धन्वन्तरिरुवाच । (१।१)

आशुकारी यतः कासः स एवातः प्रवक्ष्यते । (१।२)

पञ्च कासाः स्मृता वातपित्तश्लेष्मक्षतक्षयैः ॥ (१।३)

क्षयायोपेक्षिताः सर्वे बलिनश्चोत्तरोत्तरम् । (२।१)

तेषां भविष्यतां रूपं कण्ठे कण्डूररोचकः ॥ (२।२)

शुष्ककर्णास्यकण्ठत्वं तत्राधोविहितो ऽनिलः । (३।१)

ऊर्ध्वं प्रवृत्तः प्राप्योरस् तस्मिन्कण्ठे च संसृजन् ॥ (३।२)

शिरास्रोतांसि सम्पूर्य ततो ऽङ्गान्युत्क्षिपन्ति च । (४।१)

क्षिपन्निवाक्षिणी क्लिष्टस्वरः पार्श्वे च पीडयन् ॥ (४।२)

प्रवर्तते सवक्रेण भिन्नकांस्योपमध्वनिः । (५।१)

हृत्पार्श्वेरुशिरः शूलमोहक्षोभस्वरक्षयान् ॥ (५।२)

करोति शुष्ककासं च महावेगरुजास्वनम् । (६।१)

स्ॐगहर्षो कफं शुष्कं कृच्छ्रान्मुक्त्वाल्पतां व्रजेत् ॥ (६।२)

पित्तात्पीताक्षिकत्वं च तिक्तास्यत्वं ज्वरो भ्रमः । (७।१)

पित्तासृग्वमनं तृष्णा वैस्वर्यं धूमको मदः ॥ (७।२)

प्रततं कासवेगे च ज्योतिषामिव दर्शनम् । (८।१)

कफादुरो ऽल्परुङ् मूर्ध्नि हृदयं स्तिमिते गुरु ॥ (८।२)

कण्ठे प्रलेपमदजं पीनसच्छर्द्यरोचकाः । (९।१)

रोमहर्षो धनस्निग्धं श्लेष्मणां च प्रवर्तनम् ॥ (९।२)

युद्धाद्यैः साहसैस्तैस्तैः सेवितैरयथाबलम् । (१०।१)

उपस्यन्तः क्षतो वायुः पित्तेनानुगतो बली ॥ (१०।२)

कुपितः कुरुते कासं कफं तेन सशोणितम् । (११।१)

पीतं श्यावं च शुष्कं च ग्रथितं कुपितं बहु ॥ (११।२)

ष्ठीवेत्कण्ठेन रुजता विभिन्नेनैव चोरसा । (१२।१)

सूचीभिरिव तीक्ष्णाभिस्तुद्यमानेन शूलिना ॥ (१२।२)

दुःखस्पर्शेन शूलेन भेदपीडाहितापिना । (१३।१)

पर्वभेदज्वरश्वासतृष्णावैस्वर्यकम्पवान् ॥ (१३।२)

पारावत इवोत्कूजन् पार्श्वशूली ततो ऽस्य च । (१४।१)

कफाद्यैर्वमनं पक्तिबलवर्णं च हीयते ॥ (१४।२)

क्षीणस्य सासृङ्मूत्रत्वं श्वासपृष्ठकटिग्रहः । (१५।१)

पायुप्रधानाः कुपिता धावतो राजयक्ष्मणः ॥ (१५।२)

कुर्वन्ति यक्ष्मायतने कासं ष्ठीवत्कफं ततः । (१६।१)

पूतिपूयोपमं वीतं मिश्रं हरितलोहितम् ॥ (१६।२)

सुप्यते तुद्यत इव हृदयं पचतीव च । (१७।१)

अकस्मादुष्णशीतेच्छा बह्वाशित्वं बलक्षयः ॥ (१७।२)

स्निग्धप्रसन्नवक्रत्वं श्रीमद्दर्शननेत्रता । (१८।१)

ततो ऽस्य क्षयरूपाणि सर्वाण्याविर्भवन्ति च ॥ (१८।२)

इत्येष क्षयजः कासः क्षीणानां देहनाशनः । (१९।१)

याप्यौ वा बलिनां तद्वत्क्षतजो ऽपि नवौ तु तौ ॥ (१९।२)

सिध्येतामपि सामर्थ्यात्साध्यादौ च पृथक्क्रमः । (२०।१)

मिश्रा याप्याश्च ये सर्वे जरसः स्थविरस्य च ॥ (२०।२)

कासश्वासक्षयच्छर्दिस्वरसादादयो गदाः । (२१।१)

भवन्त्युपेक्षया यस्मात्तस्मात्तास्त्वरया जयेत् ॥ (२१।२)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे कासनिदानं नामैकोनपञ्चाशदुत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (२२।१)