धन्वन्तरिरुवाच । (१।१)

हिताहितविवेकाय अनुपानविधिं ब्रुवे । (१।२)

रक्तशालि त्रिदोषघ्नं तृष्णामेदोनिवारकम् ॥ (१।३)

महाशालि परं वृष्यं कलमः श्लेष्मपित्तहा । (२।१)

शीतो गुरुस्त्रिदोषघ्नः प्रायशो गौरषष्टिकः ॥ (२।२)

श्यामाकः शोषणो रूक्षो वातलः श्लेष्मपित्तहा । (३।१)

तद्वत् प्रियङ्गुनीवारकोरदूषाः प्रकीर्तिताः ॥ (३।२)

बहुवारः सकृच्छीतः श्लेष्मपित्तहरो यवः । (४।१)

वृष्यः शीतो गुरुः स्वादुर्गोधूमो वातनाशनः ॥ (४।२)

कफपित्तास्रजिन् मुद्गः कषायो मधुरो लघुः । (५।१)

माषो बहुबलो वृष्यः पित्तश्लेष्महरो गुरुः ॥ (५।२)

अवृष्यः श्लेष्मपित्तघ्नो राजमाषो ऽनिलार्तिनुत् । (६।१)

कुलत्थः श्वासहिक्काहृत् कफगुल्मानिलापहः ॥ (६।२)

रक्तपित्तज्वरोन्माथी शीतो ग्राही मकुष्ठकः । (७।१)

पुंस्त्वासृक्कफपित्तघ्नश्चणको वातलः स्मृतः ॥ (७।२)

मसूरो मधुरः शीव संग्रही कफपित्तहा । (८।१)

तद्वत्सर्वगुणाढ्यश्च कलायश्चातिवातलः ॥ (८।२)

आग्की कफपित्तघ्नी शुक्रला च तथा स्मृता । (९।१)

अतसी पित्तला ज्ञेया सिद्धार्थः कफवातजित् ॥ (९।२)

सक्षारमधुरस्निग्धो बलोष्णपित्तकृत्तिलः । (१०।१)

बलघ्ना रूक्षलाः शीता विविधाः सस्यजातयः ॥ (१०।२)

चित्रकेङ्गुदिनालीकाः पिप्पलीमधुशिग्रवः । (११।१)

चव्याचरणनिर्गुण्डीतर्कारीकाशमर्दकाः ॥ (११।२)

सबिल्वाः कफपित्तघ्नाः क्रिमिघ्ना लघुदीपकाः । (१२।१)

वर्षाभूमार्कवौ वातकफघ्नौ दोषनाशनौ ॥ (१२।२)

तिक्तरसः स्यादेरण्डः काकमाची त्रिदोषहृत् । (१३।१)

चाङ्गेरी कफवातघ्नी सर्षपः सर्वदोषदम् ॥ (१३।२)

तद्वदेव च कौसुम्भं राजिका वातपित्तला । (१४।१)

नाडीचः कफपित्तघ्नः चुञ्चुर् मधुरशीतलः ॥ (१४।२)

दोषघ्नं पद्मपत्रं च त्रिपुटं वातकृत्परम् । (१५।१)

सक्षारः सर्वदोषघ्नो वास्तुको रोचनः परः ॥ (१५।२)

तण्डुलीयो विषहरः पालङ्क्याश्च तथापरे । (१६।१)

मूलकं दोषकृच्छामं स्विन्नं वातकफापदम् ॥ (१६।२)

सर्वदोषहरं ह्यद्यं कण्ठ्यं तत्पक्वमिष्यते । (१७।१)

कर्कोटकं सवार्ताकं पदोलं कारवेल्लकम् ॥ (१७।२)

कुष्ठमेहज्वरश्वासकासपित्तकफापहम् । (१८।१)

सर्वदोषहरं हृद्यं कूष्माण्डं बस्तिशोधनम् ॥ (१८।२)

कलिङ्गालाबुनी पित्तनाशिनी वातकारिणी । (१९।१)

त्रपुषोर्वारुके वातश्लेष्मले पित्तवारणे ॥ (१९।२)

वृक्षाम्लं कफवातघ्नं जम्बीरं कफवातनुत् । (२०।१)

वातघ्नं दाडिमं ग्राहि नागरङ्गफलं गुरु ॥ (२०।२)

केशरं मातुलुङ्गं च दीपनं कफवातनुत् । (२१।१)

वातपित्तहरो माषस्त्वक्स्निग्धोष्णानिलापहः ॥ (२१।२)

सरमामलकं वृष्यं मधुरं हृद्यमम्लकृत् । (२२।१)

भुक्तप्ररोचका पुण्या हरीतक्यमृतोपमा ॥ (२२।२)

स्रंसनी कफवातघ्नी ह्यक्षस्तद्वत्त्रिदोषजित् । (२३।१)

वातश्लेष्महरं त्वम्लं स्रंसनं तिन्तिडीफलम् ॥ (२३।२)

दोषलं लकुचं स्वादु बकुलं कफवातजित् । (२४।१)

गुल्मवातकफश्वासकासघ्नं बीजपूरकम् ॥ (२४।२)

कपित्थं ग्राहि दोषघ्नं पक्वं गुरु विषापहम् । (२५।१)

कफपित्तकरं बालमापूर्णं पित्तवर्धनम् ॥ (२५।२)

पक्वाम्रं वातकृन्मांसशुक्रवर्णबलप्रदम् । (२६।१)

वातघ्नं कफपित्तघ्नं ग्राहि विष्टम्भि जाम्बवम् ॥ (२६।२)

तिन्दुकं कफवातघ्नं बदरं वातपित्तहृत् । (२७।१)

विष्टम्भि वातलं बिल्वं प्रियालं पवनापहम् ॥ (२७।२)

राजादनफलं मोचं पनसं नारिकेलजम् । (२८।१)

शुक्रमांसकराण्याहुः स्वादुस्निग्धगुरूणि च ॥ (२८।२)

द्राक्षामधूकखर्जूरं कुङ्कुमं वातरक्तजित् । (२९।१)

मागधी मधुरा पक्वा श्वासपित्तहरा परा ॥ (२९।२)

आर्द्रकं रोचकं वृष्यं दीपनं कफवातहृत् । (३०।१)

शुण्ठीमरिचपिप्पल्यः कफवातजितो मताः ॥ (३०।२)