्षिणवक्रा स्याद् बलिनां च क्षुतं सकृत् । (६६।१)

krūre dakṣiṇavakrā syād balināṃ ca kṣutaṃ sakṛt |

66.2६६.२

स्याद् विनिष्पिण्डितं ह्रादि सानुनादं च जीवकृत् ॥ (६६।२)

syād viniṣpiṇḍitaṃ hrādi sānunādaṃ ca jīvakṛt ||

67.1६७.१

वक्रान्तैः पद्मपत्राभैर्लोचनैः सुखभागिनः । (६७।१)

vakrāntaiḥ padmapatrābhairlocanaiḥ sukhabhāginaḥ |

67.2६७.२

मार्जारलोचनैः पाप्मा दुरात्मा मधुपिङ्गलैः ॥ (६७।२)

mārjāralocanaiḥ pāpmā durātmā madhupiṅgalaiḥ ||

68.1६८.१

क्रूराः केकरनेत्राश्च हरिताक्षाः सकल्मषाः । (६८।१)

krūrāḥ kekaranetrāśca haritākṣāḥ sakalmaṣāḥ |

68.2६८.२

जिह्मैश्च लोचनैः शूराः सेनान्यो गजलोचनाः ॥ (६८।२)

jihmaiśca locanaiḥ śūrāḥ senānyo gajalocanāḥ ||

69.1६९.१

गम्भीराक्षा ईश्वराः स्युर्मन्त्रिणः स्थूलचक्षुषः । (६९।१)

gambhīrākṣā īśvarāḥ syurmantriṇaḥ sthūlacakṣuṣaḥ |

69.2६९.२

नीलोत्पलाक्षा विद्वांसः सौभाग्यं श्यामचक्षुषाम् ॥ (६९।२)

nīlotpalākṣā vidvāṃsaḥ saubhāgyaṃ śyāmacakṣuṣām ||

70.1७०.१

स्यात् कृष्णतारकाक्षाणाम् अक्ष्णाम् उत्पाटनं किल । (७०।१)

syāt kṛṣṇatārakākṣāṇām akṣṇām utpāṭanaṃ kila |

70.2७०.२

मण्डलाक्षाश्च पापाः स्युर्निःस्वाः स्युर् देनलोचनाः ॥ (७०।२)

maṇḍalākṣāśca pāpāḥ syurniḥsvāḥ syur denalocanāḥ ||

71.1७१.१

दृक् स्निग्धा विपुला भोगे अल्पायुरधिकोन्नता । (७१।१)

dṛk snigdhā vipulā bhoge alpāyuradhikonnatā |

71.2७१.२

विशालोन्नता सुखिनी दरिद्रा विषमभ्रुवः ॥ (७१।२)

viśālonnatā sukhinī daridrā viṣamabhruvaḥ ||

72.1७२.१

घनदीर्घासु सक्तभ्रूर् बालेन्दून्नतसुभ्रुवः । (७२।१)

ghanadīrghāsu saktabhrūr bālendūnnatasubhruvaḥ |

72.2७२.२

आढ्यो निःस्वश्च खण्डभ्रूर् मध्ये च विनतभ्रुवः ॥ (७२।२)

āḍhyo niḥsvaśca khaṇḍabhrūr madhye ca vinatabhruvaḥ ||

73.1७३.१

स्त्रीषु गम्यासु सक्ताः स्युः सुतार्थे परिवर्जिताः । (७३।१)

strīṣu gamyāsu saktāḥ syuḥ sutārthe parivarjitāḥ |

73.2७३.२

उन्नतैर् विपुलैः शङ्खैर्ललाटैर्विषमैस्तथा ॥ (७३।२)

unnatair vipulaiḥ śaṅkhairlalāṭairviṣamaistathā ||

74.1७४.१

निर्धना धनवन्तश्च अर्धेन्दुसदृशैर्नराः । (७४।१)

nirdhanā dhanavantaśca ardhendusadṛśairnarāḥ |

74.2७४.२

आचार्याः शुक्तिविशालैः शिरालैः पापकारिणः ॥ (७४।२)

