सूत उवाच । (१।१)

पृष्टः क्रौञ्चुकिनोवाच मार्कण्डेयः पुनश्च तम् । (१।२)

स तेन पितृवाक्येन भृशम् उद्विग्नमानसः ॥ (१।३)

कन्याभिलाषी विप्रर्षिः परिबभ्राम मेदिनीम् । (२।१)

कन्यामलभमानो ऽसौ पितृवाक्येन दीपितः । (२।२)

चिन्तामवाप महीतम् अतीवोद्विग्नमानसः ॥ (२।३)

किं करोमि क्व गच्छामि कथं मे दारसंग्रहः । (३।१)

क्षिप्रं भवेन् मत्पितॄणां ममाभ्युदयकारकः ॥ (३।२)

इति चिन्तयतस् तस्य मतिर्जाता महात्मनः । (४।१)

तपसाराधयाम्येनं ब्रह्माणं कमलोद्भवम् ॥ (४।२)

ततो वर्षशतं दिव्यं तपस्तेपे महामनाः । (५।१)

तत्र स्थितश्चिरं कालं वनेषु नियमस्थितः । (५।२)

आराधनाय स तदा परं नियममास्थितः ॥ (५।३)

ततः प्रदर्शयामास ब्रह्मा लोकपितामहः । (६।१)

उवाचाथ प्रसन्नो ऽस्मीत्युच्यतामभिवाञ्छितम् ॥ (६।२)

ततो ऽसौ प्रणिपत्याह ब्रह्माणं जगतो गतिम् । (७।१)

पितॄणां वचनात्तेन यत्कर्तुमभिवाञ्छितम् ॥ (७।२)

ब्रह्मोवाच । (८।१)

प्रजापतिस्त्वं भविता स्रष्टव्या भवता प्रजाः । (८।२)

सृष्ट्वा प्रजाः सुतान्विप्र समुत्पाद्य क्रियास्तथा ॥ (८।३)

कृत्वा कृताधिकारस्त्वं ततः सिद्धिम् अवाप्स्यसि । (९।१)

सत्वं यथोक्तं पितृभिः कुरु दारपरिग्रहम् ॥ (९।२)

कामं चेममभिध्याय क्रियतां पितृपूजनम् । (१०।१)

त एव तुष्टाः पितरः प्रदास्यन्ति तवेप्सितम् । (१०।२)

पत्नीं सुतांश्च संतुष्टाः किं न दद्युः पितामहाः ॥ (१०।३)

मार्कण्डेय उवाच । (११।१)

इत्यृषिर्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः । (११।२)

नद्या विविक्ते पुलिने चकार पितृतर्पणम् ॥ (११।३)

तुष्टाव च पितॄन् विप्रः स्तवैरेभिरथादृतः । (१२।१)

एकाग्रप्रयतो भूत्वा भक्तिनम्रात्मकन्धरः ॥ (१२।२)

रुचिरुवाच । (१३।१)

नमस्ये ऽहं पितॄन् भक्त्या ये वसन्त्य् अधिदेवतम् । (१३।२)

देवैरपि हि तर्प्यन्ते ये श्राद्धेषु स्वधोत्तरैः ॥ (१३।३)

नमस्ये ऽहं पितॄन् स्वर्गे ये तर्प्यन्ते महर्षिभिः । (१४।१)

श्राद्धैर्मनोमयैर्भक्त्या भुक्तिमुक्तिमभीप्सुभिः ॥ (१४।२)

नमस्ये ऽहं पितॄन्स्वर्गे सिद्धाः संतर्पयन्ति यान् । (१५।१)

श्राद्धेषु दिव्यैः सकलैरुपहारैरनुत्तमैः ॥ (१५।२)

नमस्ये ऽहं पितॄन् भक्त्या ये ऽर्च्यन्ते गुह्यकैर्दिवि । (१६।१)

तन्मयत्वेन वाधद्भिः ऋद्धिमात्यन्तिकीं पराम् ॥ (१६।२)

