धन्वन्तरिरुवाच । (१।१)

अथातो रक्तपित्तस्य निदानं प्रवदाम्यहम् । (१।२)

भृशोष्णतिक्तकट्वम्ललवणादिविदाहिभिः ॥ (१।३)

कोद्रवोद्दालकैश्चान्यैस्तदुक्तैर् अतिसेवितैः । (२।१)

कुपितं पैत्तिकैः पित्तं द्रवं रक्तं च मूर्छति ॥ (२।२)

तैर्मिथस्तुल्यरूपत्वमागम्य व्याप्नुवंस्तनुम् । (३।१)

पित्तरक्तस्य विकृतेः संसर्गाद् दषणादपि ॥ (३।२)

गन्धवर्णानुवृत्तेषु रक्तेन व्यपदिश्यते । (४।१)

प्रभवत्यसृजः स्थानात्प्लीहतो यकृतश्च सः ॥ (४।२)

शिरोगुरुत्वमरुचिः शीतेच्छा धूमको ऽम्लकः । (५।१)

छर्दितश् छर्दिबैभत्स्यं कासः श्वासो भ्रमः क्लमः ॥ (५।२)

लोहितो न हितो मत्स्यगन्धास्यात्वं च विज्वरे । (६।१)

रक्तहारिद्रहरितवर्णता नयनादिषु ॥ (६।२)

नीललोहितपीतानां वर्णानामविवेचनम् । (७।१)

स्वप्ने इन्मादधर्मित्वं भवत्यस्मिन्भविष्यति ॥ (७।२)

ऊर्ध्वं नासाक्षिकर्णास्यैर्मेढ्रयोनिगुदैरधः । (८।१)

कुपितं रोमकूपैश्च समस्तैस्तत्प्रवर्तते ॥ (८।२)

ऊर्ध्वं साध्यं कफाद्यस्मात्तद्विरेचनसाधितम् । (९।१)

बह्वौषधानि पित्तस्य विरेको हि वरौषधम् ॥ (९।२)

अनुबन्धी कफो यत्र तत्र तस्यापि शुद्धिकृत् । (१०।१)

कषायाः स्वादवो यस्य विशुद्धौ श्लेष्मला हिताः ॥ (१०।२)

कटुतिक्तकषाया वा ये निसर्गात्कफावहाः । (११।१)

अधो याप्यं च नायुष्मांस्तत्प्रच्छर्दनसाधकम् ॥ (११।२)

अल्पौषधं च पित्तस्य वमनं नावमौषधम् । (१२।१)

अनुबन्धि बलं यस्य शान्तपित्तनरस्य च ॥ (१२।२)

कषायश्च हितस्तस्य मधुरा एव केवलम् । (१३।१)

कफमारुतसंस्पृष्टम् असाध्यम् उपनामनम् ॥ (१३।२)

असह्यं प्रतिलोमत्वादसाध्यादौषधस्य च । (१४।१)

न हि संशोधनं किंचिदस्य च प्रतिलोमिनः ॥ (१४।२)

शोधनं प्रतिलोमं च रक्तपित्ते ऽभिसर्जितम् । (१५।१)

एवमेवोपशमनं संशोधनमिहेष्यते ॥ (१५।२)

संसृष्टेषु हि दोषेषु सर्वथा छर्दनं हितम् । (१६।१)

तत्र दोषो ऽत्र गमनं शिवास्त्र इव लक्ष्यते ॥ (१६।२)

उपद्रवाश्च विकृतिं फलतस्तेषु साधितम् ॥ (१७।१)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे रक्तपित्तनिदानं नामाष्टचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (१८।१)