सूत उवाच । (१।१)

नीतिसारं प्रवक्ष्यामि अर्थशास्त्रादिसंश्रितम् । (१।२)

राजादिभ्यो हितं पुण्यमायुः स्वर्गादिदायकम् ॥ (१।३)

सद्भिः सङ्गं प्रकुर्वीत सिद्धिकामः सदा नरः । (२।१)

नासद्भिरिहलोकाय परलोकाय वा हितम् ॥ (२।२)

वर्जयेत्क्षुद्रसंवादमदुष्टस्य तु दर्शनम् । (३।१)

विरोधं सह मित्रेण संप्रीतिं शत्रुसेविना ॥ (३।२)

मूर्खशिष्योपदेशेन दुष्टस्त्रीभरणेन च । (४।१)

दुष्टानां संप्रयोगेण पण्डितो ऽप्यवसीदति ॥ (४।२)

ब्राह्मणं बालिशं क्षत्रम् अयोद्धारं विशं जडम् । (५।१)

शूद्रमक्षरसंयुक्तं दूरतः परिवर्जयेत् ॥ (५।२)

कालेन रिपुणा सन्धिः काले मित्रेण विग्रहः । (६।१)

कार्यकारणमाश्रित्य कालं क्षिपति पण्डितः ॥ (६।२)

कालः पचति भूतानि कालः संहरते प्रजाः । (७।१)

कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः ॥ (७।२)

कालेषु हरते वीर्यं काले गर्भे च वर्तते । (८।१)

कालो जनयते सृष्टिं पुनः कालो ऽपि संहरेत् ॥ (८।२)

कालः सूक्ष्मगतिर्नित्यं द्विविधश्चेह भाव्यते । (९।१)

स्थूलसंग्रहचारेण सूक्ष्मचारान्तरेण च ॥ (९।२)

नीतिसारं सुरेन्द्राय इममूच बृहस्पतिः । (१०।१)

सर्वज्ञो येन चेन्द्रो ऽभूद्दैत्यान्हत्वाप्नुयाद्दिवम् ॥ (१०।२)

राजर्षिब्राह्मणैः कार्यं देवविप्रादिपूजनम् । (११।१)

अश्वमेधेन यष्टव्यं महापातकनाशनम् ॥ (११।२)

उत्तमैः सह सांगत्यं पण्डितैः सह सत्कथाम् । (१२।१)

अलुब्धैः सह मित्रत्वं कुर्वाणो नावसीदति ॥ (१२।२)

परीवादं परार्थं च परिहासं परस्त्रियम् । (१३।१)

परवेश्मनि वासं च न कुर्वीत कदाचन ॥ (१३।२)

परो ऽपि हितवाबन्धुर् बन्धुर् अप्यहितः परः । (१४।१)

अहितो देहजो व्याधिर्हितमारण्यमौषधम् ॥ (१४।२)

स बन्धुर्यो हिते युक्तः स पिता यस्तु पोषकः । (१५।१)

तन्मित्रं यत्र विश्वासः स देशो यत्र जीव्यते ॥ (१५।२)

स भृत्यो यो विधेयस्तु तद्बीजं यत्प्ररोहति । (१६।१)

सा भार्या या प्रियं ब्रूते स पुत्रो यस्तु जीवति ॥ (१६।२)

स जीवति गुणा यस्य धर्मो यस्य स जीवति । (१७।१)

गुणधर्मविहीनो यो निष्फलं तस्य जीवनम् ॥ (१७।२)

सा भार्या या गृहे दक्षा सा भार्या या प्रियंवदा । (१८।१)

सा भार्या या पतिप्राणा सा भार्या या पतिव्रता ॥ (१८।२)

नित्यं स्नाता सुगन्धा च नित्यं च प्रियवादिनी । (१९।१)

अल्पभुक्ताल्पभाषी च सततं मङ्गलैर्युता ॥ (१९।२)

सततं धर्मबहुला सततं च पतिप्रिया । (२०।१)

सततं प्रियवक्री च सततं त्वृतुकामिनी ॥ (२०।२)

एतदादिक्रियायुक्ता सर्वसौभाग्यवर्धिनी । (२१।१)

यस्येदृशी भवेद् भार्या स देवेन्द्रो न मानुषः ॥ (२१।२)

यस्य भार्या विरूपाक्षी कश्मला कलहप्रिया । (२२।१)

उत्तरोत्तरवादा स्या सा जरा न जरा जरा ॥ (२२।२)

यस्य भार्या श्रितान्यं च परवेश्माभिकाङ्क्षिणी । (२३।१)

कुक्रिया त्यक्तलज्जा च सा जरा न जरा जरा ॥ (२३।२)

यस्य भार्या गुणज्ञा च भर्तारमनुगामिनी । (२४।१)

अल्पाल्पेन तु संतुष्टा सा प्रिया न प्रिया प्रिया ॥ (२४।२)

दुष्टा भार्या शठं मित्रं भृत्यश्चोत्तरदायकः । (२५।१)

ससर्पे च गृहे वासो मृत्युरेव न संशयः ॥ (२५।२)

त्यज दुर्जनसंसर्गं भज साधुसमागमम् । (२६।१)

कुरु पुण्यमहोरात्रं स्मर नित्यमनित्यताम् ॥ (२६।२)

व्यालीकण्ठप्रदेशा ह्यपि च फणभृद्भाषणा या च रौद्री या कृष्णा व्याकुलागी रुधिरनयनसंव्याकुला व्याघ्रकल्पा । (२७।१)

क्रोधे यैवोग्रवक्त्रा स्फुरदनलशिखा काकजिह्वा कराला सेव्या न स्त्री विदग्धा परपुरगमना भ्रान्तचित्ता विरक्ता ॥ (२७।२)

सक्तिः सुतोके सुकृतं कृतघ्ने शतिं च वह्नौ हैमे । (२८।१)

उत्पद्यते दैववशात्कदाचिद्वेश्यासु रागो न भवेत्कदाचित् ॥ (२८।२)

भुजङ्गमे वेश्मनि दृष्टिदृष्टे व्याधौ चिकित्साविनिवर्तिते च । (२९।१)

देहे च बाल्यादिवयोऽन्विते च कालावृतो ऽसौ लभते धृतिं कः ॥ (२९।२)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे बृहस्पतिप्रोक्तनीतिसारनिरूपणं नामाष्टोत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (३०।१)