रुद्र उवाच । (१।१)

संसारसागराद् धोरामुच्यते किं जपन्प्रभो । (१।२)

नरस्तन्मे परं जप्यं पथय त्वं जनार्दन ॥ (१।३)

हरिरुवाच । (२।१)

परेश्वरं परं ब्रह्म परमात्मानमव्ययम् । (२।२)

विष्णुं नामसहस्रेण स्तुवन्मुक्तो भवेन्नरः ॥ (२।३)

यत् पवित्रं परं जप्यं कथयामि वृषध्वज । (३।१)

शृणुष्वावहितो भूत्वा सर्वपापविनाशनम् ॥ (३।२)

ॐ वासुदेवो महाविष्णुर्वामनो वासवो वसुः । (४।१)

बालचन्द्रनिभो बालो बलभद्रो बलाधिपः ॥ (४।२)

बलिबन्धनकृद्वेधा वरेण्यो वेदवित् कविः । (५।१)

वेदकर्ता वेदरूपो वेद्यो वेदपरिप्लुतः ॥ (५।२)

वेदाङ्गवेत्ता वेदेशो बलाधारो बलार्दनः । (६।१)

अविकारो वरेशश्च वरुणो वरुणाधिपः ॥ (६।२)

वीरहा च बृहद्वीरो वन्दितः परमेश्वरः । (७।१)

आत्मा च परमात्मा च प्रत्यगात्मा वियत्परः ॥ (७।२)

पद्मनाभः पद्मनिधिः पद्महस्तो गदाधरः । (८।१)

परमः परभूतश्च पुरुषोत्तम ईश्वरः ॥ (८।२)

पद्मजङ्घः पुण्डरीकः पद्ममालाधरः प्रियः । (९।१)

पद्माक्षः पद्मगर्भश्च पर्जन्यः पद्मसंस्थितः ॥ (९।२)

अपारः परमार्थश्च पराणां च परः प्रभुः । (१०।१)

पण्डितः पण्डितेड्यश्च पवित्रः पापमर्दकः ॥ (१०।२)

शुद्धः प्रकाशरूपश्च पवित्रः परिरक्षकः । (११।१)

पिपासावर्जितः पाद्यः पुरुषः प्रकृतिस्तथाः ॥ (११।२)

प्रधानं पृथिवीपद्मं पद्मनाभः प्रियप्रदः । (१२।१)

सर्वेशः सर्वगः सर्वः सर्ववित्सर्वदः सुरः ॥ (१२।२)

सर्वस्य जगतो धाम सर्वदर्शो च सर्वभृत् । (१३।१)

सर्वानुग्रहकृद्देवः सर्वभूतहृदि स्थितः ॥ (१३।२)

सर्वपूज्यश्च सर्वाद्यः सर्वदेवनमस्कृतः । (१४।१)

सर्वस्य जगतो मूलं सकलो निष्कलो ऽनलः ॥ (१४।२)

सर्वगोप्ता सर्वनिष्ठः सर्वकारणकारणम् । (१५।१)

सर्वध्येयः सर्वमित्रः सर्वदेस्ववरूपधृक् ॥ (१५।२)

सर्वाध्यक्षः सुराध्यक्षः सुरासुरनमस्कृतः । (१६।१)

दुष्टानां च सुराणां च सर्वदा घातको ऽन्तकः ॥ (१६।२)

सत्यपालश्च सन्नाभः सिद्धेशः सिद्धवन्दितः । (१७।१)

सिद्धसाध्यः सिद्धसिद्धः साध्यसिद्धो हृदीश्वरः ॥ (१७।२)

शरणं जगतश्चैव श्रेयः क्षेमस्तथैव च । (१८।१)

शुभकृच्छोभनः सौम्यः सत्यः सत्यपराक्रमः ॥ (१८।२)

सत्यस्थः सत्यसङ्कल्पः सत्यवित् सत्यदस्तथा । (१९।१)

धर्मो धर्मो च कर्मो च सर्वकर्मविवर्जितः ॥ (१९।२)

कर्मकर्ता च कर्मैव क्रिया कार्यं तथैव च । (२०।१)

श्रीपतिर्नृपतिः श्रीमान्सर्वस्य पतिरूर्जितः ॥ (२०।२)

