सूत उवाच । (१।१)

ज्योतिश्चक्रं भुवो मानमुक्त्वा प्रोवाच केशवः । (१।२)

चतुर्लक्षं ज्योतिषस्य सारं रुद्राय सर्वदः ॥ (१।३)

हरिरुवाच । (२।१)

कृत्तिकास्त्वग्निदेवत्या रोहिण्यो ब्रह्मणः स्मृताः । (२।२)

इल्वलाः सोमदेवत्या रौद्रं चार्द्रमुदाहृतम् ॥ (२।३)

पुनर्वसुस्तथादित्यस्तिष्यश्च गुरुदैवतः । (३।१)

अश्लेषाः सर्पदेवत्या मघाश्च पितृदेवताः ॥ (३।२)

भाग्याश्च पूर्वफल्गुन्य अर्यमा च तथोत्तरः । (४।१)

सावित्रश्च तथा हस्ता चित्रा त्वष्टा प्रकीर्तितः ॥ (४।२)

स्वाती च वायुदेवत्या नक्षत्रं परिकीर्तितम् । (५।१)

इन्द्राग्निदेवता प्रोक्ता विशाखा वृषभध्वज ॥ (५।२)

मैत्रमृक्षमनूराधा ज्येष्ठा शाक्रं प्रकीर्तितम् । (६।१)

तथा निरृतिदेवत्यो मूलस्तज्ज्ञैरुदाहृतः ॥ (६।२)

आप्यास् त्व् आषाढपूर्वास्तु उत्तरा वैश्वदेवताः । (७।१)

ब्राह्मश्चैवाभिजित्प्रोक्तः श्रवणा वैष्णवः स्मृतः ॥ (७।२)

वासवस्तु तथा ऋक्षं धनिष्ठा प्रोच्यते बुधैः । (८।१)

तथा शतभिषा प्रोक्तं नक्षत्रं वारुणं शिव ॥ (८।२)

आजं भाद्रपदा पूर्वा अहिर्बुध्न्यस्तथोत्तरा । (९।१)

पौष्णं च रेवती ऋक्षमश्वयुक्चाश्वदैवतम् ॥ (९।२)

भरण्यृक्षं तथा याम्यं प्रोक्तास्ते ऋक्षदेवताः । (१०।१)

ब्रह्माणी संस्थिता पूर्वे प्रतिपन्नवमीतिथौ ॥ (१०।२)

माहेश्वरी चोत्तरे च द्वितीया दशमीतिथौ । (११।१)

पञ्चम्यां च त्रयोदश्यां वाराही दक्षिणे स्थिता ॥ (११।२)

षष्ठ्यां चैव चतुर्दश्यामिन्द्राणी पश्चिमे स्थिता । (१२।१)

सप्तम्यां पौर्णमास्यां च चामुण्डा वायुगोचरे ॥ (१२।२)

अष्टम्यमावास्ययोगे महालक्ष्मीशगोचरे । (१३।१)

एकादश्यां तृतीयायामग्निकोणे तु वैष्णवी ॥ (१३।२)

द्वादश्यां च चतुर्थ्यां तु कौमारी नैरृते तथा । (१४।१)

योगिनी सुमुखेनैव गमनादि न कारयेत् ॥ (१४।२)

अश्विनीमैत्ररेवत्यो मृगमूलपुनर्वसु । (१५।१)

पुष्या हस्ता तथा ज्येष्ठा प्रस्थाने श्रेष्ठमुच्यते ॥ (१५।२)

हस्तादिपञ्चऋक्षाणि उत्तरात्रयमेव च । (१६।१)

अश्विनी रोहिणी पुष्या धनिष्ठा च पुनर्वसू ॥ (१६।२)

वस्त्रप्रावरणे श्रेष्ठो नक्षत्राणां गणः स्मृतः । (१७।१)

कृत्तिका भरण्यश्लेषा मघा मूलविशाखयोः ॥ (१७।२)

त्रीणि पूर्वा तथा चैव अधोवक्राः प्रकीर्तिताः । (१८।१)

एषु वापीतडागादिकूपभूमितृणानि च ॥ (१८।२)

देवागारस्य खननं निधानखननं तथा । (१९।१)

गणितं ज्योतिषारम्भं खनिबिलप्रवेशनम् ॥ (१९।२)

कुर्यादधोगतान्येव अन्यानि च वृषध्वज । (२०।१)

रेवती चाश्विनी चित्रा स्वाती हस्ता पुनर्वसू ॥ (२०।२)

अनुराधा मृगो ज्येष्ठा एते पार्श्वमुखाः स्मृताः । (२१।१)

गजोष्ट्राश्वबलीवर्ददमनं महिषस्य च ॥ (२१।२)

बीजानां वपनं कुर्याद् गमनागमनादिकम् । (२२।१)

चक्रयन्त्ररथानां च नावादीनां प्रवाहणम् ॥ (२२।२)

पार्श्वेषु यानि कर्माणि कुर्यादेतेषु तान्यपि । (२३।१)

रोहिण्यार्द्रां तथा पुष्या धनिष्ठा चोत्तरात्रयम् ॥ (२३।२)

वारुणं श्रवणं चैव नव चोर्ध्वमुखाः स्मृताः । (२४।१)

एषु राज्याभिषेकं च पट्टबन्धं च कारयेत् ॥ (२४।२)

ऊर्ध्वमुख्यान्युच्छ्रितानि सर्वाण्येतेषु कारयेत् । (२५।१)

चतुर्थी चाशुभा षष्ठी अष्टमी नवमी तथा ॥ (२५।२)

