याज्ञवल्क्य उवाच । (१।१)

वक्ष्ये संकरजात्यादिगृहस्थादिविधिं परम् । (१।२)

विप्रान् मूर्धावषिक्तो हि क्षत्रियायां विशः स्त्रियाम् ॥ (१।३)

जातो ऽम्बष्ठस्तु शूद्रायां निषादः पर्वतो ऽपि वा । (२।१)

माहिष्यः क्षत्त्रियाज्जातो वैश्यायां म्लेच्छसंज्ञितः ॥ (२।२)

शूद्रायां करणो वैश्याद्विन्नास्वेष विधिः स्मृतः । (३।१)

ब्राह्मण्यां क्षत्त्रियात्सूतो वैश्याद्वैदेहकस्तथा ॥ (३।२)

शूद्राज्जातस्तु चाण्डालः सर्ववर्णविगर्हितः । (४।१)

क्षत्रिया मागधं वैश्याच्छूद्रा क्षत्तारमेव च ॥ (४।२)

शूद्रादयोगवं वैश्या जनयामास वै सुतम् । (५।१)

माहिष्येण करण्यां तु रथकारः प्रजायते ॥ (५।२)

असत्सन्तस्तु वै ज्ञेयाः प्रतिलोमानुलोमजाः । (६।१)

जात्युत्कर्षाद्द्विजो ज्ञेयः सप्तमे पञ्चमे ऽपि वा ॥ (६।२)

व्यत्यये कर्मणां साम्यं पूर्ववच् चोत्तरावरम् । (७।१)

कर्म स्मार्तं विवाहाग्नौ कुर्वीत प्रत्यहं गृही ॥ (७।२)

दायकालादृते वापि श्रौतं वैतानिकाग्निषु । (८।१)

शरीरचिन्तां निर्वर्त्य कृतशौचविधिर्द्विजः ॥ (८।२)

प्रातः सन्ध्यामुपासीत दन्तधावनपूर्वकम् । (९।१)

हुत्वाग्नौ सर्वदेवत्याञ् जपेन् मन्त्रान् समाहितः ॥ (९।२)

वेदार्थानधिगच्छेच्च शास्त्राणि विविधानि च । (१०।१)

योगक्षेमादिसिद्ध्यर्थम् उपेयादीश्वरं गृही ॥ (१०।२)

स्नात्वा देवान्पितॄंश् चैव तर्पयेदर्चयेत्तथा । (११।१)

वेदानथ पुराणानि सेतिहासानि शक्तितः ॥ (११।२)

जपयज्ञानुसिद्ध्यर्थं विद्यां चाध्यात्मिकीं जपेत् । (१२।१)

बलिकर्मस्वधाहोमस्वाध्यायातिथिसत्क्रियाः ॥ (१२।२)

भूतपित्रमरब्रह्ममनुष्याणां महामखाः । (१३।१)

देवेभ्यस्तु हुतं चाग्नौ क्षिपेद्भूतबलिं हरेत् ॥ (१३।२)

अन्नं भूमौ श्वचाण्डालवायसेभ्यश्च निःक्षिपेत् । (१४।१)

अन्नं पितृमनुष्येभ्यो देयमप्यन्वहं जलम् ॥ (१४।२)

स्वाध्यायमन्वहं कुर्यान्न पचेच्चान्नमात्मने । (१५।१)

बालस्ववासिनीवृद्धगर्भिण्यातुरकन्यकाः ॥ (१५।२)

संभोज्यातिथिभृत्यांश्च दम्पत्योः शेषभोजनम् । (१६।१)

प्राणाग्निहोत्रविधिनाश्नीयाद् अन्नम् अकुत्सयन् ॥ (१६।२)

मितं विपाकं च हितं भक्ष्यं बालादिपूर्वकम् । (१७।१)

आपोशानेनोपरिष्टादधस्ताच्चैव भुज्यते ॥ (१७।२)

अनग्नममृतं चैव कार्यमन्नं द्विजन्मना । (१८।१)

अतिथिभ्यस्तु वर्णेभ्यो देयं शक्त्यानुपूर्वशः ॥ (१८।२)