नमस्ये ऽहं पितॄन् मर्त्यैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा । (१७।१)

श्राद्धेषु श्रद्धयाभीष्टलोकपुष्टिप्रदायिनः ॥ (१७।२)

नमस्ये ऽहं पितॄन् विप्रैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा । (१८।१)

वाञ्छिताभीष्टलाभाय प्राजापत्यप्रदायिनः ॥ (१८।२)

नमस्ये ऽहं पितॄन्ये वै तर्प्यन्ते ऽरण्यवासिभिः । (१९।१)

वन्यैः श्राद्धैर्यताहारैस्तपोनिर्धूतकल्मषैः ॥ (१९।२)

नमस्ये ऽहं पितॄन् विप्रैर्नैष्ठिकैर्धर्मचारिभिः । (२०।१)

ये संयतात्मभिर्नित्यं संतर्प्यन्ते समाधिभिः ॥ (२०।२)

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धै राजन्यास्तर्पयन्ति यान् । (२१।१)

कव्यैरशेषैर् विधिवल्लोकद्वयफलप्रदान् ॥ (२१।२)

नमस्ये ऽहं पितॄन् वैश्यैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा । (२२।१)

स्वकर्माभिरतैर् नित्यं पुष्पधूपान्नवारिभिः ॥ (२२।२)

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धे शूद्रैरपि च भक्तितः । (२३।१)

संतर्प्यते जगत्कृत्स्नं नाम्ना ख्याताः सुकालिनः ॥ (२३।२)

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धे पाताले ये महासुरैः । (२४।१)

संतर्प्यन्ते सुधाहारास्त्यक्तदम्भमदैः सदा ॥ (२४।२)

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धैरर्च्यन्ते ये रसातले । (२५।१)

भोगैरशेषैर्विधिवन्नागैः कामानभीप्सुभिः ॥ (२५।२)

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धैः सर्पैः संतर्पितान्सदा । (२६।१)

तत्रैव विधिवन्मन्त्रभोगसम्पत्समन्वितैः ॥ (२६।२)

पितॄन् नमस्ये निवसन्ति साक्षाद्ये देवलोके ऽथ महीतले वा । (२७।१)

तथान्तरिक्षे च सुरारिपूज्यास्ते वै प्रतीच्छन्तु मयोपनीतम् ॥ (२७।२)

पितॄन् नमस्ये परमार्थभूता ये वै विमाने निवसन्त्यमूर्ताः । (२८।१)

यजन्ति यानस्तमलैर्मनोभिर्योगीश्वराः क्लेशविमुक्तिहेतून् ॥ (२८।२)

पितॄन् नमस्ये दिवि ये च मूर्ताः स्वधाभुजः काम्यफलाभिसन्धौ । (२९।१)

प्रदानशक्ताः सकलेप्सितानां विमुक्तिदा ये ऽनभिसंहितेषु ॥ (२९।२)

तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्पितरः समस्ता इच्छावतां ये प्रदिशन्ति कामान् । (३०।१)

सुरत्वमिन्द्रत्वमितो ऽधिकं वा गजाश्वरत्नानि महागृहाणि ॥ (३०।२)

सोमस्य ये रश्मिषु ये ऽर्कबिम्बे शुक्ले विमाने च सदा वसन्ति । (३१।१)

तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्पितरो ऽन्नतोयैर्गन्धादिना पुष्टिमितो व्रजन्तु ॥ (३१।२)

येषां हुते ऽग्नौ हविषा च तृप्तिर्ये भुञ्जते विप्रशरीरसंस्थाः । (३२।१)

ये पिण्डदानेन मुदं प्रयान्ति तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्पितरो ऽन्नतोयैः ॥ (३२।२)

ये खड्गमांसेन सुरैरभीष्टैः कृष्णैस्तिलैर् दिव्यमनोहरैश्च । (३३।१)