अमावास्या पूर्णिमा च तद्वादशी च चतुर्दशी । (२६।१)

अशुक्ला प्रतिपच्छ्रेष्ठा द्वितीया चन्द्रसूनुना ॥ (२६।२)

तृतीया भूमिपुत्रेण चतुर्थी च शनैश्चरे । (२७।१)

गुरौ शुभा पञ्चमी स्यात् षष्ठी मङ्गलशुक्रयोः ॥ (२७।२)

सप्तमी सोमपुत्रेण अष्टमी कुजभास्करौ । (२८।१)

नवमी चन्द्रवारेण दशमी तु गुरौ शुभा ॥ (२८।२)

एकादश्या गुरुशुक्रौ द्वादश्यां च पुनर्बुधः । (२९।१)

त्रयोदशी शुक्रभौमौ शनौ श्रेष्ठा चतुर्दशी ॥ (२९।२)

पौर्णमास्यप्य् अमावास्या श्रेष्ठा स्याच्च बृहस्पतौ । (३०।१)

द्वादशीं दहते भानुः शशी चैकादशीं दहेत् ॥ (३०।२)

कुजो दहेच्च दशमीं नवमीं च बुधो दहेत् । (३१।१)

अष्टमीं दहते जीवः सप्तमीं भार्गवो दहेत् ॥ (३१।२)

सूर्यपुत्रो दहेत्षष्ठीं गमनाद्यासु नास्ति वै । (३२।१)

प्रतिपन्नवमीष्वेव चतुर्दश्यष्टमीषु च ॥ (३२।२)

बुधवारेण प्रस्थानं दूरतः परिवर्जयेत् । (३३।१)

मेषे कर्कटके षष्ठी कन्यायां मिथुने ऽष्टमी ॥ (३३।२)

वृषे कुम्भे चतुर्थी च द्वादशी मकरे तुले । (३४।१)

दशमी वृश्चिके सिंहे धनुर्मोने चतुर्दशी ॥ (३४।२)

एता दग्धा न गन्तव्यं पीडादिः किल मानवैः । (३५।१)

विशाखात्रयमादित्ये पूर्वाषाढात्रये शशी ॥ (३५।२)

धनिष्ठात्रितयं भौमे बुधे वै रेवतीत्रयम् । (३६।१)

रोहिण्यादित्रयं जीवे शुक्रे पुष्यात्रयं शिव ॥ (३६।२)

शनिवारे वर्जयेच्च उत्तराफल्गुनीत्रयम् । (३७।१)

एषु योगेषु चोत्पातमृत्युरोगादिकं भवेत् ॥ (३७।२)

मूले ऽर्कः श्रवणे चन्द्रः प्रोष्ठपद्युत्तरे कुजः । (३८।१)

कृत्तिकासु बुधश्चैव गुरौ रुद्र पुनर्वसुः ॥ (३८।२)

पूर्वफल्गुनी शुक्रे च स्वातिश्चैव शनैश्चरे । (३९।१)

एतै चामृतयोगाः स्युः सर्वकार्यप्रसाधकाः ॥ (३९।२)

कालं प्रवध्यन्निशक्तिदा नेष्टमन्द । (४०।१)

पर्वादिस्तु ज्ञेयः कालः कालविशारदैः ॥ (४०।२)

एकीकृत्याक्षरान्मात्रं नाम्नोः स्त्रीपुंसयोस्त्रिभिः । (४१।१)

भागे द्विशेषे स्त्रीनाशः पुंसः स्यादेकशून्ययोः ॥ (४१।२)

विष्कम्भे घटिकाः पञ्च शूले सप्त प्रकीर्तिताः । (४२।१)

षड्गण्डे चातिगण्डे च नव व्याघातवज्रयोः ॥ (४२।२)

व्यतीपाते च परिघे वैधृते च दिने दिने । (४३।१)

एतै मृत्युयुता ह्येषु सर्वकर्माणि वर्जयेत् ॥ (४३।२)

हस्ते ऽर्कश्च गुरुः पुष्ये अनुराधा बुधे शुभा । (४४।१)

रोहिणी च शनौ श्रेष्ठा सौमं सोमेन वै शुभम् ॥ (४४।२)

शुक्रे च रेवती श्रेष्ठा अश्विनी मङ्गले शुभा । (४५।१)

एतेषु सिद्धियोगा वै सर्वदोषविनाशनाः ॥ (४५।२)

भार्गवे भपरणी चैव सोमे चित्रा वृषध्वज । (४६।१)

भौमे चैवोत्तराषाढा धनिष्ठा च बुधे हर ॥ (४६।२)

गरौ शतभिषा रुद्र शुक्रे वै रोहिणी तथा । (४७।१)

शनौ च रेवती शम्भो विषयोगाः प्रकीर्तिताः ॥ (४७।२)

पुष्यः पुनर्वसुश्चैव रेवती चित्रया सह । (४८।१)

श्रवणं च धनिष्ठा च हस्ताश्वनीमृगास् तथा ॥ (४८।२)

कुर्याच्छतभिषायां च जातकर्मादि मानवः । (४९।१)

विशाखा चोत्तरात्रीणि मघार्द्रा भरणी तथा । (४९।२)

आश्लेषा कृत्तिका रुद्र प्रस्थाने मरणप्रदाः ॥ (४९।३)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे ज्योतिःशास्त्रे नक्षत्रतद्देवतादग्धयोगादिनिरूपणं नामैकोनषष्टितमो ऽध्यायः ॥ (५०।१)