GarPur, 1, 63
Select a line for its word-by-word analysis.
नरस्त्रीलक्षणं वक्ष्ये संक्षेपाच्छृणु शङ्कर । (१।२)
narastrīlakṣaṇaṃ vakṣye saṃkṣepācchṛṇu śaṅkara |
श्लिष्टाङ्गुली ताम्रनखौ सुगुल्फौ सिरयोज्झितौ । (२।१)
śliṣṭāṅgulī tāmranakhau sugulphau sirayojjhitau |
दुःखदारिद्र्यदौ स्यातां नात्र कार्यां विचारणा । (४।१)
duḥkhadāridryadau syātāṃ nātra kāryāṃ vicāraṇā |
रोमैकैकं कूपके स्याद्भूपानां तु महात्मनाम् । (५।१)
romaikaikaṃ kūpake syādbhūpānāṃ tu mahātmanām |
द्वे द्वे रोम्णी पण्डितानां श्रोत्रियाणां तथैव च ॥ (५।२)
dve dve romṇī paṇḍitānāṃ śrotriyāṇāṃ tathaiva ca ||
अल्पलिङ्गी च धनवान्स्याच्च पुत्रादिवर्जितः ॥ (६।२)
alpaliṅgī ca dhanavānsyācca putrādivarjitaḥ ||
स्थूललिङ्गो दरिद्रः स्याद् दुःख्येकवृष्णी भवेत् । (७।१)
sthūlaliṅgo daridraḥ syād duḥkhyekavṛṣṇī bhavet |
विषमे स्त्रीचञ्चलो वै नृपः स्याद्वृषणे समे ॥ (७।२)
viṣame strīcañcalo vai nṛpaḥ syādvṛṣaṇe same ||
प्रलम्बवृषणो ऽल्पायुर्निर्द्रव्यः कुमणिर् भवेत् । (८।१)
pralambavṛṣaṇo 'lpāyurnirdravyaḥ kumaṇir bhavet |
पाण्डुरैर्मलिनैश्चैव मणिभिश्च सुखी नरः ॥ (८।२)
pāṇḍurairmalinaiścaiva maṇibhiśca sukhī naraḥ ||
निःस्वाः सशब्दमूत्राः स्युर्नृपा निःशब्दधारया । (९।१)
niḥsvāḥ saśabdamūtrāḥ syurnṛpā niḥśabdadhārayā |
भोगाढ्याः समजठरा निःस्वाः स्युर्घटसन्निभाः ॥ (९।२)
bhogāḍhyāḥ samajaṭharā niḥsvāḥ syurghaṭasannibhāḥ ||
सर्पोदरा दरिद्राः स्यू रेखाभिश्चायुरुच्यते । (१०।१)
sarpodarā daridrāḥ syū rekhābhiścāyurucyate |
ललाटे यस्य दृश्यन्ते तिस्रो रेखाः समाहिताः ॥ (१०।२)
lalāṭe yasya dṛśyante tisro rekhāḥ samāhitāḥ ||
सुखी पुत्रसमायुक्तः स षष्टिं जीवते नरः । (११।१)
sukhī putrasamāyuktaḥ sa ṣaṣṭiṃ jīvate naraḥ |
चत्वारिंशच्च वर्षाणि द्विरेखादर्शनान् नरः ॥ (११।२)
catvāriṃśacca varṣāṇi dvirekhādarśanān naraḥ ||
विंशत्यब्दं त्वेकरेखा आकर्णान्ताः शतायुषः ॥ (१२।१)
viṃśatyabdaṃ tvekarekhā ākarṇāntāḥ śatāyuṣaḥ ||
सप्तत्यायुर्द्विरेखा तु षष्ट्यायुस्तिसृभिर्भवेत् । (१३।१)
saptatyāyurdvirekhā tu ṣaṣṭyāyustisṛbhirbhavet |
व्यक्ताव्यक्ताभी रेखाभिर्विंशत्यायुर्भवेन्नरः ॥ (१३।२)
vyaktāvyaktābhī rekhābhirviṃśatyāyurbhavennaraḥ ||
भिन्नाभिश्चैव रेखाभिरपमृत्युर्नरस्य हि ॥ (१४।२)
bhinnābhiścaiva rekhābhirapamṛtyurnarasya hi ||
त्रिशूलं पट्टिशं वापि ललाटे यस्य दृश्यते । (१५।१)
triśūlaṃ paṭṭiśaṃ vāpi lalāṭe yasya dṛśyate |
तर्जन्या मध्यमाङ्गुल्या आयूरेखा तु मध्यतः । (१६।१)
tarjanyā madhyamāṅgulyā āyūrekhā tu madhyataḥ |
सम्प्राप्ता या भवेद्रुद्र स जीवेच्छरदः शतम् ॥ (१६।२)
samprāptā yā bhavedrudra sa jīveccharadaḥ śatam ||
प्रथमा ज्ञानरेखा तु ह्यङ्गुष्ठादनुवर्तते । (१७।१)
prathamā jñānarekhā tu hyaṅguṣṭhādanuvartate |
अच्छिन्ना वा विभक्ता वा स जीवेच्छरदः शतम् ॥ (१८।२)
acchinnā vā vibhaktā vā sa jīveccharadaḥ śatam ||
षष्टिवर्षायुषं कुर्याद् आयूरेखा तु मानवम् ॥ (२०।२)
ṣaṣṭivarṣāyuṣaṃ kuryād āyūrekhā tu mānavam ||
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे ज्योतिःशास्त्रे सामुद्रिके पुंल्लक्षणनिरूपणं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः ॥ (२१।१)
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe jyotiḥśāstre sāmudrike puṃllakṣaṇanirūpaṇaṃ nāma triṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.