कालेन शाकेन महर्षिवर्यैः संप्रीणितास्ते मुदमत्र यान्तु ॥ (३३।२)

कव्यान्यशेषाणि च यान्यभीष्टान्यतीव तेषां मम पूजितानाम् । (३४।१)

तेषां च सान्निध्यमिहास्तु पुष्पगन्धाम्बुभोज्येषु मया कृतेषु ॥ (३४।२)

दिने दिने ये प्रतिगृह्णते ऽर्चां मासान्तपूज्या भुवि ये ऽष्टकासु । (३५।१)

ये वत्सरान्ते ऽभ्युदये च पूज्याः प्रयान्तु ते मे पितरो ऽत्र तुष्टिम् ॥ (३५।२)

पूज्या द्विजानां कुमुदेन्दुभासो ये क्षत्त्रियाणां ज्वलनार्कवर्णाः । (३६।१)

तथा विशां ये कनकावदाता नीलीप्रभाः शूद्रजनस्य ये च ॥ (३६।२)

ते ऽस्मिन्समस्ता मम पुष्पगन्धधूपाम्बुभोज्यादिनिवेदनेन । (३७।१)

तथाग्निहोमेन च यान्ति तृप्तिं सदा पितृभ्यः प्रणतो ऽस्मि तेभ्यः ॥ (३७।२)

ये देवपूर्वाण्यभितृप्तिहेतोर् अश्नन्ति कव्यानि शुभाहृतानि । (३८।१)

तृप्ताश्च ये भूतिसृजो भवन्ति तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्प्रणतो ऽस्मि तेभ्यः ॥ (३८।२)

रक्षांसि भूतान्यसुरांस् तथोग्रात्रिर्णाशयन्तु त्वशिवं प्रजानाम् । (३९।१)

आद्याः सुराणाममरेशपूज्यास्तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्प्रणतो ऽस्मि तेभ्यः ॥ (३९।२)

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपास्तथा । (४०।१)

व्रजन्तु तृप्तिं श्राद्धे ऽस्मिन्पितरस्तर्पिता मया ॥ (४०।२)

अग्निष्वात्ताः पितृगणाः प्राचीं रक्षन्तु मे दिशम् । (४१।१)

तथा बर्हिषदः पान्तु याम्यां मे पितरः सदा । (४१।२)

प्रतीचीमाज्यपास्तद्वदुदीचीमपि सोमपाः ॥ (४१।३)

रक्षोभूतपिशाचेभ्यस् तथैवासुरदोषतः । (४२।१)

सर्वतः पितरो रक्षां कुर्वन्तु मम नित्यशः ॥ (४२।२)

विश्वो विश्वभुगाराध्यो धर्मो धन्यः शुभाननः । (४३।१)

भूतिदो भूतिकृद् भूतिः पितॄणां ये गणा नव ॥ (४३।२)

कल्याणः कल्यदः कर्ता कल्यः कल्यतराश्रयः । (४४।१)

कल्यताहेतुरन्घः षडिमे ते गणाः स्मृताः ॥ (४४।२)

वरो वरेण्यो वरदस् तुष्टिदः पुष्टिदस्तथा । (४५।१)

विश्वपाता तथा धाता सप्तैते च गणाः स्मृताः ॥ (४५।२)

महान्महात्मा महितो महिमावान्महाबलः । (४६।१)

गणाः पञ्च तथैवैते पितॄणां पापनाशनाः ॥ (४६।२)

सुखदो धनदश्चान्यो धर्मदो ऽन्यश्च भूतिदः । (४७।१)

पितॄणां कथ्यते चैव तथा गणचतुष्टयम् ॥ (४७।२)

एकत्रिंशत्पितृगणा यैर्व्याप्तमखिलं जगत् । (४८।१)

त एवात्र पितृगणास्तुष्यन्तु च मदाहितात् ॥ (४८।२)

मार्कण्डेय उवाच । (४९।१)