सदेवानां पतिश्चैव वृष्णीनां पतिरीडितः । (२१।१)

पतिर्हिरण्यगर्भस्य त्रिपुरान्तपतिस्तथा ॥ (२१।२)

पशूनां च पतिः प्रायो वसूनां पतिरेव च । (२२।१)

पतिराखण्डलस्यैव वरुणस्य पतिस्तथा ॥ (२२।२)

वनस्पतीनां च पतिरनिलस्य पतिस्तथा । (२३।१)

अनलस्य पतिश्चैव यमस्य पतिरेव च ॥ (२३।२)

कुबेरस्य पतिश्चैव नक्षत्राणां पतिस्तथा । (२४।१)

ओषधीनां पतिश्चैव वृक्षाणां च पतिस्तथा ॥ (२४।२)

नागानां पतिरर्कस्य दक्षस्य पतिरेव च । (२५।१)

सुहृदां च पतिश्चैव नृपाणां च पतिस्तथा ॥ (२५।२)

गन्धर्वाणां पतिश्चैव असूनां पतिरुत्तमः । (२६।१)

पर्वतानां पतिश्चैव निम्नगानां पतिस्तथा ॥ (२६।२)

सुराणां च पतिः श्रेष्ठः कपिलस्य पतिस्तथा । (२७।१)

लतानां च पतिश्चैव वीरुधां च पतिस्तथा ॥ (२७।२)

मुनीनां च पतिश्चैव सूर्यस्य पतिरुत्तमः । (२८।१)

पतिश्चन्द्रमसः श्रेष्ठः शुक्रस्य पतिरेव च ॥ (२८।२)

ग्रहाणां च पतिश्चैव राक्षसानां पतिस्तथा । (२९।१)

किन्नराणां पतिश्चैव द्विजानां पतिरुत्तमः ॥ (२९।२)

सरितां च पतिश्चैव समुद्राणां पतिस्तथा । (३०।१)

सरसां च पतिश्चैव भूतानां च पतिस्तथा ॥ (३०।२)

वेतालानां पतिश्चैव कूष्माण्डानां पतिस्तथा । (३१।१)

पक्षिणां च पतिः श्रेष्ठः पशूनां पतिरेव च ॥ (३१।२)

महात्मा मङ्गलो मेयो मन्दरो मन्दरेश्वरः । (३२।१)

मेरुर्माता प्रमाणं च माधवो मलवर्जितः ॥ (३२।२)

मालाधरो महादेवो महादेवेन पूजितः । (३३।१)

महाशान्तो महाभागो मधुसूदन एव च ॥ (३३।२)

महावीर्यो महाप्राणो मार्कण्डेयर्षिवन्दितः । (३४।१)

मायात्मा मायया बद्धो मायया तु विवर्जितः ॥ (३४।२)

मुनिस्तुतो मुनिर्मैत्रो महानासो महाहनुः । (३५।१)

महाबाहुर्महादान्तो मरणेन विवर्जितः ॥ (३५।२)

महावक्त्रो महात्मा च महाकायो महोदरः । (३६।१)

महापादो महाग्रीवो महामानी महामनाः ॥ (३६।२)

महागतिर् महाकीर्तिर् महारूपो महासुरः । (३७।१)

मधुश्च माधवश्चैव महादेवो महेश्वरः ॥ (३७।२)

मखेज्यो मखरूपी च माननीयो मखेश्वरः । (३८।१)

महावातो महाभागो महेशो ऽतीतमानुषः ॥ (३८।२)

मानवश्च मनुश्चैव मानवानां प्रियंकरः । (३९।१)

मृगश्च मृगपूज्यश्च मृगाणां च पतिस्तथा ॥ (३९।२)

बुधस्य च पतिश्चैव पतिश्चैव बृहस्पतेः । (४०।१)

पतिः शनैश्चरस्यैव राहोः केतोः पतिस्तथा ॥ (४०।२)

लक्ष्मणो लक्षणश्चैव लम्बौष्ठो ललितस्तथा । (४१।१)

नानालङ्कारसंयुक्तो नानाचन्दनचर्चितः ॥ (४१।२)

