हरिरुवाच । (१।१)

उत्तानपादाद् अभवत् सुरुच्यामुत्तमः सुतः । (१।२)

सुनीत्यां तु ध्रुवः पुत्रः स लेभे स्थानमुत्तमम् ॥ (१।३)

मुनिप्रसादादाराध्य देवदेवं जनार्दनम् । (२।१)

ध्रुवस्य तनयः श्लिष्टिर्महाबलपराक्रमः ॥ (२।२)

तस्य प्राचीनबर्हिस्तु पुत्रस्तस्याप्युदारधीः । (३।१)

दिवंजयस्तस्य सुतस्तस्य पुत्रो रिपुः स्मृतः ॥ (३।२)

रिपोः पुत्रस्तथा श्रीमांश्चाक्षुषः कीर्तितो मनुः । (४।१)

रुरुस्तस्य सुतः श्रीमानङ्गस्तस्यापि चात्मजः ॥ (४।२)

अङ्गस्य वेणः पुत्रस्तु नास्तिको धर्मवर्जितः । (५।१)

अधर्मकारी वेणश्च मुनिभिश्च कुशैर्हतः ॥ (५।२)

ऊरुं ममन्थुः पुत्रार्थे ततो ऽस्य तनयो ऽभवत् । (६।१)

ह्रस्वो ऽतिमात्रः कृष्णाङ्गो निषीदेति ततो ऽब्रुवन् ॥ (६।२)

निषादस्तेन वै जातो विन्ध्यशैलनिवासकः । (७।१)

ततो ऽस्य दक्षिणं पाणिं ममन्थुः सहसा द्विजाः ॥ (७।२)

तस्मात्तस्य सुतो जातो विष्णोर्मानसरूपधृक् । (८।१)

पुथुरित्येवनामा स वेणपुत्रो दिवं ययौ ॥ (८।२)

दुदोह पृथिवीं राजा प्रजानां जीवनाय हि । (९।१)

अन्तर्धानः पृथोः पुत्रोतहविर्धानस् तदात्मजः ॥ (९।२)

प्राचीनबर्हिस् तत्पुत्रः पृथिव्यामेकराड् बभौ । (१०।१)

उपयेमे समुद्रस्य लवणस्य स वै सुताम् ॥ (१०।२)

तस्मात्सुषाव सामुद्री दश प्राचीनबर्हिषः । (११।१)

सर्वे प्राचेतसा नाम धनुर्वेदस्य पारगाः ॥ (११।२)

अपृथगधर्मचरणास् ते ऽतप्यन्त महत्तपः । (१२।१)

दशवर्षसहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः ॥ (१२।२)

प्रजापतित्वं सम्प्राप्य भार्या तेषां च मारिष । (१३।१)

अभवद्धवशापेन तस्यां दक्षो ऽभवत्ततः ॥ (१३।२)

असृजन्मनसा दक्षः प्रजाः पूर्वं चतुर्विधाः । (१४।१)

नावर्धन्त च तास्तस्य अपध्याता हरेण तु ॥ (१४।२)

मैथुनेन ततः सृष्टिं कर्तुमैच्छत्प्रजापतिः । (१५।१)

असिक्नीम् आवहद्भार्यां वीरणस्य प्रजापतेः ॥ (१५।२)

तस्य पुत्रसहस्रं तु वैरण्यां समपद्यत । (१६।१)

नारदोक्ता भुवश्चान्तं गता ज्ञातुं च नागताः ॥ (१६।२)

दक्षपुत्रसहस्रं च तेषु नष्टेषु सृष्टवान् । (१७।१)

शबलाश्वास्ते ऽपि गता भ्रातॄणां पदवीं हर ॥ (१७।२)

दक्षः क्रुद्धः शशापाथ नारदं जन्म चाप्स्यसि । (१८।१)

नारदो ह्यभवत्पुत्रः कश्यपस्य मुनेः पुनः ॥ (१८।२)

यज्ञे ध्वस्ते ऽथ दक्षो ऽपि शशापोग्रं महेश्वरम् । (१९।१)

स्तुत्वात्वामुपचारैश्च पूजयिष्यन्ति शङ्कर ॥ (१९।२)

जन्मान्तरे ऽपि वैरेण ते विनश्यन्ति शङ्कर । (२०।१)

तस्माद्वैरं न कर्तव्यं कदाचिदपि केनचित् । (२०।२)

असिक्न्यां जनयामास दक्षो दुहितरो ह्यथ ॥ (२०।३)

षष्टिं कन्या रूपयुता द्वे चैवाङ्गिरसे ददौ । (२१।१)

द्वे प्रादात्स कृशाश्वाय दश धर्माय चाप्यथ ॥ (२१।२)

चतुर्दश कश्यपाय अष्टाविंशतिम् इन्दवे । (२२।१)

प्रददौ बहुपुत्राय सुप्रभां भामिनीं तथा ॥ (२२।२)

मनोरमां भानुमतीं विशालां बहुदामथ । (२३।१)

दक्षः प्रादान्महादेव चतस्रो ऽरिष्टनेमये ॥ (२३।२)

स कृशाश्वाय च प्रादात् सुप्रजां च तथा जयाम् । (२४।१)

अरुन्धती वसुर्यार्मी लम्बा भानुर् मरुद्वती ॥ (२४।२)

संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च ता दश । (२५।१)

धर्मपत्न्यः समाख्याताः कश्यपस्य वदाम्यहम् ॥ (२५।२)

अदितिर्दितिर्दनुः काला ह्यनायुः सिंहिका मुनिः । (२६।१)

कद्रूः साध्या हरा क्रोधा विनता सुरभिः खगा ॥ (२६।२)

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यान्व्यजायत । (२७।१)

मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वसोस्तु वसवस्तथा ॥ (२७।२)

भानोस्तु भानवो रुद्र मुहूर्ताच्च मुहूर्तजाः । (२८।१)

लम्बायाश्चैव घोषो ऽथ नागवीथिस्तु यामितः ॥ (२८।२)

पृथिवीविषयं सर्वमरुत्वत्यां व्यजायत । (२९।१)

संकल्पायास्तु सर्वात्मा जज्ञे संकल्प एव हि ॥ (२९।२)

आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः । (३०।१)

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो नामभिः स्मृताः ॥ (३०।२)

आपस्य पुत्रो वेतुण्डिः श्रमः श्रान्तो ध्वनिस्तथा । (३१।१)

ध्रुवस्य पुत्रो भगवान्कालो लोकप्रकालनः ॥ (३१।२)

सोमस्य भगवान्वर्चा वर्चस्वी येन जायते । (३२।१)

धरस्य पुत्रो द्रुहिणो हुतहव्यवहस्तथा ॥ (३२।२)

मनोहरायां शिशिरः प्राणो ऽथ रमणस्तथा । (३३।१)

अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रः पुलोमजः ॥ (३३।२)

अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य तु । (३४।१)

अग्निपुत्रः कुमारस्तु शरस्तम्बे व्यजायत् ॥ (३४।२)

तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेयश्च पृष्ठजः । (३५।१)

अपत्यं कृत्तिकानां तु कार्तिकेय इति स्मृतः ॥ (३५।२)

प्रत्युषस्य विदुः पुत्रमृषिं नाम्ना तु देवलम् । (३६।१)

विश्वकर्मा प्रभासस्य विख्यातो देववर्धकिः ॥ (३६।२)

अजैकपादहिर्बुध्न्यस्त्वष्टा रुद्रश्च वीर्यवान् । (३७।१)

त्वष्टुश्चाप्यात्मजः पुत्रो विश्वरूपो महातपाः ॥ (३७।२)

हरश्च बहुरूपश्च त्र्यम्बकश्चापराजितः । (३८।१)

वृषाकपिश्च शम्भुश्च कपर्दे रैवतस्तथा ॥ (३८।२)

मृगव्याधश्च शर्वश्च कपाली च महामुने । (३९।१)

एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः ॥ (३९।२)

अदित्यां कश्यपाच्चैव सूर्या द्वादश जज्ञिरे । (४०।१)

विष्णुः शक्रो ऽर्यमा धाता त्वष्टा पूषा तथैव च ॥ (४०।२)

विवस्वान्सविता चैव मित्रो वरुण एव च । (४१।१)

अंशुमांश्च भगश्चैव आदित्या द्वादश स्मृताः ॥ (४१।२)

सप्तविंशतिः सोमस्य पत्न्यो नक्षत्रसंज्ञिताः । (४२।१)

हिरण्यकशिपुर्दित्यां हिरण्याक्षो ऽभवत्तदा ॥ (४२।२)

सिंहिका चाभवत्कन्या विप्रचित्तिपरिग्रहा । (४३।१)

हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः पृथुलौजसः ॥ (४३।२)

अनुह्रादश्च ह्रादश्च प्रह्रादश्चैव वीर्यवान् । (४४।१)

संह्रादश्चावमस्तेषां प्रह्रादो विष्णुतत्परः ॥ (४४।२)

संह्रादपुत्र आयुष्माञ्छिबिर् बाष्कल एव च । (४५।१)

विरोचनश्च प्राह्रादिर्बलिर्जज्ञे विरोचनात् ॥ (४५।२)

बलेः पुत्रशतं त्वासीद् बाणज्येष्ठं वृषध्वज । (४६।१)

हिरण्याक्षसुताश्चासन्सर्व एव महाबलाः ॥ (४६।२)

उत्कुरः शकुनिश्चैव भूतसंतापनस्तथा । (४७।१)

महानागो महाबाहुः कालनाभस्तथापरः ॥ (४७।२)

अभवन्दनुपुत्राश्च द्विमूर्धा शङ्करस्तथा । (४८।१)

अयोमुखः शङ्कुशिराः कपिलः शम्बरस्तथा ॥ (४८।२)

एकचक्रो महाबाहुस्तारकश्च महाबलः । (४९।१)

स्वर्भानुर्वृषपर्वा च पुलोमा च महासुरः ॥ (४९।२)

एते दनोः सुताः ख्याता विप्रचित्तिश्च वीर्यवान् । (५०।१)

स्वर्भानोः सुप्रभा कन्या शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥ (५०।२)

उपदानवी हयशिराः प्रख्याता वरकन्यकाः । (५१।१)

वैश्वानरसुते चोभे पुलोमा कालका तथा ॥ (५१।२)

उभे ते तु महाभागे मारीचेस्तु परिग्रहः । (५२।१)

ताभ्यां पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवसत्तमाः ॥ (५२।२)

पौलोमाः कालकञ्जाश्च मारीचतनयाः स्मृताः । (५३।१)

सिंहिकायां समुत्पन्ना विप्रचित्तिसुतास्तथा ॥ (५३।२)

व्यंशः शल्यश्च बलवान् नभश् चैव महाबलः । (५४।१)

वातापिर्नमुचिश्चैव इल्वलः खसृमांस्तथा ॥ (५४।२)

अञ्जको नरकश्चैव कालनाभस्तथैव च । (५५।१)

निवातकवचा दैत्याः प्रह्रादस्य कुले ऽभवन् ॥ (५५।२)

षट् सुताश्च महासत्त्वास् ताम्रायाः परिकीर्तिताः । (५६।१)

शुकी श्येनी च भासी च सुग्रीवी शुचिगृध्रिके ॥ (५६।२)

शुकी शुकानजनयदुलूकी प्रत्यलूककान् । (५७।१)

श्येनी श्येनांस्तथा भासी भासान् गृध्रांश्च गृध्र्यपि ॥ (५७।२)

शुक्यौदकान्पक्षिगणान्सुग्रीवी तु व्यजायत । (५८।१)

अश्वान् उष्ट्रान् गर्दभांश्च ताम्रावंशः प्रकीर्तितः ॥ (५८।२)

विनतायास्तु पुत्रौ द्वौ विख्यातौ गरुडारुणौ । (५९।१)

सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणाममितौजसाम् ॥ (५९।२)

काद्रवेयाश्च फणिनः सहस्रममितौजसः । (६०।१)

तेषां प्राधाना भूतेशशेषवासुकितक्षकाः ॥ (६०।२)

शङ्खः श्वेतो महापद्मः कम्बलाश्वतरौ तथा । (६१।१)

एलापत्रस्तथा नागः कर्कोटकधनञ्जयौ ॥ (६१।२)

गणं क्रोधवशं विद्धि ते च सर्वे च दंष्ट्रिणः । (६२।१)

क्रोधा तु जनयामास पिशाचांश्च महाबलान् ॥ (६२।२)

गास्तु वै जनयामास सुरभिर्महिषांस्तथा । (६३।१)

इरा वृक्षलतावल्लीस् तृणजातीश्च सर्वशः ॥ (६३।२)

खगा च यक्षरक्षांसि मुनिरप्सरसस्तथा । (६४।१)

अरिष्टा तु महासत्त्वान् गन्धर्वान्समजीजनत् ॥ (६४।२)

देवा एकोनपञ्चाशन्मरुतो ह्यभवन्निति । (६५।१)

एकज्योतिश्च द्विर्ज्योतिचतुर्ज्योतिस् तथैव च ॥ (६५।२)

एकशुक्रो द्विशुक्रश्च त्रिशुक्रश्च महाबलः । (६६।१)

ईदृक् सदृक् तथान्यादृक् ततः प्रतिसदृक् तथा ॥ (६६।२)

मितश्च समितश्चैव सुमितश्च महाबलः । (६७।१)

ऋतजित्सत्यजिच्चैव सुषेणः सेनजित्तथा ॥ (६७।२)

अतिमित्रो ऽप्यमित्रश्च दूरमित्रो ऽजितस्तथा । (६८।१)

ऋतश्च ऋतधर्मा च विहर्ता वरुणो ध्रुवः ॥ (६८।२)

विधारणश्च दुर्मेधा अयम् एकगणः स्मृतः । (६९।१)

ईदृशश्च सदृक्षश्च एतादृक्षो मिताशनः ॥ (६९।२)

एतेनः प्रसदृक्षश्च सुरतश्च महातपाः । (७०।१)

हेतुमान् प्रसवस्तद्वत् सुरभश्च महायशाः ॥ (७०।२)

नादिर् उग्रो ध्वनिर्भासो विमुक्तो विक्षिपः सहः । (७१।१)

द्युतिर्वसुरनाधृष्यो लाभकामो जयी विराट् ॥ (७१।२)

उद्वेषणो गणो नाम वायुस्कन्धे तु सप्तमे । (७२।१)

एतत्सर्वं हरे रूपं राजानो दानवाः सुराः ॥ (७२।२)

सूर्यादिपरिवारेण मन्वाद्या ईजिरे हरिम् ॥ (७३।१)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे उत्तानपादवंशादिवर्णनं नाम षष्ठो ऽध्यायः ॥ (७४।१)