अप्रणोद्यो ऽतिथिः सायमपि नात्र विचारणा । (१९।१)

सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षा दातव्या सुव्रताय च ॥ (१९।२)

आगतान् भोजयेत्सर्वान्महोक्षं श्रोत्रियाय च । (२०।१)

प्रतिसंवत्सरं त्वर्च्याः स्नातकाचार्यपार्थिवाः ॥ (२०।२)

प्रियो विवाह्यश्च तथा यज्ञं प्रत्यृत्विजः पुनः । (२१।१)

अध्वनीनो ऽतिथिः प्रोक्तः श्रोत्रियो वेदपारगः ॥ (२१।२)

मान्यावेतौ गृहस्थस्य ब्रह्मलोकमभीप्सतः । (२२।१)

परपाकरुचिर्न स्यादनिन्द्यामन्त्रणादृते ॥ (२२।२)

वाक्पाणिपादचापल्यं वर्जयेच् चातिभोजनम् । (२३।१)

श्रोत्रियं वातिथिं तृप्तम् आ सीमान्ताद् अनुव्रजेत् ॥ (२३।२)

अहःशेषं सहासीत शिष्टैरिष्टैश्च बन्धुभिः । (२४।१)

उपास्य पश्चिमां सन्ध्यां हुत्वाग्नौ भोजनं ततः ॥ (२४।२)

कुर्याद् भृत्यैः समायुक्तैश्चिन्तयेदात्मनो हितम् । (२५।१)

ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय मान्यो विप्रो धनादिभिः ॥ (२५।२)

वृद्धार्तानां समादेयः पन्था वै भारवाहिनाम् । (२६।१)

इज्याध्ययनदानानि वैश्यस्य क्षत्त्रियस्य च ॥ (२६।२)

प्रतिग्रहो ऽधिको विप्रे याजनाध्यापने तथा । (२७।१)

प्रधानं क्षत्त्रिये कर्म प्रजानां परिपालनम् ॥ (२७।२)

कुसीदकृषिवाणिज्यं पाशुपाल्यं विशः स्मृतम् । (२८।१)

शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा द्विजो यज्ञान्न हापयेत् ॥ (२८।२)

अहिंसा सत्यमस्तेयं शौचमिन्द्रियसंयमः । (२९।१)

दमः क्षमार्जवं दानं सर्वेषां धर्मसाधनम् ॥ (२९।२)

आचरेत्सदृशीं वृत्तिमजिह्मामशठान्तथा । (३०।१)

त्रैवार्षिकाधिकान्नो यः स सोमं पातुमर्हति ॥ (३०।२)

स्यादन्नं वार्षिकं यस्य कुर्यात् प्रकसौमिकीं क्रियाम् । (३१।१)

प्रतिसंवत्सरं सोमः पशुः प्रत्ययनं तथा ॥ (३१।२)

कर्तव्याग्रहणेष्टिश् च चातुर्मास्यानि यत्नतः । (३२।१)

एषामसम्भवे कुर्यादिष्टिं वैश्वानरीं द्विजः ॥ (३२।२)

हीनकल्पं न कुर्वीत सति द्रव्ये फलप्रदम् । (३३।१)

चण्डालो जायते यज्ञकरणाच् छूद्रभिक्षितात ॥ (३३।२)

यज्ञार्थलब्धं नादद्याद्भासः काको ऽपि वा भवेत् । (३४।१)

कुसूतकुम्भीधान्यो वा त्र्याहिकः श्वस्तनो ऽपि वा ॥ (३४।२)

जीवेद्वापि शिलोञ्छेन श्रेयानेषां परः परः । (३५।१)

न स्वाध्यायविरोध्यर्थमीहेत न यतस्ततः ॥ (३५।२)

राजान्तेवासियाज्येभ्यः सीदन्निच्छेद्धनं क्षुधा । (३६।१)

दम्भहैतुकपाषण्डिबकवृत्तींश्च वर्जयेत् ॥ (३६।२)

शुक्लाम्बरधरो नीचकेशश्मश्रुनखः शुचिः । (३७।१)

न भार्यादर्शने ऽश्नीयान् नैकवासा न संस्थितः ॥ (३७।२)