एवं तु स्तुवतस्तस्य तेजसो राशिरुच्छ्रितः । (४९।२)

प्रादुर्बभूव सहसा गगनव्याप्तिकारकः ॥ (४९।३)

तद्दृष्ट्वा सुमहत्तेजः समाच्छाद्य स्थितं जगत् । (५०।१)

जानुभ्यामवनीं गत्वा रुचिः स्तोत्रम् इदं जगौ ॥ (५०।२)

रुचिरुवाच । (५१।१)

अर्चितानाममूर्तानां पितॄणां दीप्ततेजसाम् । (५१।२)

नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां दिव्यचक्षुषाम् ॥ (५१।३)

इन्द्रादीनां च नेतारो दक्षमारीचयोस्तथा । (५२।१)

सप्तर्षीणां तथान्येषां तान्नमस्यामि कामदान् ॥ (५२।२)

मन्वादीनां च नेतारः सूर्याचन्द्रमसोस्तथा । (५३।१)

तान्नमस्याम्यहं सर्वान्पितॄन् अप्युदधावपि ॥ (५३।२)

नक्षत्राणां ग्रहाणां च वाय्वग्न्योर्नभसस्तथा । (५४।१)

द्यावापृथिव्योश्च तथा नमस्यामि कृताञ्जलिः ॥ (५४।२)

प्रजापतेः कश्यपाय सोमाय वरुणाय च । (५५।१)

योगेश्वरेभ्यश्च सदा नमस्यामि कृताञ्जलिः ॥ (५५।२)

नमो गणेभ्यः सप्तभ्यस्तथा लोकेषु सप्तसु । (५६।१)

स्वायंभुवे नमस्यामि ब्रह्मणे योगचक्षुषे ॥ (५६।२)

सोमाधारान्पितृगणान्योगमूर्तिधरांस्तथा । (५७।१)

नमस्यामि तथा सोमं पितरं जगतामहम् ॥ (५७।२)

अग्निरूपांस्तथैवान्यान्नमस्यामि पितॄन् अहम् । (५८।१)

अग्निसोममयं विश्वं यत एतदशेषतः ॥ (५८।२)

ये च तेजसि ये चैते सोमसूर्याग्निमूर्तयः । (५९।१)

जगत्स्वरूपिणश्चैव तथा ब्रह्मस्वरूपिणः ॥ (५९।२)

तेभ्यो ऽखिलेभ्यो योगिभ्यः पितृभ्यो यतमानसः । (६०।१)

नमोनमो नमस्ते ऽस्तु प्रसीदन्तु स्वधाभुजः ॥ (६०।२)

मार्कण्डेय उवाच । (६१।१)

एवं स्तुतास्ततस्तेन तजसो मुनिसत्तमाः । (६१।२)

निश्चक्रमुस्ते पितरो भासयन्तो दिशा दश ॥ (६१।३)

निवेदनं च यत्तेन पुष्पगन्धानुलेपनम् । (६२।१)

तद्भूषितानथ स तान्ददृशे पुरतः स्थितान् ॥ (६२।२)

प्रणिपत्य रुचिर्भक्त्या पुनरेव कृताञ्जलिः । (६३।१)

नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यमित्याह पृथगादृतः ॥ (६३।२)

ततः प्रसन्नाः पितरस्तमूचुर्मुनिसत्तमम् । (६४।१)

वरं वृणीष्वेति स तानुवाचानतकन्धरः ॥ (६४।२)

रुचिरुवाच । (६५।१)

प्रजानां सर्गकर्तृत्वमादिष्टं ब्रह्मणा मम । (६५।२)

सो ऽहं पत्नीमभीप्सामि धन्यां दिव्यां प्रजावतीम् ॥ (६५।३)

पितर ऊचुः । (६६।१)

अत्रैव सद्यः पत्नी ते भवत्वतिमनोरमा । (६६।२)

तस्यां च पुत्रो भविता भवतो मुनिसत्तम ॥ (६६।३)

