सूत उवाच । (१।१)

दानवाधिपतेः पित्तमादाय भुजगाधिपः । (१।२)

द्विधा कुर्वन्निव व्योम सत्वरं वासुकिर्ययौ ॥ (१।३)

स तदा स्वशिरोरत्नप्रभादीप्ते नभोऽम्बुधौ । (२।१)

राजतः स महानेकः खण्डसेतुरिवाबभौ ॥ (२।२)

ततः पक्षनिपातेन संहरन्निव रोदसी । (३।१)

गरुत्मान्पन्नगेन्द्रस्य प्रहर्तुमुपचक्रमे ॥ (३।२)

सहसैव मुमोच तत्फणीन्द्रः सुरसाभ्यक्ततुरुष्कपादपायाम् । (४।१)

कलिकाघनगन्धवासितायां वरमाणिक्यगिरेर् उपत्यकायाम् ॥ (४।२)

तस्य प्रपातसमनन्तरकालम् एव तद्वद्वरालयमतीत्य रमासमीपे । (५।१)

स्थानं क्षितेर् उपपयोनिधितीरलेखंयां वरमाणिक्यगिरेर् उपत्यकायाम् ॥ (५।२)

तत्रैव किंचित् पततस्तु पित्तादुपेत्य जग्राह ततो गरुत्मान् । (६।१)

मूर्छापरीतः सहसैव घोणारन्ध्रद्वयेन प्रमुमोच सर्वम् ॥ (६।२)

तत्राकठोरशुककण्ठशिरीषपुष्पखद्योतपृष्ठचरशाद्वलशैवलानाम् । (७।१)

कल्हारशष्पकभुजङ्गभुजां च पत्रप्राप्तत्विषो मरकताः शुभदा भवन्ति ॥ (७।२)

तद्यत्र भोगीन्द्रभुजाभियुक्तं पपात पित्तं दितिजाधिपस्य । (८।१)

तस्याकरस्यातितरां स देशो दुःखोपलभ्यश्च गुणैश्च युक्तः ॥ (८।२)

तस्मिन्मरकतस्थाने यत् किंचिद् उपजायते । (९।१)

तत्सर्वं विषरोगाणां प्रशमाय प्रकीर्त्यते ॥ (९।२)

सर्वमन्त्रौषधिगणैर् यन् न शक्यं चिकित्सितुम् । (१०।१)

महाहिदंष्ट्राप्रभवं विषं तत्तेन शाम्यति ॥ (१०।२)

अन्यदप्याकरे तत्र यद्दोषैर् उपवर्जितम् । (११।१)

जायते तत्पवित्राणामुत्तमं परिकीर्तितम् ॥ (११।२)

अत्यन्तहरितवर्णं कोमलमर्चिर्विभेदजटिलं च । (१२।१)

काञ्चनचूर्णस्यान्तः पूर्णमिव लक्ष्यते यच्च ॥ (१२।२)

युक्तं संस्थानगुणैः समरागं गौरवेण न विहीनम् । (१३।१)

सवितुः करसंस्पर्शाच्छुरयति सर्वाश्रमं दीप्त्या ॥ (१३।२)

हित्वा च हरितभावं यस्यान्तर्विनिहिता भवेद्दीप्तिः । (१४।१)

अचिरप्रभाप्रभाहतनवशाद्वलसन्निभा भाति ॥ (१४।२)

यच्च मनसः प्रसादं विदधाति निरीक्ष्यमतिमात्रम् । (१५।१)

तन् मरकतं महागणमिति रत्नविदां मनोवृत्तिः ॥ (१५।२)

वर्णस्यातिविभुत्वाद् यस्यान्तः स्वच्छकिरणपरिधानम् । (१६।१)

सान्द्रस्निग्धविशुद्धं कोमलबर्हिप्रभादिसमकान्ति ॥ (१६।२)

वर्णोज्ज्वलया कान्त्या सान्द्राकारो विभासया भाति । (१७।१)

तदपि गुणवत्संज्ञामाप्नोति हि यादृशी पूर्वम् ॥ (१७।२)

शबलकठोरमलिनं रूक्षं पाषाणकर्करोपेतम् । (१८।१)

दिग्धं शिलाजतुना मरकतमेवंविधं विगुणम् ॥ (१८।२)

यत्सन्धिशोषितं रत्नमन्यन्मरकताद्भवेत् । (१९।१)

श्रेयस्कामैर्न तद्धार्यं क्रेतव्यं वा कथंचन ॥ (१९।२)

भल्लातकी पुत्रिका च तद्वर्णसमयोगतः । (२०।१)

मणेर्मरकतस्यैते लक्षणीया विजातयः ॥ (२०।२)

क्षौमेण वाससा मृष्टा दीप्तिं त्यजति पुत्रिका । (२१।१)

लाघवेनैव काचस्य शक्या कर्तुं विभावना ॥ (२१।२)

कस्यचिद् अनेकरूपैर् मरकतम् अनुगच्छतो ऽपि गुणवर्णैः । (२२।१)

भल्लातकस्य स्वनात्तु वैषम्यमुपैति वर्णस्य ॥ (२२।२)

वज्राणि मुक्ताः सन्त्यन्ये ये च केचिद् विजातयः । (२३।१)

तेषां नाप्रतिबद्धानां भा भवत्यूर्ध्वगामिनी ॥ (२३।२)

ऋजुत्वाच्चैव केषांचित् कथंचिद् उपजायते । (२४।१)

तिर्यगालोच्यमानानां सद्यश्चैव प्रणश्यति ॥ (२४।२)

स्नानाचमनजप्येषु रक्षामन्त्रक्रियाविधौ । (२५।१)

ददद्भिर्गोहिरण्यानि कुर्वद्भिः साधनानि च ॥ (२५।२)

दैवपित्र्यातिथेयेषु गुरुसंपूजनेषु च । (२६।१)

बाध्यमानेषु विविधैर् देषजातैर् विषोद्भवैः ॥ (२६।२)

दौषैर्हेनं गुणैर्युक्तं काञ्चनप्रतियोजितम् । (२७।१)

संग्रामे विचरद्भिश्च धार्यं मरकतं बुधैः ॥ (२७।२)

तुलया पद्मरागस्य यन्मूल्यमुपजायते । (२८।१)

लभते ऽभ्यधिकं तस्माद्गुणैर्मरकतं युतम् ॥ (२८।२)

तथा च पद्मरागाणां दोषैर्मूल्यं प्रहीयते । (२९।१)

ततो ऽस्याप्यधिका हानिर् दोषैर् मरकते भवेत् ॥ (२९।२)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे मरकतपरीक्षणं नामैकसप्ततितमो ऽध्यायः ॥ (३०।१)