नानारसोज्ज्वलद्वक्त्रो नानापुष्पोपशोभितः । (४२।१)

रामो रमापतिश्चैव सभार्यः परमेश्वरः ॥ (४२।२)

रत्नदो रत्नहर्ता च रूपी रूपविवर्जितः । (४३।१)

महारूपोग्ररूपश्च सौम्यरूपस्तथैव च ॥ (४३।२)

नीलमेघनिभः शुद्धः सालमेघनिभस्तथा । (४४।१)

धूमवर्णः पतिवर्णो नानारूपो ह्यवर्णकः ॥ (४४।२)

विरूपो रूपदश्चैव शुक्लवर्णस्तथैव च । (४५।१)

सर्ववर्णो महायोगी यज्ञो यज्ञकृदेव च ॥ (४५।२)

सुवर्णवर्णवांश्चैव सुवर्णाख्यस्तथैव च । (४६।१)

सुवर्णावयवश्चैव सुवर्णः स्वर्णमेखलः ॥ (४६।२)

सुवर्णस्य प्रदाता च सुवर्णेशस्तथैव च । (४७।१)

सुवर्णस्य प्रियश्चैव सुवर्णाढ्यस्तथैव च ॥ (४७।२)

सुपर्णश् च महापर्णः सुपर्णस्य च कारण् । (४८।१)

वैनतेयस्तथादित्य आदिरादिकरः शिवः ॥ (४८।२)

कारणं महतश्चैव प्रधानस्य च कारणम् । (४९।१)

बुद्धीनां कारणं चैव कारणं मनसस्तथा ॥ (४९।२)

कारणं चैतसश् चैवाहङ्कारस्य कारणम् । (५०।१)

भूतानां कारणं तद्वत्कारणं च विभावसोः ॥ (५०।२)

आकाशकारणं तद्वत्पृथिव्याः कारणं परम् । (५१।१)

अण्डस्य कारणं चैव प्रकृतेः कारणं तथा ॥ (५१।२)

देहस्य कारणं चैव चक्षुषश्चैव कारणम् । (५२।१)

श्रोत्रस्य कारणं तद्वत्कारणं च त्वचस्तथा ॥ (५२।२)

जिह्वायाः कारणं चैव प्राणस्यैव च कारणम् । (५३।१)

हस्तयोः कारणं तद्वत्पादयोः कारणं तथा ॥ (५३।२)

वाचश्च कारणं तद्वत्पायोश्चैव तुकारणम् । (५४।१)

इन्द्रस्य कारणं चैव कुबेरस्य च कारणम् ॥ (५४।२)

यमस्य कारणं चैव ईशानस्य च कारणम् । (५५।१)

यक्षाणां कारणं चैव रक्षसां कारणं परम् ॥ (५५।२)

नृपाणां कारणं श्रेष्ठं धर्मस्यैव तु कारणम् । (५६।१)

जन्तूनां कारणं चैव वसूनां कारणं परम् ॥ (५६।२)

मनूनां कारणं चैव पक्षिणां कारणं परम् । (५७।१)

मुनीनां कारणं श्रेष्ठयोगिनां कारणं परम् ॥ (५७।२)

सिद्धानां कारणं चैव यक्षाणां कारणं परम् । (५८।१)

कारणं किन्नराणां च गन्धर्वाणां च कारणम् ॥ (५८।२)

नदानां कारणं चैव नदीनां कारणं परम् । (५९।१)

कारणं च समुद्राणां वृक्षाणां कारणं तथा ॥ (५९।२)

कारणं वीरुधां चैव लोकानां कारणं तथा । (६०।१)

पातालकारणं चैव देवानां कारणं तथा ॥ (६०।२)

सर्पाणां कारणं चैव श्रेयसां कारणं तथा । (६१।१)

पूशनां कारणं चैव सर्वेषां कारणं तथा ॥ (६१।२)

देहात्मा चेन्द्रियात्मा च आत्मा बुद्धिस्तथैव च । (६२।१)

मनसश्च तथैवात्मा चात्माहङ्कारचेतसः ॥ (६२।२)

जाग्रतः स्वपतश्चात्मा महदात्मा परस्तथा । (६३।१)

