ब्रह्मोवाच । (१।१)

व्रतानि व्यास वक्ष्यामि यैस्तुष्टः सर्वदो हरिः । (१।२)

शास्त्रोदितो हि नियमो व्रतं तच्च तपो मतम् ॥ (१।३)

नियमास्तु विशेषाः स्युः व्रतस्यास्य दमादयः । (२।१)

नित्यं त्रिषवणं स्नायाद् अधःशय्यी जितेन्द्रियः ॥ (२।२)

स्त्रीशूद्रपतितानां तु वर्जयेदभिभाषणम् । (३।१)

पवित्राणि च पञ्चैव जुहुयाच्चैव शक्तितः ॥ (३।२)

कृच्छ्राण्येतानि सर्वाणि चरेत्सुकृतवान्नरः । (४।१)

केशानां रक्षणार्थं तु द्विगुणं व्रतमाचरेत् ॥ (४।२)

कांस्यं माषं मसूरं च चणकं कोरदूषकम् । (५।१)

शाकं मधु परान्नं च वर्जयेद् उपवासवान् ॥ (५।२)

पुष्पालङ्कारवस्त्राणि धूपगन्धानुलेपनम् । (६।१)

उपवासेन दुष्येत्तु दन्तधावनमञ्जनम् ॥ (६।२)

दन्तकाष्ठं पञ्चगव्यं कृत्वा प्रातर्व्रतं चरेत् । (७।१)

असकृज्जलपानाच्च ताम्बूलस्य च भक्षणात् ॥ (७।२)

उपवासः प्रदुष्येत दिवास्वप्नाक्षमैथुनात् । (८।१)

क्षमा सत्यं दया दानं शौचमिन्द्रियनिग्रहः ॥ (८।२)

देवपूजाग्निहवने संतोषो ऽस्तेयमेव च । (९।१)

सर्वव्रतेष्वयं धर्मः सामान्यो दशधास्मृतः ॥ (९।२)

नक्षत्रदर्शनान् नक्तम् अनक्तं निशि भोजनम् । (१०।१)

गोमूत्रं च पलं दद्यादर्धाङ्गुष्ठं तु गोमयम् ॥ (१०।२)

क्षीरं सप्तपलं दद्याद्दध्नश्चैव पलत्रयम् । (११।१)

घृतम् एकफलं दद्यात्पलमेकं कुशोदकम् ॥ (११।२)

गायत्त्र्या चैव गन्धेति आप्यायस्व दृ दधिग्रहः । (१२।१)

तेजो ऽसीति च देवस्य ब्रह्मकूर्चव्रतं चरेत् ॥ (१२।२)

अग्न्याधानं प्रतिष्ठां तु यज्ञदानव्रतानि च । (१३।१)

वेदव्रतवृषोत्सर्गचूडाकरणमेखलाः ॥ (१३।२)

माङ्गल्यमभिषेकं च मलमासे विवर्जयेत् । (१४।१)

दर्शाद्दर्शस्य चान्द्रः स्यात्त्रिंशाहोभिस्तु सावनः ॥ (१४।२)

रविसंक्रमणात्सौरो नाक्षत्रः सप्तविंशतिः । (१५।१)

सौरो मासो विवाहाय यज्ञादौ सावनस्थितिः ॥ (१५।२)

युग्माग्नियुगभूतानि षण्मुन्योर्वसुरन्ध्रयोः । (१६।१)

रुद्रेण द्वादशी युक्ता चतुर्दश्याथ पूर्णिमा ॥ (१६।२)

प्रतिपद्यप्यमावास्या तिथ्योर्मस्यं महाफलम् । (१७।१)

एतद्व्यस्तं महाघोरं हन्ति पुण्यं पुरा कृतम् ॥ (१७।२)

प्रारब्धतपसा स्त्रीणां रजो हन्याद्व्रतं न हि । (१८।१)

अन्यैर्दानादिकं कुर्यात्कायिकं स्वयमेव च ॥ (१८।२)

क्रोधात्प्रमादाल्लोभाद्वा व्रतभङ्गो भवेद्यदि । (१९।१)

दिनत्रयं न भुञ्जीत शिरसो मुण्डनं भवेत् ॥ (१९।२)

असामर्थ्ये शरीरस्य पुत्रादीन्कारयेद्व्रतम् । (२०।१)

व्रतस्थं मूर्छितं विप्रं जलादीन्यनुपाययेत् ॥ (२०।२)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे व्रतपरिभाषा नामाष्टाविंशत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (२१।१)