अप्रियं न वदेज्जातु ब्रह्मसूत्री विनीतवान् । (३८।१)

देवप्रदक्षिणां कुर्याद् यष्टिमान् सकमण्डलुः ॥ (३८।२)

न तु मेहेन् नदीछायाभस्मगोष्ठाम्बुवर्त्मसु । (३९।१)

न प्रत्यग्न्यर्कगोसोमसन्ध्याम्बुस्त्रीद्विजन्मनाम् ॥ (३९।२)

नेक्षेताग्न्यर्कनग्नां स्त्रीं न च संसृष्टमैथुनाम् । (४०।१)

न च मूत्रं पुरीषं वा स्वपेत् प्रत्यक्शिरा न च ॥ (४०।२)

ष्ठीवनासृक्शकृन्मूत्रविषाण्य् अप्सु न संक्षिपेत् । (४१।१)

पादौ प्रतापयेन्नाग्नौ न चैनमभिलङ्घयेत् ॥ (४१।२)

पिबेन्नाञ्जलिना तोयं न शयानं प्रबोधयेत् । (४२।१)

नाक्षैः क्रीजेच्च कितवैर्व्याधितैश्च न संविशेत् ॥ (४२।२)

विरुद्धं वर्जयेत् कर्म प्रेतधूमं नदीतरम् । (४३।१)

केशभस्मतुषाङ्गारकपालेषु च संस्थितिम् ॥ (४३।२)

नाचक्षीत धयन्तीं गां नाद्वारेणाविशेत् क्वचित् । (४४।१)

न राज्ञः प्रतिगृह्णीयाल् लुब्धस्योच्छास्त्रवर्तिनः ॥ (४४।२)

अध्यायानामुपाकर्म श्रावण्यां श्रवणेन वा । (४५।१)

हस्तेनौषधिभावे वा पञ्चम्यां श्रावणस्य च ॥ (४५।२)

पौषमासस्य रोहिण्यामष्टकायामथापि वा । (४६।१)

जलान्ते छन्दसां कुर्यादुत्सर्गं विधिवद् बहिः ॥ (४६।२)

अनध्यायस्त्र्यहं प्रेते शिष्यर्त्विग्गुरुबन्धुषु । (४७।१)

उपाकर्मणि चोत्सर्गे स्वशाखश्रोत्रिये मृते ॥ (४७।२)

सन्ध्यागर्जितनिर्घातभूकम्पोल्कानिपातने । (४८।१)

समाप्य वेदं द्युनिशमारण्यकमधीत्य च ॥ (४८।२)

पञ्चदश्यां चतुर्दश्यामष्टम्यां राहुसूतके । (४९।१)

ऋतुसन्धिषु भुक्त्वा वा श्राद्धिकं प्रतिगृह्य च ॥ (४९।२)

पशुमण्डूकनकुलश्वाहिमार्जारसूकरैः । (५०।१)

कृते ऽन्तरे त्वहोरात्रं शक्रपाते तथोच्छ्रये ॥ (५०।२)

श्वक्रोष्टुगर्दभोलूकसामबाणार्तनिःस्वने । (५१।१)

अमेध्यशवशूद्रान्त्यश्मशानपतितान्तिके ॥ (५१।२)

देशे ऽशुचावात्मनि च विद्युत्स्तनितसंप्लवे । (५२।१)

भुक्त्वार्द्रपाणिरम्भो ऽन्तरर्धरात्रे ऽतिमारुते ॥ (५२।२)

दिग्दाहे पांसुवर्षेषु सन्ध्यानीहारभीतिषु । (५३।१)

धावतः पूतिगन्धे च शिष्टे च गृहमागते ॥ (५३।२)

खरोष्ट्रयानहस्त्यश्वनौवृक्षगिरिरोहणे । (५४।१)

सप्तत्रिंशदनध्यायानेतांस्तात्कालिकान्विदुः ॥ (५४।२)

वेददिष्टं तथाचार्यं राजच्छायां परस्त्रियम् । (५५।१)

नाक्रामेद्रक्तविण्मूत्रष्ठीवनोद्वर्तनानि च ॥ (५५।२)

