ब्रह्मोवाच । (१।१)

भारतं सम्प्रवक्ष्यामि भारावतरणं भुवः । (१।२)

चक्रे कृष्णो युध्यमानः पाण्डवादिनिमित्ततः ॥ (१।३)

विष्णुनाभ्यब्जतो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः । (२।१)

सोमस्ततो बुधस्तस्मादिलायां च पुरूरवाः ॥ (२।२)

तस्यायुस्तत्र वंशे ऽभूद्ययातिर्भरतः कुरुः । (३।१)

शन्तनुस्तस्य वंशे ऽभूद्गङ्गायां शन्तनोः सुतः ॥ (३।२)

भीष्मः सर्वगुणैर्युक्तो ब्रह्मवैवर्तपारगः ॥ (४।१)

शन्तनोः सत्यवत्यां च द्वौ पुत्रौ संबभूवतुः । (५।१)

चित्राङ्गदं तु गन्धर्वः पुत्रं चित्राङ्गदो ऽवधीत् ॥ (५।२)

अन्यो विचित्रवीर्यो ऽभूत्काशीराजसुतापतिः । (६।१)

विचित्रवीर्ये स्वर्याते व्यासात्तत्क्षेत्रतो ऽभवत् ॥ (६।२)

धृतराष्ट्रो ऽम्बिकापुत्रः पाण्डुराम्बालिकासुतः । (७।१)

भुजिष्यायां तु विदुरो गान्धार्यां धृतराष्ट्रतः ॥ (७।२)

दुर्योधनप्रधानास्तु शतसंख्या महाबलाः । (८।१)

पाण्डोः कुन्त्यां च माद्र्यां च पञ्च पुत्राः प्रजज्ञिरे ॥ (८।२)

युधिष्ठिरो भीमसेनो ह्यर्जुनो नकुलस्तथा । (९।१)

सहदेवश्च पञ्चैते महाबलपराक्रमाः ॥ (९।२)

कुरुपाण्डवयोर्वैरं दैवयोगाद् बभूव ह । (१०।१)

दुर्योधनेनाधीरेण पाण्डवाः समुपद्रुताः ॥ (१०।२)

दग्धा जतुगृहे वीरास्ते मुक्ताः स्वधियामलाः ॥ (११।१)

ततस्तदेकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने । (१२।१)

विविशुस्ते महात्मानो निहत्य बकराक्षसम् ॥ (१२।२)

ततः पाञ्चालविषये द्रौपद्यास्ते स्वयंवरम् । (१३।१)

विज्ञाय वीर्यशुल्कां तां पाण्डवा उपयेमिरे ॥ (१३।२)

द्रोणभीष्मानुमत्या तु धृतराष्ट्रः समानयत् । (१४।१)

अर्धराज्यं ततः प्राप्ता इन्द्रप्रस्थे पुरोत्तमे ॥ (१४।२)

राजसूयं ततश्चक्रुः सभां कृत्वा यतव्रताः । (१५।१)

अर्जुनो द्वारवत्यां तु सुभद्रां प्राप्तवान्प्रियाम् । (१५।२)

वासुदेवस्य भगिनीमनुमत्या मुरद्विषः ॥ (१५।३)

नन्दिघोषं रथं दिव्यम् अग्नेर् धनुर् अनुत्तमम् । (१६।१)

गाण्डीवं नाम तद्दिव्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (१६।२)

अक्षयान्सायकांश्चैव तथाभेद्यं च दंशनम् ॥ (१६।३)

स तेन धनुषा वीरः पाण्डवो जातवेदसम् । (१७।१)

कृष्णद्वितीयो बीभत्सुर् अतर्पयत वीर्यवान् ॥ (१७।२)

नृपान्दिग्विजये जित्वा रत्नान्यादाय वै ददौ । (१८।१)

युधिष्ठिराय महते भ्रात्रे नीतिविदे मुदा ॥ (१८।२)

युधिष्ठिरो ऽपि धर्मात्मा भ्रातृभिः परिवारितः । (१९।१)

जितो दुर्योधनेनैव मायाद्यूतेन पापिना । (१९।२)

कर्णदुःशासनमते स्थितेन शकुनेर्मते ॥ (१९।३)

अथ द्वादश वर्षाणि वने तेपुर्महत्तपः । (२०।१)

सधौम्या द्रौपदीषष्ठा मुनिवृन्दाभिसंवृताः ॥ (२०।२)

ययुर्विराटनगरं गुप्तरूपेण संश्रिताः । (२१।१)

वर्षमेकं महाप्राज्ञा गोग्रहात् तम् अपालयन् ॥ (२१।२)

तते याताः स्वकं राष्ट्रं प्रार्थयामासुरादृताः । (२२।१)

पञ्चग्रामानर्धराज्याद्वीरा दुर्योधनं नृपम् ॥ (२२।२)