ācāryāḥ śuktiviśālaiḥ śirālaiḥ pāpakāriṇaḥ ||

75.1७५.१

अन्नताभैः शिराभिश्च स्वस्तिकाभिर् धनेश्वराः । (७५।१)

annatābhaiḥ śirābhiśca svastikābhir dhaneśvarāḥ |

75.2७५.२

निम्नैर्ललाटैर् बन्धार्हाः क्रूरकर्मरतास्तथा ॥ (७५।२)

nimnairlalāṭair bandhārhāḥ krūrakarmaratāstathā ||

76.1७६.१

संवृतैश्च ललाटैश्च कृपणा उन्नतैर्नृपाः । (७६।१)

saṃvṛtaiśca lalāṭaiśca kṛpaṇā unnatairnṛpāḥ |

76.2७६.२

अनश्रु स्निग्धरुदितमदीनं शुभदं नृणाम् ॥ (७६।२)

anaśru snigdharuditamadīnaṃ śubhadaṃ nṛṇām ||

77.1७७.१

प्रचुराश्रुदीनं रूक्षं च रुदितं च सुखावहम् । (७७।१)

pracurāśrudīnaṃ rūkṣaṃ ca ruditaṃ ca sukhāvaham |

77.2७७.२

अकम्पं हसितं श्रेष्ठं मीलिताक्षमघावहम् ॥ (७७।२)

akampaṃ hasitaṃ śreṣṭhaṃ mīlitākṣamaghāvaham ||

78.1७८.१

असकृद्धसितं दुष्टं सोन्मादस्य ह्यनेकधा । (७८।१)

asakṛddhasitaṃ duṣṭaṃ sonmādasya hyanekadhā |

78.2७८.२

ललाटोपसृतास्तिस्रो रेखाः स्युः शतवर्षिणाम् ॥ (७८।२)

lalāṭopasṛtāstisro rekhāḥ syuḥ śatavarṣiṇām ||

79.1७९.१

नृपत्वं स्याच्चतसृभिरायुः पञ्चनवत्यथ । (७९।१)

nṛpatvaṃ syāccatasṛbhirāyuḥ pañcanavatyatha |

79.2७९.२

अरेखेणायुर् नवतिर् विच्छिन्नाभिश्च पुंश्ललाः ॥ (७९।२)

arekheṇāyur navatir vicchinnābhiśca puṃślalāḥ ||

80.1८०.१

केशान्तोपगताभिश्च अशीत्यायुर्नरो भवेत् । (८०।१)

keśāntopagatābhiśca aśītyāyurnaro bhavet |

80.2८०.२

पञ्चभिः सप्तभिः षड्भिः पञ्चाशद्बहुभिस्तथा ॥ (८०।२)

pañcabhiḥ saptabhiḥ ṣaḍbhiḥ pañcāśadbahubhistathā ||

81.1८१.१

चत्वारिंशच्च वक्राभिस्त्रिंशद्भ्रूलग्नगामिभिः । (८१।१)

catvāriṃśacca vakrābhistriṃśadbhrūlagnagāmibhiḥ |

81.2८१.२

विंशतिर्वामवक्राभिर् आयुः क्षुद्राभिरल्पकम् ॥ (८१।२)

viṃśatirvāmavakrābhir āyuḥ kṣudrābhiralpakam ||

82.1८२.१

छत्राकारैः शिरोभिस्तु नृपा निम्नशिरा धनी । (८२।१)

chatrākāraiḥ śirobhistu nṛpā nimnaśirā dhanī |

82.2८२.२

चिपिटैश्च पितुर्मृत्युर् गवाद्याः परिमण्डलैः ॥ (८२।२)

cipiṭaiśca piturmṛtyur gavādyāḥ parimaṇḍalaiḥ ||

83.1८३.१

घटमूर्धा पापरुचिर्धनाद्यैः परिवर्जितः । (८३।१)

ghaṭamūrdhā pāparucirdhanādyaiḥ parivarjitaḥ |

83.2८३.२

कृष्णैराकुञ्चितैः केशैः स्निग्धैरेकैकसम्भवैः ॥ (८३।२)

kṛṣṇairākuñcitaiḥ keśaiḥ snigdhairekaikasambhavaiḥ ||

84.1८४.१

अभिन्नाग्रैश्च मृदुभिर्न चातिबहुभिर्नृपाः । (८४।१)

abhinnāgraiśca mṛdubhirna cātibahubhirnṛpāḥ |

84.2८४.२

बहुमूलैश्च विषमैः स्थूलाग्रैः कपिलैस्तथा ॥ (८४।२)