मन्वन्तराधिपो धीमांस्त्वन्नाम्नैवोपलक्षितः । (६७।१)

रुचे रौच्य इति ख्यातिं प्रयास्यति जगत्त्रये ॥ (६७।२)

तस्यापि बहवः पुत्रा महाबलपराक्रमाः । (६८।१)

भविष्यन्ति महात्मानः पृथिवीपरिपालकाः ॥ (६८।२)

त्वं च प्रजापतिर् भूत्वा प्रजाः सृष्ट्वा चतुर्विधाः । (६९।१)

क्षीणाधिकारो धर्मज्ञस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ (६९।२)

स्तोत्रेणानेन च नरो यो ऽस्मान् स्तोष्यति भक्तितः । (७०।१)

तस्य तुष्टा वयं भोगानात्मजं ध्यानमुत्तमम् ॥ (७०।२)

आयुरारोग्यमर्थं च पुत्रपौत्रादिकं तथा । (७१।१)

वाञ्छद्भिः सततं स्तव्याः स्तोत्रेणानेन वै यतः ॥ (७१।२)

श्राद्धेषु य इमं भक्त्या त्वस्मत्प्रीतिकरं स्तवम् । (७२।१)

पठिष्यति द्विजाग्र्याणां भुञ्जतां पुरतः स्थितः ॥ (७२।२)

स्तोत्रश्रवणसंप्रीत्या सन्निधाने परे कृते । (७३।१)

अस्माभिरक्षयं श्राद्धं तद्भविष्यत्यसंशयम् ॥ (७३।२)

यद्यप्यश्रोत्रियं श्राद्धं यद्यप्युपहतं भवेत् । (७४।१)

अन्यायोपात्तवित्तेन यदि वा कृतमन्यथा ॥ (७४।२)

अश्राद्धार्हैर् उपतैर् उपहारैस्तथा कृतैः । (७५।१)

अकाले ऽप्यथ वा देशे विधिहीनमथापि वा ॥ (७५।२)

अश्रद्धया वा पुरुषैर्दम्भमाश्रित्य यत्कृतम् । (७६।१)

अस्माकं तृप्तये श्राद्धं तथाप्य् एतदुदीरणात् ॥ (७६।२)

यत्रैतत्पठ्यते श्राद्धे स्तोत्रम् अस्तत्सुखावहम् । (७७।१)

अस्माकं जायते तृप्तिस्तत्र द्वादशवार्षिकी ॥ (७७।२)

हेमन्ते द्वादशाब्दानि तृप्तिमेतत्प्रयच्छति । (७८।१)

शिशिरे द्विगुणाब्दानि तृप्तिं स्तोत्रमिदं शुभम् ॥ (७८।२)

वसन्ते षोडश समास्तृप्तये श्राद्धकर्मणि । (७९।१)

ग्रीष्मे च षोडशैवैतत्पठितं तृप्तिकारकम् ॥ (७९।२)

विकले ऽपि कृते श्राद्धे स्तोत्रेणानेन साधिते । (८०।१)

वर्षासु तृप्तिरस्माकमक्षय्या जायते रुचे ॥ (८०।२)

शरत्काले ऽपि पठितं श्राद्धकाले प्रयच्छति । (८१।१)

अस्माकमेतत्पुरुषैस्तृप्तिं पञ्चदशाब्दिकीम् ॥ (८१।२)

यस्मिन् गेहे च लिखितमेतत्तिष्ठति नित्यदा । (८२।१)

सन्निधानं कृते श्राद्धे तत्रास्माकं भविष्यति ॥ (८२।२)

तस्मादेतत्त्वया श्राद्धे विप्राणां भुञ्जतां पुरः । (८३।१)

श्रावणीयं महाभाग अस्माकं पुष्टिकारकम् ॥ (८३।२)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे रुचिकृतपितृस्तोत्रं नामैकोननवतितमो ऽध्यायः ॥ (८४।१)