प्रधानस्य परात्मा च आकाशात्मा ह्य् अपां तथा ॥ (६३।२)

पृथिव्याः परमात्मा च रसस्यात्मा तथैव च । (६४।१)

गन्धस्य परमात्मा च रूपस्यात्मा परस्तथा ॥ (६४।२)

शब्दात्मा चैव वागात्मा स्पर्शात्मा पुरुषस्तथा । (६५।१)

श्रोत्रात्मा च त्वगात्मा च जिह्वायाः परमस्तथा ॥ (६५।२)

घ्राणात्मा चैव हस्तात्मा पादात्मा परमस्तथा । (६६।१)

उपस्थस्य तथैवात्मा पाय्वात्मा परमस्तथा ॥ (६६।२)

इन्द्रात्मा चैव ब्रह्मात्मा रुद्रात्मा च मनोस्तथा । (६७।१)

दक्षप्रजापतेरात्मा सत्यात्मा परमस्तथा ॥ (६७।२)

ईशात्मा परमात्मा च रौद्रात्मा मोक्षविद्यतिः । (६८।१)

यत्नवांश्च तथा यत्नश् चर्मो खड्गी मुरान्तकः ॥ (६८।२)

ह्रीप्रवर्तनशीलश्च यतीनां च हिते रतः । (६९।१)

यतिरूपी च योगी च योगिध्येयो हरिः शितिः ॥ (६९।२)

संविन्मेधा च कालश्च ऊष्मा वर्षा मतिस्तथा । (७०।१)

संवत्सरो मोक्षकरो मोहप्रध्वंसकस्तथा ॥ (७०।२)

मोहकर्ता च दुष्टानां माण्डव्यो वडवामुखः । (७१।१)

संवर्तः कालकर्ता च गौतमो भृगुरङ्गिराः ॥ (७१।२)

अत्रिर् वसिष्ठः पुलहः पुलस्त्यः कुत्स एव च । (७२।१)

याज्ञवल्क्यो देवलश्च व्यासश्चैव पराशरः ॥ (७२।२)

शर्मदश्चैव गाङ्गेयो हृषीकेशो बृहच्छ्रवाः । (७३।१)

केशवः क्लेशहन्ता च सुकर्णः कर्णवर्जितः ॥ (७३।२)

नारायणो महाभागः प्राणस्य पतिरेव च । (७४।१)

अपानस्य पतिश्चैव व्यानस्य पतिरेव च ॥ (७४।२)

उदानस्य पतिः श्रेष्ठः समानस्य पतिस्तथा । (७५।१)

शब्दस्य च पतिः श्रेष्ठः स्पर्शस्य पतिरेव च ॥ (७५।२)

रूपाणां च पतिश्चाद्यः खड्गपाणिर् हलायुधः । (७६।१)

चक्रपाणिः कुण्डली च श्रीवत्साङ्कस्तथैव च ॥ (७६।२)

प्रकृतिः कौस्तुभग्रीवः पीताम्बरधरस्तथा । (७७।१)

सुमुखो दुर्मुखश्चैव मुनखेन तु विवर्जितः ॥ (७७।२)

अनन्तो ऽनन्तरूपश्चसुनखः सुरमन्दरः । (७८।१)

सुकपोलो विभुर्जिष्णुर् भ्राजिष्णुश् चैषुधीस्तथा ॥ (७८।२)

हिरण्यकशिपोर्हन्ता हिरण्याक्षविमर्दकः । (७९।१)

निहन्ता पूतनायाश्च भास्करान्तविनाशनः ॥ (७९।२)

केशिनो दलनश्चैव मुष्टिकस्य विमर्दकः । (८०।१)

कंसदानवभेत्ता च चाणूरस्य प्रमर्दकः ॥ (८०।२)

अरिष्टस्य निहन्ता च अक्रूरप्रिय एव च । (८१।१)

अक्रूरः क्रूररूपश्चअक्रूरप्रियवन्दितः ॥ (८१।२)

भगहा भगवान् भानुस्तथा भागवतः स्वगवतः स्वयम् । (८२।१)

उद्धवश्चोद्धवस्येशो ह्युद्धवेन विचिन्तितः ॥ (८२।२)