bahumūlaiśca viṣamaiḥ sthūlāgraiḥ kapilaistathā ||

85.1८५.१

निःस्वाश् चैवातिकुचिलैर् घनैरसितमूर्धजैः । (८५।१)

niḥsvāś caivātikucilair ghanairasitamūrdhajaiḥ |

85.2८५.२

यद्यद्गात्रं महारूक्षं शिरालं मांसवर्जितम् ॥ (८५।२)

yadyadgātraṃ mahārūkṣaṃ śirālaṃ māṃsavarjitam ||

86.1८६.१

तत्तत्स्याद् अशुभं सर्वं ततो ऽन्यथा । (८६।१)

tattatsyād aśubhaṃ sarvaṃ tato 'nyathā |

86.2८६.२

विपुलस्त्रिषु गम्भीरो दीर्घः सूक्ष्मश्च पञ्चसु ॥ (८६।२)

vipulastriṣu gambhīro dīrghaḥ sūkṣmaśca pañcasu ||

87.1८७.१

षडुन्नतश् चतुर्ह्रस्वो रक्तः सप्तस्वसौ नृपः । (८७।१)

ṣaḍunnataś caturhrasvo raktaḥ saptasvasau nṛpaḥ |

87.2८७.२

नाभिः स्वरश्च ससत्त्वं च त्रयं गम्भीरमीरितम् ॥ (८७।२)

nābhiḥ svaraśca sasattvaṃ ca trayaṃ gambhīramīritam ||

88.1८८.१

पुंसः स्यादतिविस्तीर्णं ललाटं वदनं ह्युरः । (८८।१)

puṃsaḥ syādativistīrṇaṃ lalāṭaṃ vadanaṃ hyuraḥ |

88.2८८.२

चक्षुः कक्षा नासिका च षट् स्युर् नृपकृकाटिकाः ॥ (८८।२)

cakṣuḥ kakṣā nāsikā ca ṣaṭ syur nṛpakṛkāṭikāḥ ||

89.1८९.१

उन्नतानि च ह्रस्वानि जङ्घा ग्रीवा च लिङ्गकम् । (८९।१)

unnatāni ca hrasvāni jaṅghā grīvā ca liṅgakam |

89.2८९.२

पृष्ठं चत्वारि रक्तानि करताल्वधरा नखाः ॥ (८९।२)

pṛṣṭhaṃ catvāri raktāni karatālvadharā nakhāḥ ||

90.1९०.१

नेत्रान्तपादजिह्वौष्ठाः पञ्च सूक्ष्माणि सन्ति वै । (९०।१)

netrāntapādajihvauṣṭhāḥ pañca sūkṣmāṇi santi vai |

90.2९०.२

दशनाङ्गुलिपर्वाणि नखकेशत्वचः शुभाः ॥ (९०।२)

daśanāṅguliparvāṇi nakhakeśatvacaḥ śubhāḥ ||

91.1९१.१

दीर्घाः स्तनान्तरं बाहुदन्तलोचननासिकाः । (९१।१)

dīrghāḥ stanāntaraṃ bāhudantalocananāsikāḥ |

91.2९१.२

नराणां लक्षणं प्रोक्तं वदामि स्त्रीषु लक्षणम् ॥ (९१।२)

narāṇāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ vadāmi strīṣu lakṣaṇam ||

92.1९२.१

राज्ञ्याः स्निग्धौ समौ पादौ तलौ ताम्रौ नखौ तथा । (९२।१)

rājñyāḥ snigdhau samau pādau talau tāmrau nakhau tathā |

92.2९२.२

श्लिष्टाङ्गुली चोन्नताग्रौ तां प्राप्य नृपतिर्भवेत् ॥ (९२।२)