नाप्तवन्तः कुरुक्षेत्रे युद्धं चक्रुर्बलान्विताः । (२३।१)

अक्षौहिणीभिर्दिव्याभिः सप्तभिः परिवारिताः ॥ (२३।२)

एकादशभिरुद्युक्ता युक्ता दुर्योधनादयः । (२४।१)

आसीद्युद्धं संकुलं च देवासुररणोपमम् ॥ (२४।२)

भीष्मः सेनापतिरभूदादौ दौर्योधने बले । (२५।१)

पाण्डवानां शिखण्डी च तयोर्युद्धं बभूव ह । (२५।२)

शस्त्राशस्त्रि महाघोरं धसरात्रं शराशरि ॥ (२५।३)

शिखण्ड्यर्जुनबाणैश्च भीष्मः शरशतैश्चितः । (२६।१)

उत्तरायणम् आवीक्ष्य ध्यात्वा देवं गदाधरम् ॥ (२६।२)

उक्त्वा धर्मान्बहुविधांस्तर्पयित्वा पितॄन्बहून् । (२७।१)

आनन्दे तु पदे लीनो विमले मुक्तकिल्बिषे ॥ (२७।२)

ततो द्रोणो ययौ योद्धुं धृष्टद्युम्नेन वीर्यवान् । (२८।१)

दिनानि पञ्च तद्युद्धमासीत्परमदारुणम् ॥ (२८।२)

यत्र ते पृथिवीपाला हताः पार्थेन संगरे । (२९।१)

शोकसागरमासाद्य द्रोणो ऽपि स्वर्गमाप्तवान् ॥ (२९।२)

ततः कर्णा ययौ योद्धुमर्जुनेन महात्मना । (३०।१)

दिनद्वयं महायुद्धं कृत्वा पार्थास्त्रसागरे । (३०।२)

निमग्नः सूर्यलोकं तु ततः प्राप स वीर्यवान् ॥ (३०।३)

ततः शल्यो ययौ योद्धुं धर्मराजेन धीमता । (३१।१)

दिनार्धेन हतः शल्यो बाणैर्ज्वलनसन्निभैः ॥ (३१।२)

दुर्योधनो ऽथ वेगेन गदामादाय वीर्यवान् । (३२।१)

अभ्यधावत वै भीमं कालान्तकयमोपमः ॥ (३२।२)

अथ भीमेन वीरेण गदया विनिपातितः । (३३।१)

अश्वत्थामा गतो द्रौणिः सुप्तसैन्यं ततो निशि ॥ (३३।२)

जघान बाहुवीर्येण पितुर्वधमनुस्मरन् । (३४।१)

धृष्टद्युम्नं जघानाथ द्रौपदेयांश्च वीर्यवान् ॥ (३४।२)

द्रौपद्यां रुद्यमानायामश्वत्थाम्नः शिरोमणिम् । (३५।१)

ऐषिकास्त्रेण तं जित्वा जग्राहार्जुन उत्तमम् ॥ (३५।२)

युधिष्ठिरः समाश्वास्य स्त्रीजनं शोकसंकुलम् । (३६।१)

स्नात्वा संतर्प्य देवांश्च पितॄनथ पितामहान् ॥ (३६।२)

आश्वासितो ऽथ भीष्मेण राज्यं चैवाकरोन्महत् । (३७।१)

विष्णुमीजे ऽश्वमेधेन विधिवद्दक्षिणावता ॥ (३७।२)

राज्ये परीक्षितं स्थाप्य यादवानां विनाशनम् । (३८।१)

श्रुत्वा तु मौसले राजा जप्त्वा नामसहस्रकम् ॥ (३८।२)

विष्णोः स्वर्गं जगामाथ भीमाद्यैर्भ्रातृभिर्युतः । (३९।१)

वासुदेवः पुनर्बुद्धसंमोहाय सुरद्विषाम् ॥ (३९।२)

कल्किर्विष्णुश्च भविता शम्भलग्रामके पुनः । (४०।१)

अश्वारूढो ऽखिलांल्लोकांस्तदा भस्मीकरिष्यति ॥ (४०।२)

देवादीनां रक्षणाय ह्यधर्महरणाय च । (४१।१)

दुष्टानां च वधार्थाय ह्यवतारं करोति च ॥ (४१।२)

यथा धन्वन्तरिर्वंशे जातः क्षीरोदमन्थने । (४२।१)

देवादीनां जीवनाय ह्यायुर्वेदमुवाच ह ॥ (४२।२)

विश्वामित्रसुतायैव सुश्रुताय महात्मने । (४३।१)

भारतांश्चावतारांश्च श्रुत्वा स्वर्गं व्रजेन्नरः ॥ (४३।२)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भारतादिवर्णनं नाम पञ्चचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (४४।१)