चक्रधृक् चञ्चलश्चैव चलाचलविवर्जितः । (८३।१)

अहं कारोपमाश्चित्तं गगनं पृथिवी जलम् ॥ (८३।२)

वायुश्चक्षुस्तथा श्रोत्रं जिह्वा च घ्राणमेव च । (८४।१)

वाक्पाणिपादजवनः पायूपस्थस्तथैव च ॥ (८४।२)

शङ्करश्चैव सर्वश्च क्षान्तिदः क्षान्तिकृन्नरः । (८५।१)

भक्तप्रियस् तता भर्ता भक्तिमान् भक्तिवर्धनः ॥ (८५।२)

भक्तस्तुतो भक्तपरः कीर्तिदः कीर्तिवर्धनः । (८६।१)

कीर्तिर्देप्तिः क्षमा कान्तिर् भक्तश्चैव दया परा ॥ (८६।२)

दानं दाता च कर्ता च देवदेवप्रियः शुचिः । (८७।१)

शुचिमान् सुखदो मोक्षः कामश्चार्थः सहस्रपात् ॥ (८७।२)

सहस्रशीर्षा वैद्यश्च मोक्षद्वारं तथैव च । (८८।१)

प्रजाद्वारं सहस्राक्षः सहस्रकर एव च ॥ (८८।२)

शुक्रश्च सुकिरीटी च सुग्रीवः कौस्तुभस्तथा । (८९।१)

प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च हयग्रीवश्च सूकरः ॥ (८९।२)

मत्स्यः परशुरामश्च प्रह्रादो बलिरेव च । (९०।१)

शरण्यश्चैव नित्यश्च बुद्धो मुक्तः शरीरभृत् ॥ (९०।२)

खरदूषणहन्ता च रावणस्य प्रमर्दनः । (९१।१)

सीतापतिश्च वर्धिष्णुर्भरतश्च तथैव च ॥ (९१।२)

कुम्भेन्द्रजिन्निहन्ता च कुम्भकर्णप्रमर्दनः । (९२।१)

नरान्तकान्तकश्चैव देवान्तकविनाशनः ॥ (९२।२)

दुष्टासुरनिहन्ता च शम्बरारिस्तथैव च । (९३।१)

नरकस्य निहन्ता च त्रिशीर्षस्य विनाशनः ॥ (९३।२)

यमलार्जनभेत्ता च तपोहितकरस्तथा । (९४।१)

वादित्रं चैव वाद्यं च बुद्धश्चैव वरप्रदः ॥ (९४।२)

सारः सारप्रियः सौरः कालहन्तृनिकृन्तनः । (९५।१)

अगस्त्यो देवलश्चैव नारदो नारदप्रियः ॥ (९५।२)

प्राणो ऽपानस्तथा व्यानो रजः सत्त्वं तमः शरत् । (९६।१)

उदानश्च समानश्च भेषजं च भिषक् तथा ॥ (९६।२)

कूटस्थः स्वच्छरूपश्च सर्वदेहविवर्जितः । (९७।१)

चक्षुरिन्द्रियहीनश्च वागिन्द्रियविवर्जितः ॥ (९७।२)

हस्तेन्द्रियविहीनश्च पादाभ्यां च विवर्जितः । (९८।१)

पायूपस्थविहीनश्च मरुतापविवर्जितः ॥ (९८।२)

प्रबोधेन विहीनश्च बुद्ध्या चैव विवर्जितः । (९९।१)

चेतसा विगतश्चैव प्राणेन च विवर्जितः ॥ (९९।२)

अपानेन विहीनश्च व्यानेन च विवर्जितः । (१००।१)

उदानेन विहीनश्च समानेन विवर्जितः ॥ (१००।२)

आकाशेन विहीनश्च वायुना परिवर्जितः । (१०१।१)

अग्निना च विहीनश्च उदकेन विवर्जितः ॥ (१०१।२)

पृथिव्या च विहीनश्च शब्देन च विवर्जितः । (१०२।१)

स्पर्शेन च विहीनश्च सर्वरूपविवर्जितः ॥ (१०२।२)

रागेण विगतश्चैव अघेन परिवर्जितः । (१०३।१)

शोकेन रहितश्चैव वचसा परिवर्जितः ॥ (१०३।२)