śliṣṭāṅgulī connatāgrau tāṃ prāpya nṛpatirbhavet ||

93.1९३.१

निगूढगुल्फोपचितौ पद्मकान्तितलौ शुभौ । (९३।१)

nigūḍhagulphopacitau padmakāntitalau śubhau |

93.2९३.२

अस्वेदिनौ मृदुतलौ मत्स्याङ्कुशघ्वजाञ्चितौ ॥ (९३।२)

asvedinau mṛdutalau matsyāṅkuśaghvajāñcitau ||

94.1९४.१

वज्राब्जहलचिह्नौ च दास्याः पादौ ततो ऽन्यथा । (९४।१)

vajrābjahalacihnau ca dāsyāḥ pādau tato 'nyathā |

94.2९४.२

जङ्घे च रोमरहिते सुवृत्ते विसिरे शुभे ॥ (९४।२)

jaṅghe ca romarahite suvṛtte visire śubhe ||

95.1९५.१

अनुल्बणं सन्धिदेशं समं जानुद्वयं शुभम् । (९५।१)

anulbaṇaṃ sandhideśaṃ samaṃ jānudvayaṃ śubham |

95.2९५.२

ऊरू करिकराकाराव् अरोमौ च समौ शुभौ ॥ (९५।२)

ūrū karikarākārāv aromau ca samau śubhau ||

96.1९६.१

अश्वत्थपत्रसदृशं विपुलं गुह्यमुत्तमम् । (९६।१)

aśvatthapatrasadṛśaṃ vipulaṃ guhyamuttamam |

96.2९६.२

श्रोणीललाटकं स्त्रीणामूरु कूर्मोन्नतं शुभम् ॥ (९६।२)

śroṇīlalāṭakaṃ strīṇāmūru kūrmonnataṃ śubham ||

97.1९७.१

गूढो मणिश्च शुभदो नितम्बश्च गुरुः शुभः । (९७।१)

gūḍho maṇiśca śubhado nitambaśca guruḥ śubhaḥ |

97.2९७.२

विस्तीर्णमांसोपचिता गम्भीरा विपुला शुभा ॥ (९७।२)

vistīrṇamāṃsopacitā gambhīrā vipulā śubhā ||

98.1९८.१

नाभिः प्रदक्षिणावर्ता मध्यं त्रिवलिशोभितम् । (९८।१)

nābhiḥ pradakṣiṇāvartā madhyaṃ trivaliśobhitam |

98.2९८.२

अरोमशौ स्तनौ पीनौ घनावविषमौ शुभौ ॥ (९८।२)

aromaśau stanau pīnau ghanāvaviṣamau śubhau ||

99.1९९.१

कठिनौ रोमशा शस्ता मृदुग्रीवा च कम्बुभा । (९९।१)

kaṭhinau romaśā śastā mṛdugrīvā ca kambubhā |

99.2९९.२

आरक्तावधरौ श्रेष्ठौ मांसलं वर्तुलं मुखम् ॥ (९९।२)

āraktāvadharau śreṣṭhau māṃsalaṃ vartulaṃ mukham ||

100.1१००.१

कुन्दपुष्पसमा दन्ता भाषितं कोकिलासमम् । (१००।१)

kundapuṣpasamā dantā bhāṣitaṃ kokilāsamam |

100.2१००.२

दाक्षिण्ययुक्तमशठं हंसशब्दसुखावहम् ॥ (१००।२)

dākṣiṇyayuktamaśaṭhaṃ haṃsaśabdasukhāvaham ||

101.1१०१.१

नासा समा समपुटा स्त्रीणां तु रुचिरा शुभा । (१०१।१)

nāsā samā samapuṭā strīṇāṃ tu rucirā śubhā |

101.2१०१.२

नीलोत्पलनिभं चक्षुर्नासालग्नं न लम्बकम् ॥ (१०१।२)

nīlotpalanibhaṃ cakṣurnāsālagnaṃ na lambakam ||

102.1१०२.१

न पृथू बालेन्दुनिभे भ्रुवौ चाथ ललाटकम् । (१०२।१)

na pṛthū bālendunibhe bhruvau cātha lalāṭakam |

102.2१०२.२

शुभम् अर्धेन्दुसंस्थानम् अतुङ्गं स्यादलोमशम् ॥ (१०२।२)