विप्राहिक्षत्त्रियात्मानो नावज्ञेयाः कदाचन । (५६।१)

दूरादुच्छिष्टविण्मूत्रपादाम्भांसि समुत्सृजेत् ॥ (५६।२)

श्रुतिस्मृत्युक्तमाचारं कुर्यान्मर्मणि न स्पृशेत् । (५७।१)

न निन्दाताडने कुर्यात्सुतं शिष्यं च ताडयेत् ॥ (५७।२)

आचरेत्सर्वदा धर्मं तद्विरुद्धं तु नाचरेत् । (५८।१)

मातापित्रतिथीभ्याढ्यैर् विवादं नाचरेद्गृही ॥ (५८।२)

पञ्च पिण्डान् अनुद्धृत्य न स्नायात्परवारिषु । (५९।१)

स्नायान् नदीप्रस्रवणदेवखातह्रदेषु च ॥ (५९।२)

वर्जयेत्परशय्यादि न चाश्नीयादनापदि । (६०।१)

कदर्यबद्धचोराणां तथा चानम्निकस्य च ॥ (६०।२)

वैणाभिशस्तवार्धुष्यगणिकागणदीक्षिणाम् । (६१।१)

चिकित्सकातुरक्रुद्धक्लीबरङ्गोपजीविनाम् ॥ (६१।२)

क्रूरोग्रपतितव्रात्यदाम्भिकोच्छिष्टभोजिनाम् । (६२।१)

शास्त्रविक्रयिणश्चैव स्त्रीजितग्रामयाजिनाम् ॥ (६२।२)

नृशंसराजरजककृतघ्नवधजीविनाम् । (६३।१)

पिशुनानृतिनोश्चैव सोमविक्रयिणस्तथा ॥ (६३।२)

बन्दिनां स्वर्णकाराणामन्नमेषां कदाचन । (६४।१)

न भोक्तव्यं वृथा मांसं केशकीटसमन्वितम् ॥ (६४।२)

भक्तं पर्युषितोच्छिष्टं श्वस्पृष्टं पतितोक्षितम् । (६५।१)

उदक्यास्पृष्टसंघुष्टमपर्याप्तं च वर्जयेत् ॥ (६५।२)

गोघ्रातं शकुनोच्छिष्टं पादस्पृष्टं च कामतः । (६६।१)

शूद्रेषु दासगोपालकुलमित्रार्धसीरिणः ॥ (६६।२)

भोज्यान्नो नापितश्चैव यश्चात्मानं निवेदयेत् । (६७।१)

अन्नं पर्युषितं भोज्यं स्नेहाक्तं चिरसंभृतम् ॥ (६७।२)

अस्नेहा अपि गोधूमयवगोरसविक्रियाः । (६८।१)

औष्ट्रमैकशफं स्त्रीणां पयश्च परिवर्जयेत् ॥ (६८।२)

क्रव्यादपक्षिदात्यूहशुकमांसानि वर्जयेत् । (६९।१)

सारसैकशफान्हंसान्बलाकबकटिट्टिभान् ॥ (६९।२)

वृथा कृसरसंयावपायसापूपशष्कुलीः । (७०।१)

कुररं जालपादं च खञ्जरीटमृगद्विजान् ॥ (७०।२)

चाषान् मत्स्यात्रक्तपादञ्चग्द्ध्वा वै कामतो नरः । (७१।१)

वल्लूरं कामतो जग्ध्वा सोपवासस्त्र्यहं भवेत् ॥ (७१।२)

पलाण्डुलशुनादीनि जग्ध्वा चान्द्रायणं चरेत् । (७२।१)

श्राद्धे देवान्पितॄन् प्रार्च्य खादन्मांसं न दोषभाक् ॥ (७२।२)

वसेत्स नरके घोरे दिनानि पशुरोमतः । (७३।१)

संमितानि दुराचारो यो हन्त्यविधिना पशून् । (७३।२)

मांसं संत्यज्य संप्रार्थ्य कामान्याति ततो हरिम् ॥ (७३।३)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्तश्राद्धनिरूपणं नाम षण्णवतितमो ऽध्यायः ॥ (७४।१)