रजोविवर्जितश्चैव विकारैः षड्भिरेव च । (१०४।१)

कामेन वर्जितश्चैव क्रोधेन परिवर्जितः ॥ (१०४।२)

लोभेन विगतश्चैव दम्भेन च विवर्जितः । (१०५।१)

सूक्ष्मश्चैव सुसूक्ष्मश्च स्थूलात्स्थूलतरस्तथा ॥ (१०५।२)

विशारदो बलाध्यक्षः सर्वस्य क्षोभकस्तथा । (१०६।१)

प्रकृतेः क्षोभकश्चैव महतः क्षोभकस्तथा ॥ (१०६।२)

भूतानां क्षोभकश्चैव बुद्धेश्च क्षोभकस्तथा । (१०७।१)

इन्द्रियाणां क्षोभकश्च विषयक्षोभकस्तथा ॥ (१०७।२)

ब्रह्मणः क्षोभकश्चैव रुद्रस्य क्षोभकस्तथा । (१०८।१)

अगम्यश्चक्षुरादेश्च श्रोत्रागम्यस्तथैव च ॥ (१०८।२)

त्वचा न गम्यः कूर्मश्च जिह्वाग्राह्यस्तथैव च । (१०९।१)

ग्राणोन्द्रियागम्य एव वाचाग्राह्यस्तथैव च ॥ (१०९।२)

अगम्यश्चैव पाणिभ्यां पदागम्यस्तथैव च । (११०।१)

अग्राह्यो मनसश्चैव बुद्ध्याग्राह्यो हरिस्तथा ॥ (११०।२)

अहं बुद्ध्या तथा ग्राह्यश्चेतसा ग्राह्या एव च । (१११।१)

शङ्खपाणिश्चाव्ययश्च गदापाणिस्तथैव च ॥ (१११।२)

शार्ङ्गपाणिश्च कृष्णश्च ज्ञानमूर्तिः परन्तपः । (११२।१)

तपस्वी ज्ञानगम्यो हि ज्ञानी ज्ञानविदेव च ॥ (११२।२)

ज्ञेयश्च ज्ञेयहीनश्च ज्ञप्तिश्चैतन्यरूपकः । (११३।१)

भावो भाव्यो भवकरो भावनो भवनाशनः ॥ (११३।२)

गोविन्दो गोपतिर्गोपःसर्वगोपीसुखप्रदः । (११४।१)

गोपालो गोगतिश्चैव गोमतिर्गोधरस्तथा ॥ (११४।२)

उपेन्द्रश्च नृसिंहश्च शौरिश्चैव जनार्दनः । (११५।१)

आरणेयो बृहद्भानुर्बृहद्दीप्तिस्तथैव च ॥ (११५।२)

दामोदरस् त्रिकालश्च कालज्ञः कालवर्जितः । (११६।१)

त्रिसन्ध्यो द्वापरं त्रेता प्रजाद्वारं त्रिविक्रमः ॥ (११६।२)

विक्रमो दण्डहस्तश्च ह्येकदण्डी त्रिदण्डधृक् । (११७।१)

सामभेदस्तथोपायः सामरूपी च सामगः ॥ (११७।२)

सामवेदोःह्यथर्वश्च सुकृतः सुतरूपणः । (११८।१)

अथर्ववेदविच्चैव ह्यथर्वाचार्य एव च ॥ (११८।२)

ऋग्रूपी चैव ऋग्वेद ऋग्वेदेषु प्रतिष्ठितः । (११९।१)

यजुर्वेदो यजुर्वेदविद् एकपात् ॥ (११९।२)

बहुपाच्च सुपाच्चैव तथैव च सहस्रपात् । (१२०।१)

चतुष्पाच्च द्विपाच्चैव स्मृतिर्न्यायो यमो बली ॥ (१२०।२)

संन्यासी चैसन्नयासश् चतुराश्रम एव च । (१२१।१)

ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थश्च भिक्षुकः ॥ (१२१।२)

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वर्णस्तथैव च । (१२२।१)

शीलदः शीलसम्पन्नो दुःशीलपरिवर्जितः ॥ (१२२।२)