śubham ardhendusaṃsthānam atuṅgaṃ syādalomaśam ||

103.1१०३.१

सुमांसलं कर्णयुग्मं समं मृदु समाहितम् । (१०३।१)

sumāṃsalaṃ karṇayugmaṃ samaṃ mṛdu samāhitam |

103.2१०३.२

स्निग्धा नीलाश्च मृदवो मूर्धजाः कुञ्चिताः कचाः ॥ (१०३।२)

snigdhā nīlāśca mṛdavo mūrdhajāḥ kuñcitāḥ kacāḥ ||

104.1१०४.१

स्त्रीणां समं शिरः श्रेष्ठं पादे पाणितले ऽथवा । (१०४।१)

strīṇāṃ samaṃ śiraḥ śreṣṭhaṃ pāde pāṇitale 'thavā |

104.2१०४.२

वाजिकुञ्जरश्रीवृक्षयूपेषुयवतोमरैः ॥ (१०४।२)

vājikuñjaraśrīvṛkṣayūpeṣuyavatomaraiḥ ||

105.1१०५.१

ध्वजचामरमालाभिः शैलकुण्डलवेदिभिः । (१०५।१)

dhvajacāmaramālābhiḥ śailakuṇḍalavedibhiḥ |

105.2१०५.२

शङ्खातपत्रपद्मैश्च मत्स्यस्वस्तिकसद्रथैः ॥ (१०५।२)

śaṅkhātapatrapadmaiśca matsyasvastikasadrathaiḥ ||

106.1१०६.१

लक्षणैरङ्कुशाद्यैश्च स्त्रियः स्यू राजवल्लभाः । (१०६।१)

lakṣaṇairaṅkuśādyaiśca striyaḥ syū rājavallabhāḥ |

106.2१०६.२

निगूढमणिबन्धौ च पद्मगर्भोपमौ करौ ॥ (१०६।२)

nigūḍhamaṇibandhau ca padmagarbhopamau karau ||

107.1१०७.१

न निम्नं नोन्नतं स्त्रीणां भवेत्करतलं शुभम् । (१०७।१)

na nimnaṃ nonnataṃ strīṇāṃ bhavetkaratalaṃ śubham |

107.2१०७.२

रेखान्वितं त्वविधवां कुर्यात् संभोगिनीं स्त्रियम् । (१०७।२)

rekhānvitaṃ tvavidhavāṃ kuryāt saṃbhoginīṃ striyam |

107.3१०७.३

रेखा या मणिबन्धोत्था गता मध्याङ्गुलिं करे ॥ (१०७।३)

rekhā yā maṇibandhotthā gatā madhyāṅguliṃ kare ||

108.1१०८.१

गता पाणितले या च योर्ध्वपादतले स्थिता । (१०८।१)

gatā pāṇitale yā ca yordhvapādatale sthitā |

108.2१०८.२

स्त्रीणां पुंसां तथा सा स्याद्राज्याय च सुखाय च ॥ (१०८।२)

strīṇāṃ puṃsāṃ tathā sā syādrājyāya ca sukhāya ca ||

109.1१०९.१

कनिष्ठिकामूलभवा रेखा कुर्याच्छतायुषम् । (१०९।१)

kaniṣṭhikāmūlabhavā rekhā kuryācchatāyuṣam |

109.2१०९.२

प्रदेशिनीमध्यमाभ्याम् अन्तरालगता सती ॥ (१०९।२)

pradeśinīmadhyamābhyām antarālagatā satī ||

110.1११०.१

ऊना ऊनायुषं कुर्याद्रेखाश्चाङ्गुष्ठमूलगाः । (११०।१)

ūnā ūnāyuṣaṃ kuryādrekhāścāṅguṣṭhamūlagāḥ |

110.2११०.२

बृहत्यः पुत्रास्तन्व्यस्तु प्रमदाः परिकीर्तिताः ॥ (११०।२)

bṛhatyaḥ putrāstanvyastu pramadāḥ parikīrtitāḥ ||

111.1१११.१

स्वल्पायुषो बहुच्छिन्ना दीर्घाच्छिन्ना महायुषम् । (१११।१)

svalpāyuṣo bahucchinnā dīrghācchinnā mahāyuṣam |

111.2१११.२

शुभं तु लक्षणं स्त्रीणां प्रोक्तं त्वशुभमन्यथा ॥ (१११।२)

śubhaṃ tu lakṣaṇaṃ strīṇāṃ proktaṃ tvaśubhamanyathā ||

112.1११२.१

कनिष्ठिकानामिका वा यस्या न स्पृशते महीम् । (११२।१)

kaniṣṭhikānāmikā vā yasyā na spṛśate mahīm |

112.2११२.२

अङ्गुष्ठं वा गतातीत्य तर्जनी कुलटा च सा ॥ (११२।२)

aṅguṣṭhaṃ vā gatātītya tarjanī kulaṭā ca sā ||

113.1११३.१

ऊर्ध्वं द्वाभ्यां पिण्डिकाभ्यां जङ्घे चातिशिरालके । (११३।१)

