ब्रह्मोवाच । (१।१)

रामायणमतो वक्ष्ये श्रुतं पापविनाशनम् । (१।२)

विष्णुनाभ्यब्जतो ब्रह्मा मरीचिस्तत्सुतो ऽभवत् ॥ (१।३)

मरीचेः कश्यपस्तस्माद्रविस्तस्मान्मनुः स्मृतः । (२।१)

मनोरिक्ष्वाकुरस्याभूद्वंशे राजा रघुः स्मृतः ॥ (२।२)

रघोरजस्ततो जातो राजा दशरथो बली । (३।१)

तस्य पुत्रास्तु चत्वारो महाबलपराक्रमाः ॥ (३।२)

कौसल्यायाम् अभूद्रामो भरतः कैकयीसुतः । (४।१)

सुतौ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्रायां बभूवतुः ॥ (४।२)

रामो भक्तः पितुर्मातुर्विश्वामित्रादवाप्तवान् । (५।१)

अस्त्रग्रामं ततो यक्षीं ताटकां प्रजघान ह ॥ (५।२)

विश्वामित्रस्य यज्ञे वै सुबाहुं न्यवधीद्बली । (६।१)

जनकस्य क्रतुं गत्वा उपयेमे ऽथ जानकीम् ॥ (६।२)

ऊर्मिलां लक्ष्मणो वीरो भरतो माण्डवीं सुताम् । (७।१)

शत्रुघ्नो वै कीर्तिमतीं कुशध्वजसुते उभे ॥ (७।२)

पित्रादिभिरयोध्यायां गत्वा रामादयः स्थिताः । (८।१)

युधाजितं मातुलं च शत्रुघ्नभरतौ गतौ ॥ (८।२)

गतयोर्नृपवर्यो ऽसौ राज्यं दातुं समुद्यतः । (९।१)

स रामाय तत्पुत्राय कैकेय्या प्रार्थितस्तदा ॥ (९।२)

चतुर्दशसमावासो वने रामस्य वाञ्छितः । (१०।१)

रामः पितृहितार्थं च लक्ष्मणेन च सीतया ॥ (१०।२)

राज्यं च तृणवत्त्यक्त्वा शृङ्गवेरपुरं गतः । (११।१)

रथं त्यक्त्वा प्रयागं च चित्रकूटगिरिं गतः ॥ (११।२)

रामस्य तु वियोगेन राजा स्वर्गं समाश्रितः । (१२।१)

संस्कृत्य भरतश्चागाद्राममाह बलान्वितः ॥ (१२।२)

अयोध्यां तु समागत्य राज्यं कुरु महामते । (१३।१)

स नैच्छत्पादुके दत्त्वा राज्याय भरताय तु ॥ (१३।२)

विसर्जितो ऽथ भरतो रामराज्यमपालयत् । (१४।१)

नन्दिग्रामे स्थितो भक्तो ह्ययोध्यां नाविशद्व्रती ॥ (१४।२)

रामो ऽपि चित्रकूटाच्च ह्यत्रेराश्रममाययौ । (१५।१)

नत्वा सुतीक्ष्णं चागस्त्यं दण्डकारण्यमागतः ॥ (१५।२)

तत्र शूर्पणखा नाम राक्षसी चात्तुमागता । (१६।१)

निकृत्य कर्णो नासे च रामेणाथापवारिता ॥ (१६।२)

तत्प्रेरितः खरश्चागाद्दूषणस्त्रिशिरास्तथा । (१७।१)

चतुर्दशसहस्रेण रक्षसां तु बलेन च ॥ (१७।२)

रामो ऽपि प्रेषयामास बाणैर्यमपुरं च तान् । (१८।१)

राक्षस्या प्रेरितो ऽभ्यागाद्रावणो हरणाय हि ॥ (१८।२)

मृगरूपं स मारीचं कृत्वाग्रे ऽथ त्रिदण्डधृक् । (१९।१)

सीतया प्रेरितो रामो मारीचं निजघान ह ॥ (१९।२)

म्रियमाणः स च प्राह हा सीते लक्ष्मणेति च । (२०।१)

सीतोक्तो लक्ष्मणो ऽथागाद्रामश् चानुददर्श तम् ॥ (२०।२)

उवाच राक्षसी माया नूनं सीता हृतेति सः । (२१।१)

रावणो ऽन्तरमासाद्य ह्यङ्केनादाय जानकीम् ॥ (२१।२)

जटायुषं विनिर्भिद्य ययौ लङ्कां ततो बली । (२२।१)

अशोकवृक्षच्छायायां रक्षितां तामधारयत् ॥ (२२।२)

आगत्य रामः शून्यां च पर्णशालां ददर्श ह । (२३।१)

शोकं कृत्वाथ जानक्या मार्गणं कृतवान्प्रभुः ॥ (२३।२)

जटायुषं च संस्कृत्य तदुक्तो दक्षिणां दिशम् । (२४।१)

गत्वा सख्यं ततश्चक्रे सुग्रीवेण च राघवः ॥ (२४।२)

सप्त तालान्विनिर्भिद्य शरेणानतपर्वणा । (२५।१)

वालिनं च विनिर्भिद्य किष्किन्धायां हरीश्वरम् ॥ (२५।२)

सुग्रीवं कृतवान्राम ऋश्यमूके स्वयं स्थितः । (२६।१)

सुग्रीवः प्रेषयामास वानरान्पर्वतोपमान् ॥ (२६।२)

सीताया मार्गणं कर्तुं पूर्वाद्याशासु सोत्सवान् । (२७।१)

प्रतीचीमुत्तरां प्राचीं दिशं गत्वा समागताः ॥ (२७।२)

दक्षिणां तु दिशं ये च मार्गयन्तो ऽथ जानकीम् । (२८।१)

वनानि पर्वतान्द्वीपान्नदीनां पुलिनानि च ॥ (२८।२)

जानकीं ते ह्यपश्यन्तो मरणे कृतनिश्चयाः । (२९।१)

सम्पातिवचनाज्ज्ञात्वा हनूमान्कपिकुञ्जरः ॥ (२९।२)

शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे मकरालयम् । (३०।१)

अपश्यज्जानकीं तत्र ह्यशोकवनिकास्थिताम् ॥ (३०।२)

भर्त्सितां राक्षसीभिश्च रावणेन च रक्षसा । (३१।१)

भव भार्येति वदता चिन्तयन्तीं च राघवम् ॥ (३१।२)

अङ्गुलीयं कपिर्दत्त्वा सीतां कौशल्यमब्रवीत् । (३२।१)

रामस्य तस्य दूतो ऽहं शोकं मा कुरु मैथिलि ॥ (३२।२)

स्वाभिज्ञानं च मे देहि येन रामः स्मरिष्यति । (३३।१)

तच्छ्रुत्वा प्रददौ सीता वेणीरत्नं हनूमते ॥ (३३।२)

यथा रामो नयेच्छीघ्रं तथा वाच्यं त्वया कपे । (३४।१)

तथेत्युक्त्वा तु हनुमान्वनं दिव्यं बभञ्ज ह ॥ (३४।२)

हत्वाक्षं राक्षसांश्चान्यान्बन्धनं स्वयमागतः । (३५।१)

सर्वैरिन्द्रजितो बाणैर्दृष्ट्वा रावणमब्रवीत् ॥ (३५।२)

रामदूतो ऽस्मि हनुमान्देहि रामाय मैथिलीम् । (३६।१)

एतच्छ्रुत्वा प्रकुपितो दीपयामास पुच्छकम् ॥ (३६।२)

कपिर्ज्वलितलाङ्गूलो लङ्कां देहे महाबलः । (३७।१)

दग्ध्वा लङ्कां समायातो रामपार्श्वं स वानरः ॥ (३७।२)

जग्ध्वा फलं मधुवने दृष्टा सीतेत्यवेदयत् । (३८।१)

वेणीरत्नं च रामाय रामो लङ्कापुरीं ययौ ॥ (३८।२)

ससुग्रीवः स हनुमान्साङ्गदश्च सलक्ष्मणः । (३९।१)

विभीषणो ऽपि सम्प्राप्तः शरणं राघवं प्रति ॥ (३९।२)

लङ्कैश्वर्येष्वभ्यषिञ्चद्रामस्तं रावणानुजम् । (४०।१)

रामो नलेन सेतुं च कृत्वाब्धौ चोत्ततार तम् ॥ (४०।२)

सुवेलावस्थितश्चैव पुरीं लङ्कां ददर्श ह । (४१।१)

अथ ते वानरा वीरा नीलाङ्गदनलादयः ॥ (४१।२)

धूम्रधूम्राक्षवीरेन्द्रा जाम्बवत्प्रमुखास्तदा । (४२।१)

मैन्दद्विविदमुख्यास्ते पुरीं लङ्कां बभञ्जिरे ॥ (४२।२)

राक्षसांश्च महाकायान् कालाञ्जनचयोपमान् । (४३।१)

रामः सलक्ष्मणो हत्वा सकपिः सर्वराक्षसान् ॥ (४३।२)

विद्युज्जिह्वं च धूम्राक्षं देवान्तकनरान्तकौ । (४४।१)

महोदरमहापार्श्वावतिकायं महाबलम् ॥ (४४।२)

कुम्भं निकुम्भं मत्तं च मकराक्षं ह्यकम्पनम् । (४५।१)

प्रहस्तं वीरमुन्मत्तं कुम्भकर्णं महाबलम् ॥ (४५।२)

रावणिं लक्ष्मणो ऽच्छिन्त ह्यस्त्राद्यै राघवो बली । (४६।१)

निकृत्य बाहुचक्राणि रावणं तु न्यपातयन् ॥ (४६।२)

सीतां शुद्धां गृहीत्वाथ विमाने पुष्पके स्थितः । (४७।१)

सवानरः समायातो ह्ययोध्यां प्रवरां पुरीम् ॥ (४७।२)

तत्र राज्यं चकाराथ पुत्रवत् पालयन्प्रजाः । (४८।१)

दशाश्वमेधानाहृत्य गयाशिरसि पातनम् ॥ (४८।२)

पिण्डानां विधिवत्कृत्वा दत्त्वा दानानि राघवः । (४९।१)

पुत्रौ कुशलवौ दृष्ट्वा तौ च राज्ये ऽभ्यषेचयत् ॥ (४९।२)

एकादशसहस्राणि रामो राज्यमकारयत् । (५०।१)

शत्रुघ्नो लवणं जघ्ने शैलूषं भरतस्ततः ॥ (५०।२)

अगस्त्यादीन्मुनीन्नत्वा श्रुत्वोत्पत्तिं च रक्षसाम् । (५१।१)

स्वर्गं गतो जनैः सार्धमयोध्यास्थैः कृतार्थकः ॥ (५१।२)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे रामायणवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (५२।१)