मोक्षो ऽध्यात्मसमाविष्टः स्तुतिः स्तोता च पूजकः । (१२३।१)

पूज्यो वाक् करणं चैव वाच्यं चैव तु वाचकः ॥ (१२३।२)

वेत्ता व्याकरणं चैव वाक्यं चैव च वाक्यवित् । (१२४।१)

वाक्यगम्यस्तीर्थवासी तीर्थस् तीर्थश् च तीर्थवित् ॥ (१२४।२)

तीर्थादिभूतः सांख्यश्च निरुक्तं त्वधिदैवतम् । (१२५।१)

प्रणवः प्रणवेशश्च प्रणवेन प्रवन्दितः ॥ (१२५।२)

प्रणवेन च लक्ष्यो वै गायत्री च गदाधरः । (१२६।१)

शालग्रामनिवासी च शालग्रामस्तथैव च ॥ (१२६।२)

जलशायी योगशायी शेषशायी कुशेशयः । (१२७।१)

महीभर्ता च कार्यं च कारणं पृथिवीधरः ॥ (१२७।२)

प्रजापतिः शाश्वतश्च काम्यः कामयिता विराट् । (१२८।१)

सम्राट् पूषा तथा स्वर्गो रथस्थः सारथिर्बलम् ॥ (१२८।२)

धनी धनप्रदो धन्यो यादवानां हिते रतः । (१२९।१)

अर्जुनस्य प्रियश्चैव ह्यर्जुनो भीम एव च ॥ (१२९।२)

पराक्रमो दुर्विषहः सर्वशास्त्रविशारदः । (१३०।१)

सारस्वतो महाभीष्मः पारिजातहरस्तथा ॥ (१३०।२)

अमृतस्य प्रदाता च क्षीरोदः क्षीरमेव च । (१३१।१)

इन्द्रात्मजस्तस्य गोप्ता गोवर्धनधरस्तथा ॥ (१३१।२)

कंसस्य नाशनस्तद्वद्धस्तिपो हस्तिनाशनः । (१३२।१)

शिपिविष्टः प्रसन्नश्च सर्वलोकार्तिनाशनः ॥ (१३२।२)

मुद्रो मुद्राकरश्चैव सर्वमुद्राविवर्जितः । (१३३।१)

देही देहस्थितश्चैव देहस्य च नियामकः ॥ (१३३।२)

श्रोत्रा श्रोत्रनियन्ता च श्रोतव्यः श्रवणं तथा । (१३४।१)

त्वक्स्थितश्च स्पर्शयित्वा स्पृश्यं च स्पर्शनं तथा ॥ (१३४।२)

रूपद्रष्टा च चक्षुःस्थो नियन्ता चक्षुषस्तथा । (१३५।१)

दृश्यं चैव तु जिह्वास्थो रसज्ञश्च नियामकः ॥ (१३५।२)

घ्राणस्थो घ्राणकृद् घ्राता घ्राणेन्द्रियनियामकः । (१३६।१)

वाक्स्थो वक्ता च वक्तव्यो वचनं वाङ्नियामकः ॥ (१३६।२)

प्राणिस्थः शिल्पकृच्छिल्पो हस्तयोश्च नियामकः । (१३७।१)

पदव्यश्चैव गन्ता च गन्तव्यं गमनं तथा ॥ (१३७।२)

नियन्ता पादयोश्चैव पाद्यभाक्च विसर्गकृत् । (१३८।१)

विसर्गस्य नियन्ता च ह्युपस्थस्थः सुखं तथा ॥ (१३८।२)

उपस्थस्य नियन्ता च तदानन्दकरश्च ह । (१३९।१)

शत्रुघ्नः कार्तवीर्यश्च दत्तात्रेयस्तथैव च ॥ (१३९।२)

अलर्कस्य हितश्चैव कार्तवीर्यनिकृन्तनः । (१४०।१)

कालनेमिर्महानेमिर्मेघो मेघपतिस्तथा ॥ (१४०।२)

अन्नप्रदो ऽन्नरूपी च ह्यन्नादो ऽन्नप्रवर्तकः । (१४१।१)

धूमकृद्धूमरूपश्च देवकीपुत्र उत्तमः ॥ (१४१।२)

देवक्यानन्दनो नन्दो रोहिण्याः प्रिय एव च । (१४२।१)

वसुदेवप्रियश्चैव वसुदेवसुतस्तथा ॥ (१४२।२)

दुन्दुभिर्हासरूपश्च पुष्पहासस्तथैव च । (१४३।१)

अट्टहासप्रियश्चैव सर्वाध्यक्षः क्षरो ऽक्षरः ॥ (१४३।२)

अच्युतश्चैव सत्येशः सत्यायाश्च प्रियो वरः । (१४४।१)

रुक्मिण्याश्च पतिश्चैव रुक्मिण्या वल्लभस्तथा ॥ (१४४।२)

गोपीनां वल्लभश्चैव पुण्यश्लोकश्च विश्रुतः । (१४५।१)

वृषाकपिर्यमो गुह्यो मकुलश्च बुधस्तथा ॥ (१४५।२)

राहुः केतुर्ग्रहो ग्राहो गजेन्द्रमुखमेलकः । (१४६।१)

ग्राहस्य विनिहन्ता च ग्रामी रक्षकस्तथा ॥ (१४६।२)

किन्नरश्चैव सिद्धश्च छन्दः स्वच्छन्द एव च । (१४७।१)

विश्वरूपो विशालाक्षो दैत्यसूदन एव च ॥ (१४७।२)

अनन्तरूपो भूतस्थो देवदानवसंस्थितः । (१४८।१)

सुषुप्तिस्थः सुषुप्तिश्च स्थानं स्थानान्त एव च ॥ (१४८।२)

जगत्स्थश्चैव जागर्ता स्थानं जागरितं तथा । (१४९।१)

स्वप्रस्थः स्वप्रवित् स्वप्नस्थानं स्वप्नस्तथैव च ॥ (१४९।२)

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तैश्च विहीनो वै चतुर्थकः । (१५०।१)

विज्ञानं वेद्यरूपं च जीवो जीवयिता तथा ॥ (१५०।२)

भुवनाधिपतिश्चैव भुवनानां नियामकः । (१५१।१)

पातालवासी पातालं सर्वज्वरविनाशनः ॥ (१५१।२)

परमानन्दरूपी च धर्माणां च प्रवर्तकः । (१५२।१)

सुलभो दुर्लभश्चैव प्राणायामपरस्तथा ॥ (१५२।२)

प्रत्याहारो धारकश्च प्रत्याहारकरस्तथा । (१५३।१)

प्रभा कान्तिस्तथा ह्यर्चिः शुद्धस्फटिकसन्निभः ॥ (१५३।२)

अग्राहश्चैव गौरश्च सर्वः शुचिरभिष्टुतः । (१५४।१)

वषट्कारो वषड् वौषट् स्वधा स्वाहा रतिस्तथा ॥ (१५४।२)

पक्ता नन्दयिता भोक्ता बोद्धा भावयिता तथा । (१५५।१)

ज्ञानात्मा चैव देहात्मा भूमा सर्वेश्वरेश्वरः ॥ (१५५।२)

नदी नन्दी च नन्दीशो भारतस् तरुनाशनः । (१५६।१)

चक्रपः श्रीपतिश्चैव नृपाणां चक्रवर्तिनाम् ॥ (१५६।२)

ईशश्च सर्वदेवानां द्वारकासंस्थितस्तथा । (१५७।१)

पुष्करः पुष्कराध्यक्षः पुष्करद्वीप एव च ॥ (१५७।२)

भरतो जनको जन्यः सर्वाकारविवर्जितः । (१५८।१)

निराकारो निर्निमित्तो निरातङ्को निराश्रयः ॥ (१५८।२)

इति नामसहस्रं ते वृषभध्वज कीर्तितम् । (१५९।१)

देवस्य विष्णोर् ईशस्य सर्वपापविनाशनम् ॥ (१५९।२)

पठन्द्विजश्च विष्णुत्वं क्षत्रियो जयमाप्नुयात् । (१६०।१)

वैश्यो धनं सुखं शूद्रो विष्णुभक्तिसमन्वितः ॥ (१६०।२)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रनिरूपणं नाम पञ्चदशो ऽध्यायः ॥ (१६१।१)