ūrdhvaṃ dvābhyāṃ piṇḍikābhyāṃ jaṅghe cātiśirālake |

113.2११३.२

रोमशे चातिमांसे च कुम्भाकारं तथोदरम् ॥ (११३।२)

romaśe cātimāṃse ca kumbhākāraṃ tathodaram ||

114.1११४.१

वामावर्तं निम्नमल्पं दुःखितानां च गुह्यकम् । (११४।१)

vāmāvartaṃ nimnamalpaṃ duḥkhitānāṃ ca guhyakam |

114.2११४.२

ग्रीवया ह्रस्वया निःस्वा दीर्घया च कुलक्षयः ॥ (११४।२)

grīvayā hrasvayā niḥsvā dīrghayā ca kulakṣayaḥ ||

115.1११५.१

पृथुलया प्रचण्डाश्च स्त्रियः स्युर्नात्र संशयः । (११५।१)

pṛthulayā pracaṇḍāśca striyaḥ syurnātra saṃśayaḥ |

115.2११५.२

केकरे पिङ्गले नेत्रे श्यामे लोलेक्षणा सती ॥ (११५।२)

kekare piṅgale netre śyāme lolekṣaṇā satī ||

116.1११६.१

स्मिते कूपे गण्डयोश्च सा ध्रुवं व्यभिचारिणी । (११६।१)

smite kūpe gaṇḍayośca sā dhruvaṃ vyabhicāriṇī |

116.2११६.२

प्रलम्बिनी ललाटे तु देवरं हन्ति चाङ्गना ॥ (११६।२)

pralambinī lalāṭe tu devaraṃ hanti cāṅganā ||

117.1११७.१

उदरे श्वशुरं हन्ति पतिं हन्ति स्फिचोर्द्वयोः । (११७।१)

udare śvaśuraṃ hanti patiṃ hanti sphicordvayoḥ |

117.2११७.२

या तु रोमोत्तरौष्ठी स्यान्न शुभा भर्तुरेव हि ॥ (११७।२)

yā tu romottarauṣṭhī syānna śubhā bhartureva hi ||

118.1११८.१

स्तनौ सरोमाव् अशुभौ कर्णौ च विषमौ तथा । (११८।१)

stanau saromāv aśubhau karṇau ca viṣamau tathā |

118.2११८.२

कराला विषमा दन्ताः क्लेशाय च भवन्ति ते ॥ (११८।२)

karālā viṣamā dantāḥ kleśāya ca bhavanti te ||

119.1११९.१

चौर्याय कृष्णमांसाश्च दीर्घा भर्तुश्च मृत्यवे । (११९।१)

cauryāya kṛṣṇamāṃsāśca dīrghā bhartuśca mṛtyave |

119.2११९.२

क्रव्यादरूपैर्हस्तैश्च वृककाकादिसन्निभैः ॥ (११९।२)

kravyādarūpairhastaiśca vṛkakākādisannibhaiḥ ||

120.1१२०.१

शिरालैर्विषमैः शुष्कैर्वित्तहीना भवन्ति हि । (१२०।१)

śirālairviṣamaiḥ śuṣkairvittahīnā bhavanti hi |

120.2१२०.२

समुन्नतोत्तरौष्ठी या कलहे रूक्षभाषिणी ॥ (१२०।२)

samunnatottarauṣṭhī yā kalahe rūkṣabhāṣiṇī ||

121.1१२१.१

स्त्रीषु दोषा विरूपासु पत्राकारो गुणास्ततः । (१२१।१)

strīṣu doṣā virūpāsu patrākāro guṇāstataḥ |

121.2१२१.२

नरस्त्रीलक्षणं प्रोक्तं वक्ष्ये तज्ज्ञानदायकम् ॥ (१२१।२)

narastrīlakṣaṇaṃ proktaṃ vakṣye tajjñānadāyakam ||

122.1१२२.१

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे ज्योतिःशास्त्रे सामुद्रिके स्त्रीनरलक्षणं नाम पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः ॥ (१२२।१)

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe jyotiḥśāstre sāmudrike strīnaralakṣaṇaṃ nāma pañcaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GarPur, 1, 65

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit